Arbeidsovereenkomst

Een arbeidsovereenkomst is een contract tussen werkgever en werknemer. In dit contract maken beiden afspraken over bijvoorbeeld de hoogte van het loon en de duur van het contract.

Voorwaarden arbeidscontract

Een arbeidsovereenkomst moet aan 3 voorwaarden voldoen:

  • Er is sprake van een gezagsverhouding. De werkgever mag de werknemer werkopdrachten geven.
  • De werknemer ontvangt een salaris.
  • De werknemer moet zelf de werkzaamheden verrichten en mag daarvoor niemand inhuren.

In de arbeidsovereenkomst staat ook of er een cao van toepassing is.

Schriftelijke of mondelinge arbeidsovereenkomst

Een arbeidsovereenkomst is meestal schriftelijk. Een mondelinge overeenkomst sluiten mag, maar het is verstandig om de afspraken zo goed mogelijk op papier te zetten. De werkgever is wel verplicht - binnen een maand - een aantal gegevens schriftelijk aan de werknemer te laten weten. Het gaat onder meer om de werkplek van de werknemer en de datum van indiensttreding.

Loonstrookje verplicht

De werkgever moet bij de eerste loonbetaling een specificatie van het salaris geven, het zogenoemde loonstrookje. De werknemer krijgt een nieuwe loonstrook als er iets wijzigt in het loon of de inhoudingen zoals premies voor sociale lasten of pensioen. Op het loonstrookje moet een aantal gegevens staan, waaronder het bruto looon en het aantal uren dat de werknemer werkt.

Salaris op tijd betalen

De werkgever moet de werknemer loon betalen. De arbeidsovereenkomst regelt wanneer. Bij weekloon mag uitbetaling nooit langer duren dan een maand. Bij maandloon ligt de grens bij een kwartaal.

Als een werkgever door nalatigheid loon te laat betaalt, kan een werknemer aanspraak maken op verhoging.

Rechten werknemer

De inhoud van een arbeidsovereenkomst is een afspraak tussen werkgever en werknemer. De werkgever moet zich daarbij wel houden aan een aantal regels ter bescherming van de werknemer. De belangrijkste wetten waarin die regels staan zijn:

Plichten werknemer

Een werknemer heeft niet alleen rechten, maar ook plichten. In de wet staat dat hij of zij zich als 'goed werknemer' moet gedragen. Wat dat inhoudt, staat niet omschreven en verschilt van geval tot geval. Voorbeelden zijn:

  • De werkgever vraagt de werknemer vanwege een spoedklus een keer over te werken. Het getuigt dan van goed werknemerschap het verzoek in te willigen.
  • De werkgever vraagt een paar taken van een zieke collega over te nemen, totdat deze weer terug is. Het is collegiaal om dit te doen, tenzij het eigen werk in het gedrang komt.

Conflict met werkgever

Als een werknemer een conflict heeft met de werkgever, bijvoorbeeld over overwerk of te late uitbetaling van het salaris, kan hij dit het beste eerst met de werkgever zelf proberen op te lossen. Als dit niet lukt, kan de werknemer hulp zoeken bij de ondernemingsraad, een vertrouwenspersoon of de vakbond. In het uiterste geval kan hij naar de rechter stappen. Meer over wat een werknemer kan doen bij een conflict met zijn werkgever staat in de vragen en antwoorden.

Werkgever houdt zich niet aan arbeidsregels

Als een werknemer vermoedt dat zijn werkgever zich niet aan de arbeidsregels houdt, kan hij een externe link: klacht indienen bij de Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie). Bijvoorbeeld als het bedrijf of de instelling minder dan het minimumloon uitbetaalt of als er illegale arbeid wordt verricht.

Maximale proeftijd 2 maanden

In een arbeidscontract kunnen werkgevers en werknemers een proeftijd afspreken. Dat is een soort kennismakingsperiode waarin werkgever en werknemer de arbeidsovereenkomst nog direct kunnen opzeggen. De werkgever moet de lengte van de proeftijd schriftelijk vastleggen. De proeftijd mag nooit langer dan 2 maanden duren.

Proeftijd voor uitzendkrachten

Als een werkgever een uitzendkracht rechtstreeks in dienst neemt, telt de al gewerkte periode mee voor de berekening van de maximale proeftijd. Als de uitzendperiode al 2 maanden heeft geduurd, mag er dus geen nieuwe proeftijd worden afgesproken. Tenzij het om heel ander werk gaat.

Ontslag tijdens proeftijd

Tijdens de proeftijd kunnen beide partijen het arbeidscontract per direct opzeggen. Daarvoor is geen ontslagvergunning nodig. Er is geen opzegtermijn. Ontslag in de proeftijd is ook mogelijk als de werknemer ziek wordt.

Beëindiging van de arbeidsovereenkomst

Een arbeidsovereenkomst kan op 8 verschillende manieren eindigen:

  • einde contract;
  • wederzijds goedvinden;
  • einde in de proeftijd;
  • opzegging;
  • ontbindende voorwaarde;
  • ontslag op staande voet;
  • ontbinding door de rechter;
  • collectief ontslag.

Meer over de manieren waarop een arbeidsovereenkomst kan eindigen staat in de vragen en antwoorden.

Gelijke arbeidsvoorwaarden tijdelijke en vaste medewerkers

Tijdelijke krachten hebben recht op dezelfde arbeidsvoorwaarden als vaste medewerkers. Werkgevers zijn verplicht medewerkers met een tijdelijk contract op de hoogte te houden van vacatures voor een vaste aanstelling. Voor uitzendkrachten geldt deze verplichting niet.

Minder of meer werken dan in arbeidscontract staat

De Wet aanpassing arbeidsduur maakt het mogelijk minder (of meer) te werken. De werknemer kan hiervoor een verzoek indienen bij zijn werkgever. Voor zo’n verzoek moet de werknemer wel een jaar in dienst zijn. De werkgever moet het verzoek inwilligen, tenzij dit op grond van zwaarwegende bedrijfsbelangen of dienstbelangen niet kan. Deze wet geldt niet voor bedrijven en instellingen met minder dan 10 medewerkers. Wel moeten deze bedrijven zelf een regeling maken over hoe er binnen het bedrijf met dit soort verzoeken wordt omgegaan.