Ministerie: Ministerie van Financiën

Dit ministerie bevat 5 rubrieken.

Entree ministerie van Financiën

Nederlandse Staat nationaliseert SNS REAAL

De minister van Financiën heeft in nauw overleg met De Nederlandsche Bank (DNB) SNS REAAL genationaliseerd. Het spaargeld van klanten is veilig en de dienstverlening van SNS REAAL is gewaarborgd. Met de ingreep zijn grote problemen voor de financiële stabiliteit en de economie voorkomen.

Statement minister Dijsselbloem inzake nationalisering SNS Reaal
  • Download deze video

  • Uitgeschreven tekst

    MINISTER DIJSSELBLOEM: Goedemorgen. Vandaag, vrijdag 1 februari 2013 is SNS REAAL volledig in handen gekomen van de Nederlandse Staat.
    Ik heb SNS REAAL op basis van de Interventiewet genationaliseerd in overeenstemming met de minister-president en in nauw overleg met De Nederlandsche Bank, zoals de wet bepaalt.
    Gisteravond werd duidelijk dat deze stap onvermijdelijk was geworden om verdere problemen voor de bank, zijn klanten de Nederlandse financiële sector en de Nederlandse economie te voorkomen.
    De afgelopen tijd heb ik alle private en publiek-private mogelijkheden om de problemen het hoofd te bieden, nauwkeurig bestudeerd.
    Ik heb hier ook over vertrouwelijk een aantal keren de leden van de vaste Kamercommissie Financiën van de Tweede Kamer geïnformeerd, en ook de ministerraad is gedurende het proces meerdere malen geïnformeerd.
    SNS REAAL had tot gisteravond zes uur de mogelijkheid om met een oplossing te komen.
    Deze deadline was door De Nederlandsche Bank voor het aanvullen van het kapitaaltekort gesteld.
    De Nederlandsche Bank heeft mij bericht dat de deadline is verlopen zonder dat het tekort is opgelost.
    Ik heb dus gisteravond moeten constateren dat er geen acceptabele totaaloplossing is.
    Zonder ingrijpen zou de SNS Bank onherroepelijk failliet zijn gegaan.
    En met het oog op de financiële stabiliteit heb ik daarom het uiterste redmiddel ingezet: het nationaliseren van SNS REAAL.
    Daardoor zijn het geld op 1,6 miljoen spaarrekeningen en 1 miljoen betaalrekeningen en de dienstverlening aan klanten van SNS REAAL zeker gesteld.
    De klanten kunnen dus gewoon bij hun geld, betalingen blijven doen en zonder onderbreking gebruik blijven maken van de diensten van SNS REAAL.
    Anders dan bij eerdere staatssteun aan banken leveren de aandeelhouders de achtergestelde crediteuren en de banken een substantiële bijdrage aan de kosten waardoor de operatie niet alléén drukt op de schouders van de belastingbetaler.
    Ik zal nu verder ingaan op achtereenvolgens de gekozen oplossing de kosten en hoe het verder gaat met SNS.
    In de eerste plaats de gekozen oplossing.
    De problemen van SNS zijn begonnen met de overname van de vastgoedportefeuille in 2006 en verder toegenomen als gevolg van de financiële crisis sinds 2008.
    De Nederlandsche Bank heeft in haar toezicht de afgelopen jaren zich ook met name hierop gericht.
    Toen de problemen verergerden, is eind 2011 een gezamenlijke werkgroep van De Nederlandsche Bank en mijn ministerie opgericht.
    Deze heeft scenario's verkend en intensief gezocht naar private of publiek-private oplossingen.
    Ook SNS zelf heeft voortdurend actief gezocht naar dergelijke oplossingen en deze hadden ook mijn nadrukkelijke voorkeur.
    Een volledig private oplossing viel af toen de problemen voor SNS REAAL zich verder verdiepten waardoor de marktwaarde van het concern sterk verminderde.
