40 aandachtswijken

In de 40 geselecteerde aandachtswijken blijft de kwaliteit van de leefomgeving sterk achter bij die van andere wijken. Dit komt vooral door een opeenstapeling van problemen, zoals voortijdig schoolverlaten, hoge (jeugd)werkloosheid en criminaliteit. 

40 Aandachtswijken

40+ wijken geselecteerd 2009 (eerste tranche)

40+ wijken geselecteerd 2010 (tweede tranche)

1 = aandachtswijk
2 = 40+ wijk, 1e tranche (2009)
3 = 40+ wijk, 2e tranche (2010)

Aandachtswijken

Op basis van 18 criteria zijn 40 wijken in 18 gemeenten aangewezen als aandachtswijk. Deze wijken krijgen sinds 2007 extra geld en aandacht.

Problemen aandachtswijken

In de 40 aandachtswijken blijft de kwaliteit van de leefomgeving sterk achter bij die van andere wijken. Dit komt vooral door een opeenstapeling van problemen in deze wijken, zoals:

  • Schooluitval: 2 keer zo vaak als in andere wijken;
  • verloederde woonomgeving: 2,5 keer meer woningen met een lage kwaliteit;
  • hoge (jeugd)werkloosheid doordat er weinig werkgelegenheid in de buurt is; 
  • 25% lager huishoudinkomen dan gemiddeld en 2 keer zoveel wettelijke schuldsaneringen; 
  • gebrekkige inburgering van nieuwkomers; 
  • achterblijvende emancipatie en participatie van vooral niet-westerse vrouwen;
  • gezondheidsachterstanden: bewoners sterven 6 jaar eerder dan gemiddeld;
  • criminaliteit;
  • gevoelens van onveiligheid.

Wijkenaanpak en doelstelling

De problematiek is zo omvangrijk en hardnekkig dat het Rijk, gemeenten, woningcorporaties, scholen, politie, lokale maatschappelijke organisaties en bewoners de handen ineen hebben geslagen om de wijken te verbeteren. In december 2007 is het Actieplan Krachtwijken van start gegaan.

Doelstelling

In 8 tot 10 jaar moeten de wijken weer prettige woon-, werk-, leer- en leefomgevingen zijn. Met meer mensen aan het werk, meer gediplomeerde jongeren, meer veiligheid en betere woningen. Kortom, wijken waar mensen trots op kunnen zijn en waar het prettig is om te wonen en te werken.

Wijkbezoeken

De verantwoordelijke minister heeft tussen maart en juli 2007 de 40 geselecteerde aandachtswijken bezocht. Tijdens deze bezoeken heeft de minister gesproken met bewoners, vrijwilligers, professionals en bestuurders van lokale organisaties. De uitkomst van de wijkentoer is weergegeven in het boekje 'Samen buurten, samen binden: Impressie wijkentoer'. De minister bezoekt sindsdien iedere wijk tenminste eens per jaar.

Wijkactieplannen

Gemeenten, corporaties, maatschappelijke instanties en burgers hebben wijkactieplannen opgesteld. Hierin beschrijven de lokale partijen de grootste knelpunten van de wijk. Ook hebben de partijen aangegeven wat zij doen om echt verbeteringen tot stand te brengen. De betrokkenheid van bewoners is van groot belang voor het slagen van de plannen. Vandaar dat zij zelf konden aangeven wat zij belangrijk vinden. Het kabinet heeft geld beschikbaar gesteld voor bewonersinitiatieven.

Charters

Het Rijk heeft met 18 gemeenten (dit zijn de gemeenten met een of meerdere aandachtswijken) een charter opgesteld. Dit is een overeenkomst tussen het Rijk en de gemeente over de gezamenlijke ambities en wat beide partijen doen om deze ambities te realiseren. De charters staan bij de betreffende gemeenten.

Bewonersinitiatieven

Bewoners spelen een belangrijke rol in hun wijk. Ze hebben invloed op de sfeer en uitstraling van hun buurt en kunnen er een positieve bijdrage aan leveren. De overheid wil bewoners stimuleren om betrokken te zijn bij hun wijk en bewonersinitiatieven te ontplooien. De Rijksoverheid heeft hiervoor in de periode 2009-2011 € 75 miljoen uitgetrokken. Dit geld gaat naar de gemeenten met aandachtswijken en andere gemeenten met wijken die extra aandacht nodig hebben. In 2008 was er een budget van € 20 miljoen beschikbaar voor bewonersinitiatieven.

Financiering wijkenaanpak

Globaal genomen zijn er 3 geldstromen die de wijkenaanpak financieren:

  1. Alle woningcorporaties betalen sinds 2008 de Vogelaarheffing voor het opknappen van achterstandsbuurten. Afgesproken was dat corporaties 10 jaar lang (tot 2017) € 250 miljoen per jaar beschikbaar zouden stellen voor de aanpak van wijken. Het kabinet is van plan om deze Vogelaarheffing af te schaffen. Dit staat in het regeerakkoord. Bij het Centraal Fonds Volkshuisvesting kunnen de corporaties die de 40 aandachtswijken moeten opknappen, externe link: projectsteun aanvragen.
  2. Voor de periode 2008-2010 heeft het Rijk € 300 miljoen beschikbaar gesteld. Hiervan is € 157 miljoen bedoeld voor de wijkactieplannen, € 95 miljoen voor bewonersparticipatie en € 60 miljoen voor voor de verbreding.
  3. Ministeries die raakvlakken hebben met wijkverbetering, stellen geld ter beschikking. Bijvoorbeeld voor wijkagenten, brede scholen en Centra voor Jeugd en Gezin. Dit zijn de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

Landelijke Alliantie Wijkenaanpak

De Landelijke Alliantie Wijkenaanpak is een alliantie van ruim 60 maatschappelijke instellingen, organisaties en bedrijven die hun bijdrage willen leveren aan de wijkenaanpak.
De partners van de Landelijke Alliantie Wijkenaanpak zijn tot 2018 actief betrokken bij de verbetering van de leefbaarheid in de 40 wijken. Zij zetten zich op verschillende manieren in om deze verbeteringen teweeg te brengen.

Partners alliantie

Aannemersfederatie Nederland, Aedes, Albert Heijn, BNA, Bouwend Nederland, Buurtlink, Centrum Gezond Leven, Contactgroep Islam, Contactorgaan Moslims en Overheid, Codename Future, Convenant Overgewicht, Cultuurformatie, CWI, DHV, Fietsersbond, Fundeon, Gezondheidsfondsen, HBO-raad, Het Juridisch Loket, HOGIAF, IBM, IMK, Instituut voor Nationale Onderwijs Promotie, Jantje Beton, Jeugdsportfonds Nederland, Johan Cruyff Foundation, Judobond Nederland, Kamers met Kansen, Kamers van Koophandel Nederland, KNVB, Kunstenaars&CO, Kunstfactor, LOM Samenwerkingsverbanden, LSA, MKB Nederland / VNO-NCW, MO-Groep, Nationale Jeugdraad, Nederlands Architectuurinstituut, NVM, Nederlandse Woonbond, NISB, NOC*NSF, NUSO, NVPB, Oranje Fonds, PO-raad, Richard Krajicek Foundation, Stichting De Bakkerij, Stichting I-Sport, Stichting Leergeld, Stichting Present, Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Ned Gemeenten, Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen, Straatvoetbalbond Nederland, United Smile, UWV, Van Harte Resto, Vastgoed Belang, VVE Belang, Vereniging Eigen Huis, WijkAlliantie.