Op dinsdag 15 april 2025 is de Staat van Groningen en Noord-Drenthe gepubliceerd. In dit rapport beschrijven de onafhankelijke onderzoekers van CMO Stamm, KplusV en Aletta Advies hoe het gaat met de regio na 60 jaar gaswinning.
De publicatie en presentatie van het rapport op 15 april 2025 waren de start van een serie gesprekken in de regio met Groningers en Noord-Drenten, maatschappelijke organisaties, regionale bestuurders en het Rijk. Deze gesprekken worden gebruikt als advies aan het kabinet om, waar nodig, beleidsmaatregelen te nemen. Het kabinet heeft op 13 juni 2025 gereageerd op het rapport Staat van Groningen en Noord-Drenthe.
Wat is de Staat van Groningen en Noord-Drenthe?
De parlementaire enquêtecommissie Aardgaswinning Groningen concludeerde dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningen, die is ontstaan door 60 jaar gaswinning uit het Groningenveld. In reactie hierop heeft het kabinet vastgesteld dat er een opdracht ligt om de schuld in te lossen. Dat vraagt om een lange termijnaanpak op het gebied van schadeherstel, versterking, verduurzaming, sociale en economische ontwikkeling.
Met de publicatie Nij Begun heeft het kabinet zich een generatielang gecommitteerd aan hulp voor de mensen in het gaswinningsgebied in Groningen en Noord-Drenthe. Dat gebied omvat alle 10 Groningse gemeenten plus de Drentse gemeenten Aa en Hunze, Noorderveld en Tynaarlo.
De Staat van Groningen en Noord-Drenthe is het rapport waarmee jaarlijks de voortgang van deze inzet wordt gemonitord. Zo kan, als dat nodig is, het beleid worden bijgestuurd. Dat maakt de Staat van Groningen en Noord-Drenthe een instrument om de generatielange inzet van het kabinet te volgen, borgen en om de ereschuld aan Groningen in te lossen.
Niet alle 50 maatregelen uit Nij Begun zijn al helemaal in werking getreden. Zo zijn de Sociale Agenda en de Economische Agenda onlangs gepubliceerd. De Staat van Groningen en Noord-Drenthe 2025 is daarom een beperktere versie dan in volgende jaren. In 2025 bevat het rapport:
- een rapportage over het schadeherstel;
- een rapportage over de versterking;
- een overzicht van in 2024 uitgekomen publicaties en onderzoeken over de ontwikkelingen in Groningen en Noord-Drenthe;
- een beschrijving van de uitwerking van de volgende pijlers:
- verduurzaming door isolatie;
- welzijn en sociaal herstel;
- economische ontwikkeling;
- een weergave van de gevoerde gesprekken met organisaties en bewoners als illustratie bij de kwantitatieve trends.
Over de onderzoekers
De Staat van Groningen en Noord-Drenthe 2025 is uitgevoerd door een consortium van 3 onafhankelijke adviesbureaus:
Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe zijn onderdeel van CMO STAMM. Dit kenniscentrum signaleert en monitort trends en ontwikkelingen in Groningen en Drenthe en heeft als doel provincie, gemeenten en maatschappelijke organisaties te ondersteunen bij het maken van beleid en de uitvoering daarvan. Specifieke expertise ligt op het terrein van brede welvaart, participatie, bestaanszekerheid en kansengelijkheid, en welzijn en zorg. CMO STAMM is ervaren op het gebied van monitoring van meerjarige programma’s, kwalitatief onderzoek en evalueren met burgers en andere stakeholders.
Aletta Advies is de adviestak van Aletta Jacobs School of Public Health (AJSPH) van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Aletta Advies biedt een netwerk met toegang tot de wetenschappelijke kennis van de RUG, de Hanze, NHL Stenden, het UMCG en de academische partners van AJSPH. Zij zijn betrokken en intrinsiek gemotiveerd om samen met alle regionale partners te streven naar meer gezonde jaren voor alle inwoners van Drenthe, Friesland en Groningen. Onderbouwing, monitoring en evaluatie van beleid en interventies is hun toegevoegde waarde.
KplusV is een landelijk onderzoeks- en adviesbureau met circa 90 maatschappelijk zeer betrokken mensen. Het bureau is B-corp gecertificeerd en gespecialiseerd in economische, innovatie-, arbeidsmarkt- en duurzaamheidsvraagstukken. KplusV werkt voor overheden, regio’s en bedrijven aan het oplossen van allerlei maatschappelijke vraagstukken. Zij voeren beleidsvoorbereidend onderzoek uit, ontwikkelen visies en strategieën, vertalen deze naar de uitvoering en monitoren en evalueren. De adviseurs die meewerkten aan de Staat van Groningen en Noord-Drenthe hebben hun wortels in de regio.