    Dit maakte het onmogelijk voor SNS REAAL om voldoende kapitaal op de markt op te halen of om door verkoop van onderdelen de problemen het hoofd te bieden.
    Vanaf de zomer van 2011 is met de drie grootste Nederlandse banken gezocht naar een oplossing waarin zij mét de Staat zouden participeren.
    Een aantal maanden later meldde zich een tweede private partij een private equity-fonds dat bereid was onder voorwaarden kapitaal in SNS REAAL te steken.
    Een belangrijk onderdeel van dat voorstel was dat de Staat al dan niet met de grootbanken, risico's ten aanzien van het vastgoed zou afdekken.
    In oktober is er in opdracht van Financiën ten behoeve van een publiek-private oplossing een onafhankelijke waardering gemaakt van de vastgoedportefeuille door een gespecialiseerd bureau.
    De resultaten daarvan maakten medio december duidelijk dat de problemen nog véél groter waren dan de betrokken partijen tot op dat moment hadden ingeschat.
    En het kapitaalgat werd daardoor ook groter dan eerder ingeschat.
    Medio januari werd duidelijk dat de Europese Commissie grote twijfels had bij een constructie waarin twee staatsgesteunde banken zouden deelnemen aan wie een zogenaamd acquisitieverbod is opgelegd.
    Er is ook daarna nog serieus verder gesproken met het private equity-fonds over een overname, tot gisteren aan toe.
    De oplossingen van dit private equity-fonds legden echter veel financieel risico en verantwoordelijkheid bij de Staat zonder dat de Staat daarvoor voldoende zeggenschap en aandeel in de instelling terugkreeg. Het private equity-fonds kon daarom uiteindelijk geen acceptabel alternatief bieden.
    Naast de optie met de grootbanken en de optie met het private equity-fonds hebben zich geen andere reële opties aangediend.
    Zonder dus een oplossing, met de deadline van DNB van gisteravond gepasseerd ontstond er een ernstig en onmiddellijk gevaar voor de financiële stabiliteit en ik heb moeten concluderen dat nationalisatie onvermijdelijk was.
    Dan over de kosten van deze ingreep. Private partijen die bewust een risico hebben genomen door geld te steken in SNS laat ik zo veel mogelijk meebetalen, binnen de grenzen die De Nederlandsche Bank verantwoord acht met het oog op financiële stabiliteit.
    Dat betekent dat ik op basis van de Interventiewet niet alleen de aandeelhouders, maar ook achtergestelde crediteuren heb onteigend.
    Hun vorderingen verliezen volledig hun waarde wat ook zou zijn gebeurd als SNS failliet was gegaan.
    Daardoor dragen zij in totaal 1 miljard bij... 1 miljard euro bij.
    De kosten voor de Staat van de gekozen oplossing bedragen 3,7 miljard euro op basis van berekeningen van De Nederlandsche Bank.
    Dat bedrag is opgebouwd uit een kapitaalinjectie van 2,2 miljard euro een afschrijving van 0,8 miljard euro van de eerdere staatssteun aan SNS REAAL en 0,7 miljard om de problematische vastgoedportefeuille te kunnen isoleren.
    Daarnaast verschaft de Staat 1,1 miljard euro aan overbruggingskrediet en 5 miljard euro aan garanties. Deze kosten leiden in 2013 tot een verslechtering van het EMU-saldo met 0,6 procent en de EMU-schuld neemt toe met 1,6 procent.
    Daartegenover staat dat ik in 2014 ten behoeve van de schatkist de Nederlandse banken een eenmalige heffing zal opleggen van één miljard euro.
    Die is mede gerechtvaardigd omdat de banken hoge kosten zouden hebben gehad bij een faillissement van SNS Bank door het zware beroep dat immers door rekeninghouders in die situatie zou worden gedaan op het depositogarantiestelsel.
