Stoffen en micro-organismen in het drinkwater

In het drinkwater kunnen stoffen, mineralen en micro-organismen voorkomen. In kleine hoeveelheden zijn deze niet schadelijk. Maar als er teveel stoffen of bacteriën in het water zitten, kan het verontreinigd raken. Om dit te voorkomen heeft de overheid maximale normen vastgesteld. 

Normen voor stoffen in het water

De drinkwaterbedrijven halen ons drinkwater uit grondwater (2/3 deel) of uit oppervlaktewater, zoals meren en rivieren (1/3 deel). Voordat het water kan worden gedronken, moet het eerst behandeld worden. Het water wordt bijvoorbeeld gezuiverd, om zo alle stoffen, bacteriën en virussen te verwijderen. Toch kunnen er nog stoffen doorglippen en zo in het drinkwater terecht komen.

In het Drinkwaterbesluit staat hoeveel mineralen en chemische stoffen in het drinkwater mogen zitten. Deze normen zijn gebaseerd op de Europese Drinkwaterrichtlijn en adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie. Het drinkwater in Nederland voldoet altijd aan de kwaliteitsnormen. Het is te vergelijken met mineraalwater uit flessen of pakken.

Strengere normen in Nederland

Voor een aantal stoffen en micro-organismen heeft Nederland strengere normen dan de EU. Ook staan er meer stoffen en micro-organismen op de Nederlandse lijst. Op die manier wil de overheid de consument beter beschermen.

Voor de meeste stoffen geldt dat er geen risico is voor de gezondheid, zolang de aangetroffen concentraties zeer laag zijn. Er is pas een risico als mensen lange tijd aan stoffen worden blootgesteld. Als de overheid verwacht dat er risico’s kunnen ontstaan, worden er maatregelen getroffen. Bijvoorbeeld door het water extra te zuiveren. Of door nieuwe regels op te stellen.

Waterleidingbedrijven controleren de waterkwaliteit elke dag tijdens alle fasen van de waterzuivering. De bedrijven screenen het water op alle stoffen en micro-organismen die in de wet staan en op extra stoffen. 

Stoffen

(Schadelijke) stoffen komen meestal via het riool of buisleidingen in het water terecht. Bekende stoffen in het Nederlandse drinkwater zijn resten van medicijnen (zoals pijnstillers, hormonen en de anticonceptiepil), lood, asbest, chloor en kalk.

Medicijnen

De concentratie van medicijnen in het drinkwater is zo laag, dat het geen effect heeft op de gezondheid. Dat zegt het RIVM. Maar om te voorkomen dat het drinkwater zwaarder verontreinigd raakt door medicijnen neemt de overheid een aantal maatregelen:

• Ongebruikte medicijnen worden verzameld en vernietigd.
• Er worden geneesmiddelen ontwikkeld die beter worden opgenomen in het lichaam en makkelijker worden afgebroken in milieu.
• Op locaties waar veel mensen medicijnen gebruiken (ziekenhuizen en verzorgingstehuizen) wordt de urine van mensen apart ingezameld en verwerkt.

Lood

Lood is giftig en kan tot gezondheidsklachten leiden wanneer mensen het in grote hoeveelheden binnenkrijgen. Dit geldt vooral voor zuigelingen tot 6 maanden. Lood komt in het drinkwater door het transport van water door loden leidingen. In Nederland is de concentratie lood gemiddeld 1 microgram per liter water. Dat is ver beneden de norm van 10 microgram per liter.

In de periode 2000-2006 zijn de meeste loden drinkwaterleidingen uit woningen vervangen. Maar ze kunnen nog steeds voorkomen, met name in woningen van voor de Tweede Wereldoorlog. Eigenaren van zulke woningen wordt geadviseerd om loden drinkwaterleidingen te vervangen, maar dit is niet verplicht. Ook raadt de overheid aan om zuigelingen tot 6 maanden, die in deze huizen opgroeien, bronwater te geven.

Asbest

In het verleden werd asbest gebruikt als materiaal voor drinkwaterleidingen. Maar dat is nu verboden. Asbest blijkt kankerverwekkend. De leidingen die nu nog worden gebruikt, leveren volgens het RIVM en de Gezondheidsraad geen gevaar op voor de volksgezondheid. Asbest is vooral gevaarlijk als de asbestdeeltjes worden ingeademd.

Chloor

Vroeger was chloor een belangrijk onderdeel van waterzuivering, omdat chloor ziektekiemen doodt. Vanwege de vieze smaak en omdat er schadelijke chloorverbindingen kunnen ontstaan, zijn de waterleidingbedrijven overgeschakeld op zuiveringsmethoden zonder chloor.

Inmiddels is vrijwel al het Nederlandse drinkwater chloorvrij. Chloor wordt alleen nog in ongevaarlijk kleine hoeveelheden gebruikt bij:

• de zuivering van oppervlaktewater.  Drinkwaterbedrijven stappen echter steeds vaker over op milieuvriendelijke zuivering (bijvoorbeeld door ozon);
• een breuk in de waterleiding; 
• besmetting door micro-organismen zoals legionella.

Kalk

De hoeveelheid kalk in het water verschilt per regio. In het westen van Nederland zit er van nature veel kalk in het water en heet het water ‘hard’. Als er weinig kalk in water zit heet het water 'zacht'.

Kalk is gezond, het is bijvoorbeeld goed voor de botten. Voor apparaten is kalk slecht. Het zorgt voor  kalkaanslag op verwarmingselementen. Daardoor gaan apparaten als wasmachines, boilers of waterkokers meer energie verbruiken en dat is slecht voor het milieu. Drinkwaterbedrijven in het westen hebben het ‘harde’ water daarom zachter gemaakt.

Micro-organismen

Als de waterleiding beschadigd is, kunnen er micro-organismen in het drinkwater komen. Dit gebeurt ook als het water te lang stilstaat in de leidingen. Micro-organismen die in de waterleiding kunnen voorkomen, zijn:

• e-colibacteriën
• streptokokken 
• legionella

Als het drinkwater is verontreinigd door ziekteverwekkende micro-organismen, kan dit diarree veroorzaken. Maar mensen kunnen ook ernstige, levensbedreigende ziektes oplopen, zoals cholera en hepatitis A of E. Dit gebeurt vooral in ontwikkelingslanden, waar mensen geen schoon en veilig drinkwater hebben.

Controle door het waterleidingbedrijf

Het waterleidingbedrijf controleert meerdere keren per dag of er bacteriën voorkomen in het drinkwater. Als dit zo is, kan het bedrijf de bacteriën bestrijden met een kleine concentratie chloor.

Het drinkwater in Nederland voldoet vrijwel altijd aan de wettelijke normen die zijn opgesteld. In het Drinkwaterbesluit staat hoeveel  micro-organismen in het Nederlandse drinkwater mogen zitten. Deze normen zijn gebaseerd op de Europese Drinkwaterrichtlijn  en adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Legionella

Legionella is een bacterie die griep (Pontiac fever) of een infectie aan de longen en de luchtwegen (Veteranenziekte) kan veroorzaken. Mensen kunnen besmet raken wanneer zij fijne druppels waternevel inademen waar de bacterie in zit. Bijvoorbeeld via douches, stoombaden, bubbelbaden of airco-systemen. Legionellabesmetting kan soms dodelijk zijn.   

Het kabinet heeft de regels om legionella te voorkomen verscherpt. Bedrijven moeten bijvoorbeeld een gecertificeerd bedrijf inschakelen om een legionella-risicoanalyse uit te voeren en een legionellabeheersplan op te stellen.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn