Drinkwater en het milieu

Nederland heeft 10 drinkwaterbedrijven, die jaarlijks 1,1 miljard kubieke meter drinkwater leveren. Per persoon gebruiken we gemiddeld 126 liter water per dag. Het winnen en zuiveren van drinkwater is ook schadelijk voor het milieu. Daarom probeert de overheid het gebruik van water terug te dringen. 

Belasting op leidingwater niet afgeschaft

De voor 2013 voorziene afschaffing van de leidingwaterbelasting vindt geen doorgang. De lastenverzwaring als gevolg van de maatregel in de leidingwaterbelasting wordt vanaf 2014 teruggesluisd via lastenverlichting. Dit wordt vormgegeven bij de begrotingsvoorbereiding 2014.

Dit is een van de maatregelen uit het Begrotingsakkoord 2013 om de overheidsfinanciën op orde te brengen. De 5 fracties in de Tweede Kamer (VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie) en het demissionaire kabinet hebben daarover in april 2012 overeenstemming bereikt. Het akkoord beperkt het begrotingstekort in 2013 tot 3% van het bruto binnenlands product (bbp). De maatregelen uit het begrotingsakkoord staan in de Voorjaarsnota 2012, het financiële overzicht van het lopende begrotingsjaar.

Effecten voor het milieu

Drinkwater wordt gewonnen uit grondwater of oppervlaktewater en vervolgens gezuiverd. Dit proces heeft invloed op het milieu. Als bedrijven water opwekken kan de grondwaterstand gaan dalen, waardoor de kans op verdroging van landbouwvelden of natuurgebieden groeit.

Daarnaast kan het oppervlaktewater verontreinigd zijn. Dit komt vooral door de mens. Bijvoorbeeld door lozingen van chemisch afval en het gebruik van mest en bestrijdingsmiddelen in de landbouw. Om dit vervuilde water schoon te krijgen gebruiken bedrijven chemicaliën. De afvalproducten die hierbij vrij komen (zoals slib) kunnen schadelijk zijn voor het milieu.

Toch zijn de effecten op het milieu klein. Zeker  in vergelijking met andere activiteiten. Drinkwaterbedrijven zetten zich in om milieueffecten te minimaliseren en zo weinig mogelijk energie te gebruiken. 

Waterverbruik

Daarnaast probeert de overheid het gebruik van water terug te dringen door:

  • voorlichting te geven over de schadelijke effecten van drinkwater op het milieu;
  • voorlichting te geven over de manieren om water te besparen. Bijvoorbeeld een douchekop die minder water doorlaat of een waterzuinige wasmachine;
  • water duurder te maken via belastingen.

Watermeters

Een manier om te voorkomen dat drinkwater onnodig wordt verspild, is mensen te laten betalen voor het water dat zij verbruiken. Daarom wil de overheid dat zoveel mogelijk woningen een eigen watermeter hebben. In specifieke situaties kunnen gebruikers een blokmeter houden: 1 meter voor meer afnemers. Deze optie wordt vooral gebruikt als er een  collectieve warmtapwatervoorziening is, die ook niet individueel wordt gemeten.

Huishoudwater als alternatief

Elke Nederlander spoelt per dag zo’n 120 liter drinkwater door de riolering. Dit water wordt niet gedronken. Om het milieu te ontlasten hebben een paar wijken in Nederland huishoudwater gebruikt om het toilet door te spoelen, de was mee te doen of de tuin mee te sproeien. Huishoudwater is niet schoon genoeg om te drinken, maar goed genoeg voor huishoudelijke toepassingen.

Uit de experimenten blijkt echter dat huishoudwater nauwelijks beter is voor het milieu dan drinkwater, maar dat het risico op verontreiniging van het drinkwater wel groot is. Er is huishoudwater in de drinkwaterleiding terecht gekomen, waardoor mensen last kregen van hun darmen. Daarom heeft de overheid beslist dat drinkwaterbedrijven geen huishoudwater meer mogen leveren.

Huishoudwater in collectieve voorzieningen

Sommige campings, kantoren en bedrijven (collectieve voorzieningen) gebruiken nog wel huishoudwater. Hiervoor gelden aparte eisen.

Voor het gebruik van huishoudwater in woningen gelden geen regels, maar de eigenaar moet er wel voor zorgen dat de huishoudwaterinstallatie niet in verbinding staat met de drinkwaterinstallatie.

Prestatievergelijkingen tussen drinkwaterbedrijven

Om de drinkwaterbedrijven te prikkelen efficiënter te gaan werken, moeten zij een prestatievergelijking uitvoeren. Dat staat in de drinkwaterwet. Op die manier wil de overheid de concurrentie tussen de bedrijven vergroten. De prestatievergelijking bestaat uit 5 onderdelen: kwaliteit, milieu, klantenservice, kostenefficiëntie en innovatie.

Uit onderlinge prestatievergelijkingen die tussen 1997 en 2007 zijn uitgevoerd, blijkt dat drinkwaterbedrijven al veel efficiënter zijn gaan werken. 

Beheer en bescherming drinkwaterbronnen

De overheid is verantwoordelijk voor een duurzame openbare drinkwatervoorziening. Dit houdt in dat er in de toekomst genoeg en schoon drinkwater beschikbaar is.

Een belangrijk onderdeel is het beheer en de bescherming van drinkwaterbronnen: grondwater, oppervlaktewater (zoals rivieren en meren) en duinwater. De overheid zorgt ervoor dat de kwaliteit van de drinkwaterbronnen niet achteruit gaat. En dat het water zo min mogelijk gezuiverd hoeft te worden. Dit beleid sluit aan op de Europese Kaderrichtlijn Water. Bovendien mag het water alleen uit een drinkwaterbron worden gewonnen, als er drinkwater van wordt gemaakt.

De provincie, waterbeheerder, gemeente en het waterleidingbedrijf werken samen aan de bescherming van drinkwaterbronnen. Om de waterwinning te beschermen, kunnen zij bijvoorbeeld gebiedsdossiers opstellen, met alle informatie die relevant is voor de waterkwaliteit. Op basis van deze informatie kunnen beschermingsmaatregelen worden ontwikkeld die gericht zijn op preventie en risicobeheersing. Het externe link: gebiedsdossier sluit aan op het beschermingsbeleid van de overheid.