Wetswijziging dwang in de zorg

De Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz) beschermt mensen die te maken krijgen met gedwongen opname. De Wet Bopz is toegesneden op psychiatrische patiënten, maar geldt ook voor verstandelijk gehandicapten en dementen.

De overheid wil de regelingen voor deze 2 groepen van elkaar scheiden. Daarom komen er 2 nieuwe wetten voor de huidige Wet Bopz in de plaats.

Uitgangspunt nieuwe wetten dwang in de zorg

Uitgangspunt van de 2 nieuwe wetten is dat dwang in de zorg zoveel mogelijk wordt beperkt. Een gedwongen behandeling moet alleen bij uiterste noodzaak worden toegepast. Ook mag deze niet te lang duren, moet er een goed behandelplan zijn en moet de patiënt in kwestie inspraak hebben.

De 2 wetsvoorstellen liggen ter behandeling bij de Tweede Kamer. De streefdatum voor inwerkingtreding is niet bekend. De inwerkingtreding is afhankelijk van goedkeuring door de Tweede en de Eerste Kamer en publicatie in het Staatsblad.

Wetsvoorstel verplichte ggz: voor psychiatrische patiënten

Met de externe link: Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wet verplichte ggz) wordt gedwongen opname minder ingrijpend voor cliënten met psychische problemen en verslaving. Nu kunnen zij alleen verplichte zorg krijgen in een psychiatrisch ziekenhuis met een bopz-aanmerking. Straks kunnen zij ook in hun eigen huis of in een polikliniek worden behandeld.

Als de nieuwe Wet verplichte ggz ingaat worden familieleden meer betrokken bij de beslissing of verplichte zorg nodig is. Verder is nazorg een vast onderdeel van verplichte zorg. In elke fase van de opname wordt gekeken hoe iemand kan terugkeren in de maatschappij.

Wetsvoorstel Zorg en dwang: voor verstandelijk gehandicapten en dementen

Voor mensen met een verstandelijke beperking of dementie komt er de aparte externe link: Wet Zorg en dwang psychogeriatische en verstandelijk gehandicapte cliënten (Wet Zorg en dwang). De Wet Zorg en dwang sluit beter aan bij de behoeften van verstandelijk gehandicapten en dementen dan de huidige Wet bopz, die vooral gericht is op psychiatrische behandeling in psychiatrische ziekenhuizen. De doelgroepen van de Wet Zorg en dwang hebben meestal geen psychiatrische aandoening en een heel andere problematiek dan psychiatrische cliënten. Ze kunnen bijvoorbeeld niet altijd aangeven wat ze wel of niet willen.

Centraal in de nieuwe wet staat dat gedwongen zorg een uitzondering is. Iemand mag alleen onvrijwillig worden verzorgd als er sprake is van ernstig nadeel voor de cliënt zelf of voor anderen.

De bescherming van de Wet Zorg en dwang geldt ook voor mensen die thuis worden verzorgd. In de praktijk komt het al voor dat mensen met een verstandelijke handicap of dementie thuis beperkende maatregelen krijgen opgelegd. Hun deur gaat bijvoorbeeld ’s nachts op slot om te voorkomen dat ze gaan zwerven. Voor mensen in zulke situaties komen er duidelijke behandelrichtlijnen.