Doel: meer duurzame energie

Het kabinet wil het gebruik van wind, biomassa en andere vormen van hernieuwbare energie stimuleren. Dat is goed voor het milieu en maakt Nederland minder afhankelijk van fossiele brandstof. Doel is 14% duurzame energie in 2020. Om op lange termijn (2050) te komen tot een CO2-arme economie, bevordert het kabinet de innovatie van duurzame energietechnieken.

Voordelen duurzame energie

De voordelen van hernieuwbare (duurzame) energie ten opzichte van energie uit fossiele bronnen (aardolie, steenkool) zijn:

  • geen uitstoot van broeikasgassen (CO2) of andere stoffen die schadelijk zijn voor het milieu (of de gezondheid);
  • minder afhankelijkheid van een klein aantal olie- en gasproducerende landen en de hoge prijzen van fossiele brandstoffen. Die afhankelijkheid maakt Nederland kwetsbaar;
  • in tegenstelling tot olie- en gasvoorraden raakt duurzame energie niet op.

Belangrijkste soorten duurzame energie

De belangrijkste vormen van hernieuwbare energie in Nederland zijn: windenergie, zonne-energie, bio-energie en aardwarmte. Een kleinere rol spelen:

  • waterkracht. Deze vorm van energie wordt gewonnen uit stromend of vallend water. In Nederland staan 6 waterkrachtcentrales.
  • omgevingswarmte Dit is warmte die normaal gesproken verloren gaat (bijvoorbeeld warmte afkomstig uit afval of ventilatie). Met behulp van warmtepompen kan deze warmte alsnog nuttig gebruikt worden (voor warm water of verwarming).
  • blauwe energie. Hierbij wordt energie gewonnen door zout water en zoet water te mengen. Bij Harlingen staat een proefinstallatie voor externe link: blauwe energie op het terrein van de Frisia-zoutfabriek.

Van 4% naar 14% duurzame energie

In 2010 bedroeg het aandeel hernieuwbare energie 4% van het nationale energieverbruik. In 2020 moet dit percentage zijn gegroeid naar 14. Deze groei moet wel op een economisch verantwoorde manier plaatsvinden; overhaaste invoering van hernieuwbare energie kan leiden tot onnodig hoge kosten, aldus het kabinet in het Energierapport 2011. Het kabinet wil via verschillende maatregelen de productie van hernieuwbare energie stimuleren.

Vooral kansen voor bio-energie en windenergie

Hoewel grijze energie in de komende decennia nodig blijft, zal hernieuwbare energie een steeds groter onderdeel gaan uitmaken van de energiemix. Drie duurzame energiebronnen lijken daarbij over de beste papieren te beschikken: bio-energie, wind op land en wind op zee.

  1. Bio-energie.
    Bio-energie is er in vele soorten. Biomassa kan als grondstof gebruikt worden voor de productie van hernieuwbare elektriciteit, groen gas, hernieuwbare warmte en biobrandstof voor het verkeer. Van belang is dat de biomassa echt duurzaam is, dat wil zeggen niet concurreert met de productie van voedselgewassen. (Her)gebruik van biomassa biedt volgens het kabinet kansen voor de economie. Bepaalde topsectoren, zoals de chemie en tuinbouw, kunnen hiermee duurzamer worden en tegelijkertijd groeien.
  2. Wind op land.
    Het kabinet streeft in 2020 naar 6000 megawatt opgesteld vermogen aan windturbines op land.
  3. Wind op zee.
    Windenergie op zee is vooral interessant op de langere termijn.

Innovatie in duurzame energie

Om hernieuwbare energie op lange termijn (2050 en daarna) concurrerend te maken met grijze energie is innovatie noodzakelijk. De Rijksoverheid stimuleert daarom onderzoek naar nieuwe energiebronnen, onder meer via de stimuleringsregeling hernieuwbare energie (SDE+) en via de topsectorenaanpak. Een voorsprong in de ontwikkeling van technologieën voor duurzame energie is goed voor de Nederlandse concurrentiepositie. Het maakt Nederland minder afhankelijk van andere landen en prijsschokken op de markt voor fossiele brandstoffen. Bovendien kunnen innovatieve technologieën voor duurzame energie worden geëxporteerd.

Europese afspraken over stimuleringsmaatregelen energie

Het kabinet vindt dat EU-lidstaten niet via subsidies met elkaar moeten concurreren bij de productie van hernieuwbare energie. Dit staat in het Energierapport 2011. Elk land moet doen waar het sterk in is. Windenergie moet worden toegepast op plekken waar het veel en constant waait, zonne-energie op plaatsen met veel zonuren. Dat is op termijn voor Europa als geheel de economisch voordeligste oplossing. Het kabinet maakt zich daarom sterk voor Europese afspraken voor de stimulering van hernieuwbare energie.

Schommelingen in energieproductie

Vooral bij windenergie en zonne-energie kan de elektriciteitsproductie door weersomstandigheden sterke schommelingen vertonen. Bij windstil bewolkt weer is de productie van stroom vele malen lager dan bij een briesje op een zomerse dag. Om deze schommelingen op te vangen, zijn investeringen nodig in de elektriciteitsnetten. Ook is reservecapaciteit nodig om eventuele tekorten op te vangen met overschotten in andere Europese landen. Gas en waterkracht zullen deze reservecapaciteit gaan leveren.

Kosten hernieuwbare energie

Hernieuwbare energie is nu nog duurder dan gewone, ‘grijze’ energie. Zonder subsidie hebben bedrijven, bij het huidige prijsniveau, onvoldoende prikkel om te investeren in alternatieve energiebronnen. De verwachting is wel dat de komende jaren de meerkosten zullen dalen en tegelijk de prijzen voor olie en gas zullen stijgen en dat hernieuwbare energie dus relatief goedkoper wordt. Dat maakt investeringen in nieuwe technologieën aantrekkelijker. Als gevolg van deze technologische ontwikkeling zal pas op de lange termijn hernieuwbare energie echt concurrerend worden.