Europese kwaliteitseisen bouwproducten

Bouwproducten zoals bakstenen, heipalen en glas moeten voldoen aan Europese en nationale eisen. Daarvoor moeten zij getest of beoordeeld worden. Fabrikanten, producenten en importeurs moeten hun bouwmaterialen- en producten laten testen  of beoordelen volgens Europese specificaties.

Eisen aan bouwproducten voor veiligheid en kwaliteit

Producenten of importeurs die hun bouwproducten van een CE-markering willen voorzien moeten na 1 juli 2013, wanneer de Verordening bouwproducten geheel van kracht is, een prestatieverklaring voor het product opstellen. Met die informatie kan een bouwer of constructeur beoordelen of het bouwwerk met die producten voldoet aan de bouwtechnische eisen die worden gesteld aan het bouwwerk.

Zij kunnen het product op diverse eigenschappen zelf testen. In sommige gevallen moeten zij het product te laten testen of beoordelen door een keuringsinstelling. Deze instellingen worden aangewezen door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

Prestatieverklaring bouwproducten

In een prestatieverklaring moet staan hoe een bouwproduct presteert op:

  • de voor het product essentiële kenmerken (ofwel eigenschappen);
  • de mogelijke toepassingen in een bouwwerk.

De basiseisen uit de Europese regelgeving die van belang zijn voor de prestatieverklaring, zijn:

  • mechanische weerstand en stabiliteit;
  • brandveiligheid;
  • hygiëne, gezondheid en milieu;
  • veiligheid en toegankelijkheid bij gebruik;
  • bescherming tegen geluidshinder;
  • energiebesparing en warmtebehoud;
  • duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen.

Deze laatste eis is nieuw binnen de Verordening bouwproducten, de opvolger van de Richtlijn Bouwproducten.

Testen bouwproducten volgens Richtlijn en Verordening bouwproducten

In de ministeriële regeling bij het Bouwbesluit 2012 staan de voorschriften voor het aanwijzen van keuringsinstellingen en technische beoordelingsinstanties die kunnen worden ingeschakeld voor:

  • het testen van bouwproducten
  • het beoordelen van de prestatie van producten voor het opstellen van de prestatieverklaring

In april 2011 is de Verordening bouwproducten gepubliceerd. Deze verordening geeft de nieuwe regels voor het Europese label CE-markering op bouwproducten en gaat volledig in op 1 juli 2013. Enkele artikelen uit de Verordening bouwproducten gelden nu al. Bijvoorbeeld het artikel dat gaat over de aanwijzing van keurings- en beoordelingsinstanties voor de CE-markering op bouwproducten.

CE-markering en geharmoniseerde norm bouwproducten

Bouwproducten die vallen onder de richtlijn en waarvoor een geharmoniseerde norm is waarvan de overgangsperiode is verstreken, moeten een CE-markering hebben. Een geharmoniseerde norm geeft aan hoe een bouwproduct getest moet worden op eigenschappen die van belang zijn voor de toepassing van dat product. Het Europese normalisatie instituut (CEN) ontwikkelt deze normen in opdracht van de Europese Commissie (EC). Nadat de geharmoniseerde norm klaar is wordt deze officieel gepubliceerd in het publicatieblad van de Europese Unie.

Wanneer een bouwproduct getest en beoordeeld is aan de hand van de geharmoniseerde norm, voldoet het ook aan de richtlijn. Het product kan dan een CE-markering krijgen en vrij worden verhandeld op de Europese markt.

Vrijwillige CE-markering op bouwproducten

Een producent kan ook vrijwillig kiezen voor de CE-markering, wanneer er geen geharmoniseerde norm beschikbaar is voor het testen of beoordelen van zijn product. Hij kan dan een Europese technische goedkeuring (ETA) laten opstellen. Op basis van die goedkeuring kan hij zijn producten voorzien van een CE-markering.

Verplichte CE-markering

Als de Verordening bouwproducten ingaat op 1 juli 2013, moeten veel bouwproducten een verplichte CE-markering hebben. Tot die tijd geldt een overgangsperiode en is de Richtlijn bouwproducten nog van toepassing. In het Bouwbesluit 2012 zijn sommige voorschriften voor CE-markering al aangepast aan de nieuwe Verordening bouwproducten. Daarom moeten bouwproducten waarvoor een geharmoniseerde norm beschikbaar is al vanaf 1 april 2012, toen het Bouwbesluit 2012 inging, een CE-markering hebben.