    Hoe nu verder met SNS? Tegelijkertijd met de nationalisatie van SNS REAAL vindt er een wisseling aan de top plaats. De heren Latenstein en Lamp respectievelijk de CEO en CFO van SNS, hebben vandaag hun ontslag aangeboden en ik heb de heren Van Olphen en Oostendorp bereid gevonden hen per direct op te volgen. Ook de voorzitter van de Raad van Commissarissen de heer Zwartendijk, is teruggetreden.
    De huidige vicevoorzitter, de heer Overmars, zal hem tijdelijk waarnemen.
    Het spreekt voor zich dat voor de hele instelling de komende tijd loonmatiging het devies is.
    De nieuwe bestuursvoorzitter gaat minder verdienen dan zijn voorganger en bonussen voor de bestuursleden waren en zijn niet aan de orde.
    Het nieuwe management heeft de opdracht om, zodra het bedrijf is gestabiliseerd en de markt het toelaat onderdelen weer in private handen te brengen, bijvoorbeeld door verkoop.
    Tot slot: ik kan mij goed verplaatsen in de weerstand die velen zullen voelen omdat er opnieuw een groot bedrag aan publiek geld nodig is om een bank te redden.
    En dat terwijl we toch al een financieel en economisch zware tijd doormaken.
    De noodzaak tot opnieuw overheidsingrijpen na de eerdere interventies van 2008 is een terugslag in onze inzet om de Nederlandse financiële sector weer robuust en maatschappelijk verantwoord op eigen benen te zetten.
    De noodzaak van dit type kostbaar overheidsingrijpen móet in de toekomst worden voorkomen. Ondanks de stappen die al gezet zijn zoals de introductie van de Interventiewet, de hogere buffereisen het strenge toezicht, is er nog onvoldoende gedaan.
    Er moeten dus nog flinke stappen worden gezet.
    Ik wil dat banken in de toekomst veel beter te scheiden zijn waardoor niet een hele instelling maar alleen de publiek relevante delen gered hoeven te worden.
    Daarvoor is het advies van de Commissie Structuur Nederlandse banken onder leiding van de heer Wijffels belangrijk.
    Verder moeten instellingen hun balansen zo snel mogelijk versterken.
    Ook wil ik dat er vaart wordt gemaakt met de zogenaamde 'living wills'.
    In deze 'levende testamenten' wordt vooraf beschreven welke maatregelen de financiële instelling zelf De Nederlandsche Bank en ik als minister kunnen nemen als een concern in onomkeerbare problemen terechtkomt.
    Het doel daarbij is om vitale functies overeind te houden en de risico's voor de belastingbetaler en besmettingseffecten te beperken.
    Ik wil ook dat in de toekomst alle private partijen ook niet-achtergestelde obligatiehouders zo veel als mogelijk de rekening zullen betalen.
    En ik zet me daar actief voor in bij de onderhandelingen in Europa.
    Tot slot wil ik dat in de toekomst, als de bijdrage van private crediteuren bij een instelling in problemen ontoereikend is de bankensector eerst zelf gaat betalen voor de kosten van een oplossing.
    Ik zet mij daarom in voor een resolutiefonds dat gecombineerd kan worden met het depositogarantiefonds.
    Gegeven de schaal van sommige financiële instellingen in verhouding tot de Nederlandse economie is een robuuste oplossing ook een Europese oplossing.
    En dat bevestigt het grote belang van een Europees resolutiemechanisme.
    Laat één ding duidelijk zijn: een herhaling van wat we vandaag hebben moeten doen moet in de toekomst worden voorkomen. Dank u wel.

