Ga direct naar de inhoud, het hoofdmenu of het zoekveld.

Functies en kwalificaties in de binnenvaart

Bemanningsleden in de binnenvaart kunnen kwalificaties behalen door opleidingen te volgen en door ervaring op te doen.

Functies in de binnenvaart
Opleiding van de bemanning in de binnenvaart
Kwalificaties door het opdoen van ervaring

Functies in de binnenvaart

In de binnenvaart worden verschillende functies onderscheiden. Deze functies bepalen welke taken een bemanningslid mag uitvoeren en welke verantwoordelijkheid ieder lid van de bemanning heeft. Daarbij is sprake van rangen, waarbij de kapitein de hoogste rang heeft, de deksman de laagste rang.

De deksman is een ongeschoolde hulp van tenminste 16 jaar oud.
Een lichtmatroos is een knecht aan boord van tenminste 15 jaar oud. De lichtmatroos heeft een opleiding aan de schippersvakschool of een schriftelijke cursus gevolgd.
Een matroos is een knecht van minstens 17 jaar oud met een vmbo-opleiding. Een deksman van 19 jaar of ouder kan ook matroos worden als deze 3 jaar ervaring heeft op een binnenschip.
De volmatroos is een knecht aan boord met een vmbo-opleiding of voldoende werkervaring.
De matroos-motordrijver is een matroos met een matroos-motordrijverdiploma of kennis van motoren.
Een machinist is een bemanningslid van tenminste 18 jaar dat in het bezit is van een diploma machinist. Een matroos-motordrijver kan ook machinist worden als deze 19 jaar of ouder is en 2 jaar ervaring heeft.
De stuurman is in het bezit van een groot vaarbewijs of een groot- of Rijnschipperspatent.
De schipper is het lid van de bemanning dat verantwoordelijk is voor het schip, de bemanning en de goederen of passagiers aan boord.
Een kapitein is een manager. Hij regelt alles en geeft bijvoorbeeld aanwijzingen aan schipper en machinist.

Naast deze functies zijn er vele beroepen in de binnenvaartsector die te maken hebben met het werk aan de wal. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om werk in de overslag, maar ook om functies bij de verkeersdiensten die de scheepvaart begeleiden.

Opleiding van de bemanning in de binnenvaart

De bemanning van een binnenschip moet gekwalificeerd zijn. De bemanning krijgt deze kwalificaties door middel van opleiding en ervaring

Opleidingen per functie

Wie in de binnenvaart wil werken kan daarvoor verschillende opleidingen volgen.

Er zijn vmbo- en mbo-opleidingen die opleiden voor allerlei beroepskwalificaties, zoals matroos of schipper. Een overzicht van de opleidingen is te vinden op de website van het Onderwijs Centrum Binnenvaart (OCB).
Bemanningsleden met een Groot Vaarbewijs en het Beperkt Groot Vaarbewijs mogen een schip besturen. De opleiding voor deze vaarbewijzen wordt verzorgd door particuliere opleiders. Het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) neemt de examens af. Meer informatie over examens en documenten in de binnenvaart is te vinden op de website van het CBR. Dit alles is vastgelegd in het Patentreglement Rijn.
Voor het gebruik van instrumenten aan boord van binnenschepen moet een bemanningslid van het schip een opleiding volgen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om het gebruik van de radar of marifoon. Het CBR neemt ook deze examens af. Dit alles is vastgelegd in het Patentreglement Rijn.
Voor het vervoer van gevaarlijke stoffen in de binnenvaart is een ADNR-vergunning nodig. De ADNR (Reglement voor het vervoer van gevaarlijke stoffen op de Rijn) is het verdrag waarin afspraken zijn vastgelegd voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Op de website van het CBR is meer informatie te vinden over de examens voor het ADNR en de erkende opleidingen.

Kwalificaties door het opdoen van ervaring

Bemanningsleden van binnenvaartschepen kunnen ook kwalificaties krijgen door werkervaring op te doen. Een deksman kan bijvoorbeeld matroos worden door 3 jaar vaartijd.

Ieder bemanningslid, behalve de schipper, heeft daarvoor een dienstboekje. De schipper noteert in dit boekje de ervaring van het bemanningslid. 180 vaardagen gelden hierbij als 1 jaar vaartijd. In de kustvaart, zeevaart en visserij gelden 250 dagen als 1 jaar.

Schippers hebben geen dienstboekje. Tenzij ze uitbreiding van hun vaarbewijs willen krijgen voor de vaarwegen waarop ze willen varen.

Vaststellen van de kwalificaties van bemanningsleden

De Stichting Afvalstoffen & Vaardocumenten Binnenvaart geeft het dienstboekje uit. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) kent functies toe op basis van de opleiding en ervaring van het bemanningslid. Dat gebeurt op aanvraag of bij controle door de ILT.