Opdrachtgeverschap bouwprojecten

Opdrachtgevers van bouwprojecten en renovaties leggen de basis voor het succes van bouwplannen. Het Rijk vindt het daarom belangrijk om opdrachtgevers zo goed mogelijk te ondersteunen bij de totstandkoming van bouwprojecten.

Ondersteunen van opdrachtgevers bouwprojecten

De variatie aan opdrachtgevers in de bouw is groot. Aan de ene kant zijn er overheden die jaarlijks verschillende projecten aanbesteden. Daarbij gaat het om grote bouwprojecten zoals de verbouw van het ministerie van Financiën in Den Haag of de aanleg van HSL. Aan de andere kant zijn er lokale en provinciale overheden die veel minder vaak met bouwprojecten te maken hebben. De aanbesteding en planning van de bouw van bijvoorbeeld een school kan dan veel vragen oproepen.

Om de kwaliteit van de nieuwbouw en renovatieprojecten te verbeteren zijn er diverse servicecentra ingericht. Architectuur Lokaal ondersteunt gemeenten met informatie en documentatie op het gebied van architectuur en stedenbouw. Daarnaast is er een aantal gespecialiseerde centra dat opdrachtgevers ondersteunt met kennis en advies.

  • Er komt een ‘laboratorium’ voor particuliere opdrachtgevers. Hierin zullen architecten, stedenbouwers, bestuurders en burgers samen afspraken maken over de steun aan particuliere en collectieve bouwprojecten. Doel daarbij is om burgers meer ruimte te geven voor bouwinitiatieven en daarbij toch de kwaliteit van de bouw te waarborgen. In 2010 is hiervoor 750.000 euro beschikbaar.
  • Het externe link: Service Centrum Scholenbouw begeleidt scholenbouwprojecten. Het centrum ondersteunt opdrachtgevers bij het aanbesteden van projecten. Verder wordt er in een aantal pilots bekeken hoe de kwaliteit van het ontwerpproces kan worden verbeterd.
  • Het externe link: Centrum voor Zorg en Bouw geeft ondersteuning aan opdrachtgevers die ziekenhuizen en zorgcentra bouwen. Het centrum is ondergebracht bij TNO in Delft.
  • externe link: Architecture in Health is een innovatieplatform voor bouw in de zorg. Dit platform brengt architecten, wetenschappers en beleidsmakers bij elkaar om de bouw van zorginstellingen te vernieuwen en te verbeteren.

Landschap

Het Rijk wil ook kennis en voorbeeldprojecten ontwikkelen voor opdrachtgevers die in het landelijk gebied bouwen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de bouw van megastallen.

Bedrijventerreinen

Voor bedrijventerreinen zijn er op dit moment vijf pilots waarbij de opdrachtgevers ondersteuning krijgen bij het ontwerp, de regelgeving en financiële planning van het terrein. Doel hierbij is om de kwaliteit van de bouw te verhogen en het terrein zo goed mogelijk in te passen in de omgeving. Het kabinet zal na afloop van deze pilots besluiten of en hoe deze ondersteuning in de toekomst vorm krijgt.

Prijzen voor opdrachtgevers bouwprojecten

Om goed opdrachtgeverschap te stimuleren heeft de overheid een aantal prijzen ingesteld.

  • De externe link: Gouden Piramide is ingesteld om een creatieve en deskundige inbreng van opdrachtgevers te stimuleren. Er zijn daarbij twee categorieën: Architectuur en Gebiedsontwikkeling. De winnaar van de prijs ontvangt een bedrag van 50.000 euro. De jury staat onder leiding van de Rijksbouwmeester. In 2009 werd de prijs gewonnen door de Key/De Principaal, Talis en de gemeente Nijmegen voor het herstructureringsproject “De Dobbelman” in Nijmegen.
  • Met de externe link: Scholenbouwprijs wil het kabinet opdrachtgevers stimuleren scholen te bouwen die in alle opzichten goed zijn. Dat wil zeggen: duurzaam, economisch, flexibel, gezond en aansluitend bij het onderwijsconcept. Er zijn twee categorieën: voor primair en voortgezet onderwijs. Daarnaast zijn er innovatie-, aanmoedings- en publieksprijzen. De prijzen bestaan onder andere uit een bedrag en vermelding in het boek van de Scholenbouwprijs.

Het Rijk als opdrachtgever in de bouw

Het Rijk is een belangrijke opdrachtgever in de bouw. Daarbij gaat het om overheidsgebouwen, maar ook infrastructuur. Ook in die rol volgt de overheid het eigen architectuurbeleid. Concreet betekent dit:

  • De Rijksgebouwendienst ontwikkelt in samenwerking met andere vastgoedorganisaties een werkwijze voor het instant houden van cultureel erfgoed en monumentale gebouwen. Meer informatie hierover staat onder Monumenten en archeologie.
  • In de bouw van rijkshuisvesting ligt de nadruk op duurzaamheid. Nieuwe en gerenoveerde gebouwen moeten hoog scoren op duurzaamheid.
  • Er wordt veel aandacht besteed aan aantrekkelijke bouw. De ontwerpers van gebouwen zorgen voor goede inpassing van het gebouw in de omgeving.
  • Het Rijk werkt met geïntegreerde aanbestedingscontracten. Ontwerp, bouw, financiering, beheer en facilitaire ondersteuning komen bij één consortium te liggen. Hierdoor is er meer eenheid in de aanpak en meer ruimte voor innovatie. De opdrachtgever stuurt minder op hoe het aangepakt moet worden en meer op de eisen waaraan het eindresultaat moet voldoen. Op deze manier wordt de kracht van het bedrijfsleven benut.

Protocollen bouwprojecten

Het Rijk ontwikkelt protocollen voor de bouwprojecten waarbij zijzelf opdrachtgever is. Hierin staat onder andere beschreven in welke fase ontwerpers bij het proces betrokken kunnen worden. Daarnaast worden ook allerlei specificaties opgenomen voor bijvoorbeeld de aanleg van een weg. Hierdoor wordt de kwaliteit van de bouwprojecten gegarandeerd.

  • Het Vormgevingsprotocol voor de ontwerpkwaliteit van infrastructuur is bedoeld voor grote projecten op het gebied van infrastructuur. In het protocol wordt bijvoorbeeld de inbreng van ontwerpers geregeld. Opdrachtgever en projectteam laten zich vanaf het begin ondersteunen door een (lanschaps-) architect. Ook worden alle eisen en wensen ten aanzien van de ruimtelijke kwaliteit expliciet gemaakt in een ambitiedocument en per fase gecheckt.
  • Er worden architectonische specificaties voor rijkswegen ontwikkeld. Hierin staat bijvoorbeeld omschreven aan welke eisen bermen, verlichting en viaducten moeten voldoen. Daarnaast zullen verschillende ministeries samenwerken bij het integreren van rijkswegen in het landschap.
  • Protocollen voor het landelijk gebied zorgen er voor dat bij de bouw in landschap aandacht wordt besteed landschapsarchitectuur en het behoud van erfgoed. Uitvoerende organisaties krijgen daarbij ondersteuning van de Dienst Landelijk Gebied van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.