Principe van emissiehandel

Bij emissiehandel moeten bedrijven aan het eind van elk jaar minstens zo veel ‘emissierechten’ inleveren als hun uitstoot dat jaar daadwerkelijk was. Ze kunnen hun rechten onderling verhandelen. Aan de uitstoot van CO2 of NOx hangt dus een prijskaartje. De prijs stimuleert bedrijven om te investeren in schonere productie.

Emissierechten verkopen en bijkopen

Elk emissierecht geeft een bedrijf het ‘recht’ om 1 ton CO2 of NOx uit te stoten. De overheid brengt deze emissierechten op de markt. De overheid bepaalt per periode het emissieplafond voor alle deelnemers samen. Vervolgens krijgt elk deelnemend bedrijf per jaar een bepaalde hoeveelheid gratis emissierechten die het bedrijf mag gebruiken. Bij CO2-emissiehandel verkoopt de overheid ook rechten via een veiling.
Elk bedrijf gebruikt de rechten voor zijn emissievergunning. Die verplicht elk bedrijf om aan het eind van elk jaar precies zoveel emissierechten in te leveren als de werkelijke uitstoot in dat jaar. Niet elk bedrijf heeft daarbij genoeg aan de gratis rechten die het aan het begin van dat jaar kreeg. In dat geval moet het bedrijf op de markt rechten bijkopen. Als het bedrijf méér rechten dan nodig in bezit heeft, kan het die rechten verkopen.

Schoner produceren of emissierechten kopen

Elk emissierecht geeft een bedrijf het ‘recht’ om 1 ton CO2 of NOx uit te stoten. De overheid brengt deze emissierechten op de markt. De overheid bepaalt per periode het emissieplafond voor alle deelnemers samen. Vervolgens krijgt elk deelnemend bedrijf per jaar een bepaalde hoeveelheid gratis emissierechten die het bedrijf mag gebruiken. Bij CO2-emissiehandel verkoopt de overheid ook rechten via een veiling.
Elk bedrijf gebruikt de rechten voor zijn emissievergunning. Die verplicht elk bedrijf om aan het eind van elk jaar precies zoveel emissierechten in te leveren als de werkelijke uitstoot in dat jaar. Niet elk bedrijf heeft daarbij genoeg aan de gratis rechten die het aan het begin van dat jaar kreeg. In dat geval moet het bedrijf op de markt rechten bijkopen. Als het bedrijf méér rechten dan nodig in bezit heeft, kan het die rechten verkopen.

Effect op schone productie

Emissiehandel is voor bedrijven aantrekkelijker dan als de overheid per bedrijf zou bepalen wat zijn maximum uitstoot is. Via emissiehandel kan elk bedrijf namelijk zelf besluiten welke oplossing het kiest. Zo wordt een vermindering van de CO2- en NOx-uitstoot tegen zo laag mogelijke kosten bereikt.
Emissiehandel heeft daarmee enkele belangrijke effecten:

  • De handel stimuleert schonere productie. Bedrijven kunnen investeringen terugverdienen via de waarde van uitgespaarde of verkochte emissierechten.
  • De vervuiler betaalt: hoe groter de uitstoot, hoe meer rechten je moet aankopen.
  • Nu elke ton uitstoot van CO2 en NOx een prijs heeft, kan het bedrijf deze uitstoot meerekenen bij investeringsbeslissingen. Een bedrijf zal kiezen voor de goedkoopste optie.
  • De uitstoot wordt het eerst teruggedrongen bij de bedrijven waarvoor schoner produceren relatief het goedkoopst is.
  • Omdat het plafond vaststaat, weet de overheid aan het eind van het jaar hoeveel CO2 of NOx er is uitgestoten.

Emissiehandel: 2 systemen

Emissiehandel in Nederland bestaat sinds 2005. Nederland kent 2 verschillende systemen.

  • Het handelssysteem in NOx–emissierechten is nationaal. De Nederlandse overheid heeft in het verleden geprobeerd de NOx-uitstoot voor bepaalde bedrijven aan een maximum te binden. Maar het lukte daarmee niet om de door de Europese Unie gestelde emissieplafonds te halen. Daarom heeft de overheid besloten om voor de industrie een handel in NOx-emissierechten op  te zetten.

Toezicht op emissierechten: NEa

De externe link: Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving voor de handel in NOx en CO2-emissierechten. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu is, samen met het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het beleid. De NEa is een agentschap en zorgt voor de uitvoering.
De Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) heeft de volgende taken:

  • emissievergunningen verlenen;
  • toezien op het inleveren van voldoende emissierechten;
  • de handelsregisters voor CO2 en NOx beheren;
  • toezichtbezoeken bij bedrijven uitvoeren;
  • eventueel sancties opleggen.