Veranderingen voor bouwindustrie door Verordening bouwproducten

De EC wil het functioneren van de Europese markt voor bouwproducten verbeteren. Daarom is er een nieuwe Verordening bouwproducten gepubliceerd in april 2011.

De belangrijkste veranderingen voor de bouwindustrie zijn:

  • de CE-markering op bouwproducten wordt vanaf juli 2013 verplicht als het product een (Europees) geharmoniseerde norm heeft;
  • producenten of importeurs moeten vanaf juli 2013 een prestatieverklaring meesturen bij de levering van een product met een CE-markering. Deze verplichting geldt ook voor bouwmarkten, importeurs en distributeurs;
  • producenten en leveranciers moeten op termijn milieu-informatie leveren bij bouwproducten die een CE-markering hebben. Bijvoorbeeld door een milieu-informatieblad bij te voegen waarop staat welke milieueffecten een bouwproduct heeft;
  • het is mogelijk om in de prestatieverklaring bij de CE-markering de duurzaamheidprestatie (materialenkringloop) van een product neer te zetten;
  • er zijn makkelijkere methodes voor het aantonen van de prestatie van het product. Vooral belangrijk voor het midden- en kleinbedrijf (MKB), omdat hiermee eenvoudiger en vaak goedkoper de prestatie van een product kan worden aangetoond;
  • makkelijkere en snellere procedures om Europese technische goedkeuringen aan te vragen (een vrijwillige CE-markering op het bouwproduct);
  • een betere informatieoverdracht naar de marktpartijen over geldende nationale regelgeving. Elk land richt een externe link: Contactpunt voor bouwproducten op;
  • het markttoezicht en de handhaving op CE-markering op bouwproducten is verscherpt. Inspecties kunnen meer en sneller ingrijpen en werken samen met inspecties van andere EU-landen;
  • meer garanties voor gelijke voorwaarden in Europa voor marktpartijen. Zo zijn lidstaten niet langer vrij in hoe ze de markt controleren. In de verordening staat aan welke voorschriften de EU-landen zich moeten houden. Ook staan er verplichtingen in voor producenten, importeurs en distributeurs.

Europese regelgeving voor vrij handelsverkeer bouwsector

De Europese bouwsector zorgt voor zo’n 10% van de werkgelegenheid. Ook de Nederlandse bouwsector zorgt voor ongeveer datzelfde percentage aan werk. De EU-lidstaten werken samen met de EC aan Europese bouwregels en bouwvoorschriften om gelijke voorwaarden te creëren voor alle partijen in de bouwsector. Dit is belangrijk voor een vrij handelsverkeer. EU-landen mogen bijvoorbeeld geen handelsbelemmeringen opwerpen voor bedrijven buiten hun eigen landsgrenzen. 

Andere Europese richtlijnen voor bouwindustrie

Naast de Richtlijn bouwproducten, en straks dus de Verordening bouwproducten, zijn er andere Europese richtlijnen en verordeningen die van invloed zijn op de bouwsector. Dit zijn:

  • Richtlijn Energieprestatie van gebouwen (EPBD): Deze richtlijn gaat over energiebesparing en vermindering van de CO2-uitstoot van gebouwen.
  • Richtlijn Tunnelveiligheid: Deze richtlijn is opgesteld voor de veiligheid van tunnels in het Europese wegennet. 
  • externe link: Richtlijn Liften: Deze richtlijn geldt voor vast opgestelde liften in gebouwen en bouwwerken die zijn bedoeld voor transport van personen en (alleen bepaalde type liften) van goederen.
  • externe link: Machinerichtlijn: Deze richtlijn stelt eisen aan het gezond en veilig gebruik van machines, maar ook aan bijzondere gereedschappen die vallen onder de richtlijn.
  • externe link: Dienstenrichtlijn: Deze richtlijn gaat over het realiseren van een interne dienstenmarkt in Europa en geldt voor bijna alle dienstverleners in diverse marktsectoren, waaronder de bouw.