Vraag en antwoord

Wat is de kwalificatieplicht?

De kwalificatieplicht houdt in dat leerlingen onder de 18 jaar die geen diploma havo, vwo of mbo (niveau 2 of hoger) hebben deze zogenoemde startkwalificatie alsnog moeten halen. De kwalificatieplicht komt na de volledige leerplicht, die loopt tot en met het schooljaar waarin een leerling 16 jaar wordt. Met de kwalificatieplicht wordt de leerplicht verlengd tot de dag dat de jongere een startkwalificatie heeft gehaald of tot de dag dat de jongere 18 jaar wordt. De kwalificatieplicht is een van de maatregelen om schooluitval van jongeren tegen te gaan en de kansen van startende jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten. De kwalificatieplicht is geregeld in de Leerplichtwet.

Invulling kwalificatieplicht

Leerlingen met een kwalificatieplicht zijn verplicht een volledig onderwijsprogramma te volgen. Dit betekent niet dat ze per se 5 dagen per week naar school moeten. Het is ook mogelijk met een combinatie van leren en werken aan de kwalificatieplicht te voldoen. Opleidingen die jongeren kunnen volgen zijn:

  • voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo);
  • beroepsopleidende leerweg (bol) in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo);
  • beroepsbegeleidende leerweg (bbl) in het mbo;
  • havo;
  • vwo.

Jongeren mogen niet volledig werken zolang ze kwalificatieplichtig zijn. Ook niet als ze bijvoorbeeld tussen 2 opleidingen in zitten.

Vrijstelling kwalificatieplicht

De kwalificatieplicht geldt niet als:

  • een jongere een schooldiploma of getuigschrift van de praktijkschool heeft. Zij kunnen een programma volgen dat past bij hun niveau;
  • een jongere op een speciale school zit omdat hij zeer moeilijk leert of een verstandelijke en/of een lichamelijke beperking heeft;
  • de leerplichtambtenaar in individuele gevallen vrijstelling heeft gegeven aan jongeren die om lichamelijke of psychische redenen geen startkwalificatie kunnen halen.

Extra vakantie, ontheffingen en problemen

Met verzoeken voor extra vakantie, ontheffing van de leerplicht of ontheffing van de kwalificatieplicht of met problemen kan (een ouder van) de leerling contact opnemen met de leerplichtambtenaar. Over extra verlof neemt de leerplichtambtenaar pas een besluit als hij de directeur van de school heeft gehoord. Voor een extra vakantie van 10 dagen of korter, moet de directeur van de school toestemming geven.

Als leerlingen met (leer)problemen niet meer naar school willen, zoekt de leerplichtambtenaar in overleg met (de ouders van) de leerling en de school naar een oplossing.

Spijbelen is strafbaar

De leerplichtambtenaar controleert of de kwalificatieplicht wordt nageleefd. Als een leerling regelmatig spijbelt, meldt de school dit via het verzuimloket van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) aan de leerplichtambtenaar. De Leerplichtwet regelt dat ieder kind tot zijn achttiende verjaardag naar school of naar de opleidingsplaats gaat en op een school staat ingeschreven. Ouders, verzorgers en jongeren moeten ervoor zorgen dat dit ook daadwerkelijk gebeurt. Is dit niet het geval dan riskeren ouders en jongeren een boete. Jongeren kunnen ook een leerstraf of een taakstraf krijgen. Gaat de leerling zonder toestemming extra op vakantie onder schooltijd, dan is de kans op een proces-verbaal extra groot. Ook kan de leerplichtambtenaar een signaal afgeven aan de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Dit doet de leerplichtambtenaar als hij de overtuiging heeft dat zijn pogingen om de leerling weer naar school te krijgen, geen effect meer hebben. De SVB kan dan de kinderbijslag stoppen. Deze maatregel kan alleen worden toegepast op leerlingen van 16 en 17 jaar.

Melden voortijdig schoolverlaten

Als een leerling de school verlaat zonder startkwalificatie, meldt de school dat bij een Regionaal Meld- en Coördinatiepunt (RMC). De melding wordt gedaan bij leerlingen tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. De melding wordt ook gedaan bij leerlingen tot 23 jaar die langer dan 1 maand zonder reden van school wegblijven. De meldplicht is ingesteld omdat jongeren zonder startkwalificatie bijna geen kans hebben op geschoold werk. Gemeenten en regio’s werken nauw samen met RMC's om te voorkomen dat jongeren definitief afhaken. RMC’s helpen jongeren alsnog een startkwalificatie te halen.

Andere vragen