    (Het Nederlandse wapenschild op een blauwe achtergrond. Beeldtekst: Dit was een productie van de Rijksoverheid.)

Financiële stabiliteit verzekerd, de private sector betaalt mee

Logo op het kantoor van SNS Reaal.

Nationalisatie op basis van de interventiewet is nodig omdat SNS REAAL in acute nood is gekomen door problemen met de vastgoedportefeuille. DNB had de instelling een deadline gesteld om voor 31 januari 18:00 uur met een oplossing te komen. Zonder een oplossing zou SNS Bank failliet gaan en het financiële stelsel in ernstig en onmiddellijk gevaar komen. Nadat DNB vaststelde dat bij het verstrijken van de deadline geen oplossing was gevonden, bleek nationalisatie onvermijdelijk om de financiële stabiliteit in Nederland te waarborgen. “Ik heb alle alternatieve oplossingen met marktpartijen in detail bekeken. Maar gisteravond heb ik geconstateerd dat er geen acceptabele totaaloplossing is geboden. Daarom heb ik het uiterste middel van de nationalisatie moeten inzetten. Zo wordt de financiële stabiliteit gewaarborgd en grote schade aan de economie voorkomen. Ik kan mij goed verplaatsen in de weerstand die velen zullen voelen omdat er opnieuw een groot bedrag aan publiek geld nodig is. Daarom wil ik de private sector voor een zo groot mogelijk deel laten meebetalen aan de redding van SNS REAAL.”  aldus minister Dijsselbloem van Financiën.
De private sector betaalt mee aan deze oplossing voor zover DNB dat nog verantwoord acht. Dat betekent dat de aandeelhouders en de achtergestelde crediteuren worden onteigend. Dit scheelt de Staat 1 miljard aan kosten. Daarbovenop komt er een speciale, eenmalige resolutieheffing van 1 miljard euro op de banken in 2014.

De ingreep en de budgettaire gevolgen

DNB heeft vastgesteld dat aanvullende financiële maatregelen nodig zijn voor de stabiliteit van SNS REAAL. De problematische vastgoedtak wordt afgescheiden van SNS Reaal. De kosten voor de Staat van deze maatregelen zijn 3,7 miljard euro. Deze kosten bestaan uit 2,2 miljard euro aan nieuwe kapitaalinjecties, 0,8 miljard euro als afschrijving van de eerdere steun, en 0,7 miljard euro voor het op afstand plaatsen van het vastgoed. Daarnaast verschaft de Staat 1,1 miljard aan leningen en 5 miljard aan garanties. Dit zorgt voor een verslechtering van het EMU-saldo 2013 van 0,6% en een toename van de EMU-schuld van 1,6%.

Spaargeld is veilig

Voor spaarders en andere klanten treden er geen veranderingen op. De dienstverlening voor de klanten van SNS REAAL met 1,6 miljoen spaarrekeningen en 1 miljoen betaalrekeningen wordt voortgezet en het spaargeld van spaarders is veilig.

Matiging van salarissen

De CEO en CFO van SNS REAAL, de heren Latenstein en Lamp, hebben bekend gemaakt hun ontslag aan te bieden. Het nieuwe bestuur zal bestaan uit de heer Van Olphen en Oostendorp. Ook de voorzitter van de Raad van Commissarissen, de heer Zwartendijk, heeft zijn functie aangeboden. Zijn functie wordt tijdelijk waargenomen door de huidige vice-voorzitter Overmars. Bonussen voor bestuursleden waren en zijn niet aan de orde. Bij de instelling wordt, bovenop het bestaande bonusverbod, loonmatiging verwacht.

Toekomst van SNS Reaal

Het nieuwe management heeft de opdracht om zodra het bedrijf is gestabiliseerd en de markt het toelaat onderdelen weer in private handen te brengen.

Voorkomen van overheidsingrijpen

Nieuw ingrijpen is een terugslag om de Nederlandse financiële sector weer op eigen benen te laten staan. De minister wil dit type kostbaar overheidsingrijpen in de toekomst voorkomen. Minister Dijsselbloem: ”De banken moet in de toekomst bij problemen veel beter te scheiden zijn. Zo hoeft niet de hele instelling gered te worden maar alleen de publiek relevante delen. In Europees verband moet geregeld worden dat in de toekomst alle private partijen zoveel mogelijk de rekening betalen.”

Technische aspecten

Het besluit tot onteigening en het persbericht waarbij de onteigening bekend is gemaakt zijn te vinden op de website.

In 2014 wordt een eenmalige, in de staatskas vloeiende resolutieheffing aan banken opgelegd van in totaal 1 miljard euro. Deze heffing zal niet voor de vennootschapsbelasting aftrekbaar zijn. De bijdrage van de verschillende banken zal worden gerelateerd aan de totaalsom van de onder het depositogarantiestelsel gegarandeerde deposito’s die op 1 februari 2013 bij hen worden aangehouden.  

De Rijksoverheid. Voor Nederland.