Organisatie crisisbeheersing
Burgemeesters, veiligheidsregio’s, ministers, krijgsmacht. Allemaal kunnen ze betrokken zijn bij de aanpak van een ramp of crisis. Bij een groot incident is het rijksbrede Nationaal Crisiscentrum (NCC) de centrale plek waar deskundigen en verantwoordelijke ministers samenkomen en maatregelen nemen om de crisis aan te pakken.
Taakverdeling aanpak crisis
In Nederland wordt een lokale of regionale crisis in de meeste gevallen opgevangen door de lokale of regionale overheden en organisaties zoals de gemeente of veiligheidsregio. Bij een regio-overstijgende crisis, denk aan een grote overstroming, komt de rijksoverheid in beeld. Zo doet de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCB) de voorbereiding, aanpak en nazorg van crises en rampen die verschillende vitale sectoren raken (‘intersectorale crises’). Hoe de rijksoverheid werkt bij (dreigende) crises is vastgelegd in het Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming (NHC) van november 2009.
Op rijksniveau is de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK) de coördinerende minister voor crisisbeheersing. Ook heeft hij (in nauwe
samenwerking met de andere ministeries) de regie voor het versterken van de
nationale veiligheid. In de stuurgroep nationale veiligheid nemen de ministeries
besluiten over de versterking van de nationale veiligheid. Dit doen ze samen met
de 
Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb), de
inlichtingendienst AIVD en werkgeversorganisatie VNO-NCW.
Bij een (dreigende) terroristische aanslag coördineert de
minister van Justitie.
Nationaal CrisisCentrum (NCC)
Het Nationaal Crisiscentrum (NCC) is de
spin in het web bij crisisbesluitvorming voor en door ministeries en zorgt voor
snelle informatie-uitwisseling. Het NCC is 24 uur per dag, 7 dagen per week
bemand.
Het NCC:
- geeft strategisch advies over communicatie bij crises en rampen en stelt communicatiemiddelen hiervoor ter beschikking, zoals de website crisis.nl en een publieksinformatienummer;
- verzamelt en levert informatie en advies tijdens crises;
- organiseert grote bestuurlijke crisisoefeningen;
- coördineert bij grote evenementen, zoals het EK-voetbal of staatsbezoeken;
- verstrekt informatie over crisisbeheersing aan veiligheidsregio’s,
gemeenten, provincies en andere veiligheidspartners, waaronder:
Voor een uitgebreidere beschrijving van het NCC en zijn activiteiten zie de
website van het Nationaal
Crisiscentrum.
Hulp bij ramp of crisis voor professionals
De website Nationaalcrisiscentrum.nl
(met een besloten deel) biedt informatie van het NCC voor professionals die
betrokken zijn bij risico- en crisiscommunicatie. Zoals persvoorlichters van
gemeenten en provincies.
Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum (LOCC)
Het Landelijk
Operationeel Coördinatie Centrum (LOCC) zorgt voor de landelijke coördinatie
van de inzet van de brandweer, politie, geneeskundige hulpverlening en de
krijgsmacht – de zogeheten operationele diensten - tijdens rampen, calamiteiten
en grote evenementen. Het LOCC is opgericht na de vuurwerkramp in Enschede
(2000) en de cafébrand in Volendam (oudejaarsnacht 2000/2001). Daar werd
duidelijk dat hulporganisaties landelijk moeten worden gecoördineerd. Bij een
nationale crisis, bijvoorbeeld bij een grote overstroming, kan het LOCC
uitgebreid worden (opschalen) tot de zogeheten Landelijke Operationele Staf
(LOS).
Landelijke Operationele Staf (LOS)
De Landelijke Operationele Staf levert een gezamenlijk operationeel advies
namens de bij de nationale crisis betrokken operationele diensten. Dit advies
kan betrekking hebben op de beschikbaarheid van mensen en middelen ten behoeve
van nationale rampenbestrijding en crisisbeheersing en ook op de operationele
uitvoerbaarheid en consequenties van bestuurlijke besluiten. De LOS is gekoppeld
aan de
Ministeriële
Commissie Crisisbeheersing (MCCB). Uitgebreide informatie over de
verantwoordelijkheden en rollen die verschillende instanties en overheden hebben
bij het bestrijden van crises staat in het Nationaal Handboek
Crisisbesluitvorming (NHC) van november 2009.
Het LOCC is gevestigd bij het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) in Driebergen. Daar komt ook het LOS bijeen. De medewerkers komen van politie, brandweer, krijgsmacht en de Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR).
Departementaal coördinatiecentrum (DCC)
Elk ministerie neemt maatregelen op het eigen beleidsterrein om rampen en crises aan te pakken. Daarvoor heeft elk ministerie een departementaal coördinatiecentrum (DCC). Samen met het NCC adviseren de DCC’s de Ministeriele Commissie Crisisbeheersing (MCCB) over landelijke maatregelen. Een coördinatiecentrum geeft burgemeesters en hulpdiensten via het NCC over informatie over de gevolgen van een ramp en advies over maatregelen om mensen en milieu te beschermen. Enkele voorbeelden van deze departementale coördinatiecentra zijn:
- DCC-VROM (ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer) actief bij drinkwaterincidenten,
kernongevallen en milieuongevallen.
- DCC-VWS (ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport) speelde een belangrijke rol bij de aanpak van de Mexicaanse griep in de winter van 2009/2010.
- DCC-VenW (Verkeer en Waterstaat) kwam onder meer in actie tijdens de dreigende schaarste van strooizout in de winter van 2010 en het vliegtuigongeluk op Schiphol met een vliegtuig van Turkish Airlines in februari 2009.
Veiligheidsregio’s
Regionaal maken gemeenten onderling afspraken over rampenbestrijding. Dit gebeurt in de 25 veiligheidsregio’s. In de veiligheidsregio’s werken de brandweer, de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en de gemeentelijke rampenbestrijdingsprocessen samen voor een effectieve voorbereiding op en bestrijding van crises en rampen.
Burgemeester
De burgemeester is verantwoordelijk voor de bestrijding van een ramp of een crisis in zijn eigen gemeente. Hij stuurt de politie, brandweer en ambulances (officieel: Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio of GHOR) aan. Als meerdere gemeenten bij een ramp of crisis zijn betrokken dan coördineren zij onderling de rampbestrijding.
Magazine Nationale Veiligheid en Crisisbeheersing
Het tweemaandelijkse Magazine Nationale Veiligheid en Crisisbeheersing informeert, signaleert en biedt een platform aan bestuurders en professionals op het gebied van nationale veiligheid en crisisbeheersing. Voor een gratis abonnement, stuur een mail naar: crisisbeheersing@minbzk.nl.
