Grond en baggerspecie

Grond is bodem die is opgegraven. Grond wordt gebruikt om wegen, spoorwegen, geluidswallen, dijken, kades en terpen aan te leggen en woongebieden en industrieterreinen op te hogen. Baggerspecie bestaat uit mineralen, humus, schelpen en grind.

Baggerspecie wordt gebruikt om het ecosysteem van diepe plassen en wateren te verbeteren. Het Besluit bodemkwaliteit stelt regels voor het afgraven, vervoeren en hergebruiken van (licht) verontreinigde grond en baggerspecie. Gemeenten, waterschappen en provincies zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit van de bodem.

Graven in grond

Voordat er in de bodem wordt gegraven (grondverzet), is bodemonderzoek nodig. Als de bodem ernstig verontreinigd is, moet de bodem (en de opgegraven grond) schoongemaakt worden. Daarvoor is een saneringsplan nodig. De gemeente of provincie moet dat plan goedkeuren.

Bij sanering van bodem wordt grond uit de bodem gehaald. externe link: Regels voor de verwerking van die grond staan op Bodem+.

De regels voor het beoordelen van bodem en het schoonmaken van verontreinigde bodem staan in de externe link: Wet bodembescherming (Wbb).

Grond en baggerspecie opnieuw gebruiken

Veel (licht)verontreinigde grond en baggerspecie wordt opnieuw gebruikt. Bijvoorbeeld om dijken te versterken en woonwijken op te hogen. Er zijn regels voor het hergebruik van licht verontreinigde grond of baggerspecie. Zo is er een verschil of grond en baggerspecie gebruikt worden in een woongebied of een industriegebied. Voor een industriegebied gelden soepelere eisen.

Het externe link: Besluit Bodemkwaliteit regelt welke grond en baggerspecie wanneer gebruikt mag worden. Een externe link: samenvatting van het Besluit Bodemkwaliteit is te vinden op externe link: bodemrichtlijn.

Opslag van grond en baggerspecie

Verontreinigde grond en baggerspecie worden soms opgeslagen in externe link: tijdelijke of permanente depots. Voor permanente opslag is een vergunning nodig. Daarmee moet de eigenaar van de opslag aantonen dat de bodem in de buurt van het depot niet aangetast wordt. Hiervoor geldt de externe link: Wet milieubeheer.

Voor tijdelijke opslag is (meestal) geen vergunning nodig. Hoeveel, hoe lang en hoe verontreinigd grond of baggerspecie mag zijn voor tijdelijke opslag, is geregeld in het externe link: Besluit bodemkwaliteit.

Grond en baggerspecie vervoeren

Licht of ernstig verontreinigde grond mag niet zomaar vervoerd worden, bijvoorbeeld via de weg of het water. Het transport moet gemeld zijn bij de provincie of de gemeente. Die geven een transportgeleidebon uit. Dit is geregeld in de provinciale milieuverordening. Dat staat in het externe link: Besluit melden bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen. 

Grond en baggerspecie storten

Verontreinigde grond of baggerspecie mag alleen op speciale stortplaatsen gestort worden als:

  • de ernstig verontreinigde grond of baggerspecie niet gereinigd kan worden;
  • lichtverontreinigde grond niet kan worden hergebruikt in een werk (een werk is bijvoorbeeld een ondergrond van een weg een wegenbouwkundig werk, een waterbouwkundig werk of een grondwerk als een geluidswal of een windwal) of als bodem.

Gronddepot en grondbank

De eigenaar van gronddepot of grondbank moet een vergunning hebben op grond van de Wet milieubeheer. Agentschap NL beoordeelt of grond te reinigen is. Op de website van Bodem+ staat meer informatie over het storten van niet-reinigbare grond.

Fraude en handhaven

Saneren van grond is duur. Bodemwerk (zoals bodemonderzoek, bodemsanering, grondverzet, laboratoriumanalyses) is daardoor gevoelig voor fraude. Een voorbeeld van fraude met bodemverontreiniging: een bedrijf meet alleen de verontreiniging in de bovenste grondlaag, terwijl zware metalen dieper in de bodem zakken. De grond wordt dan onterecht schoon of licht verontreinigd verklaard.

Kwalibo

De overheid wil voorkomen dat er gefraudeerd wordt met bodemvervuiling, grondverzet en hergebruik en reiniging van grond en baggerspecie. De kwaliteitsregels voor bodemonderzoek, bodemsanering en laboratoriumanalyses staan in de externe link: Kwalibo-regelgeving. Kwalibo staat voor kwaliteitsborging in het bodembeheer.

Erkende bodemintermediairs

Kwalibo regelt bijvoorbeeld dat bodemintermediairs (adviesbureaus, laboratoria, aannemers, grondbanken) een certificaat en een erkenning hebben. Bedrijven en de overheden mogen alleen externe link: erkende bodemintermediairs inschakelen.

Handhaven

De externe link: Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt toezicht. De ILT controleert of bedrijven die bodemwerkzaamheden verrichten en kunnen erkenningen intrekken.

De ILT onderzoekt samen met onder meer provincies, gemeenten en waterschappen misstanden bij bodemwerkzaamheden. Bij de ILT komen jaarlijks ruim 300 meldingen binnen. Bij vermoeden van ernstige illegale activiteiten stelt een bodeminterventieteam een onderzoek in.