Een evenwichtige energiemix
Het kabinet kiest voor een evenwichtige mix van verschillende vormen van energie (groen en grijs). Zo’n energiemix verhoogt de betrouwbaarheid van de energievoorziening en het houdt de energierekening binnen de perken.
Fossiele energie
Fossiele brandstoffen, zoals gas en olie, blijven de komende tientallen jaren een belangrijke rol spelen in de energievoorziening. Dit heeft 2 redenen:
- Fossiele energie is nog steeds de goedkoopste manier van energieopwekking.
- Fossiele energie is nodig om te zorgen voor een betrouwbare energievoorziening. De opwekking van duurzame energie is afhankelijk van het weer. Daardoor schommelt deze productie nog veel. Fossiele brandstoffen vangen deze schommeling op.
Grijze energie
Bij de verbranding van fossiele brandstoffen komt CO2 (kooldioxide) vrij, een broeikasgas die schadelijk is voor het milieu. Daarom wordt deze energie ook wel ‘grijze energie’ genoemd.
Nederland wil in 2050 zijn overgestapt op een CO2-arme samenleving. Het gebruik van fossiele energie hoeft dit doel niet in de weg te staan. Er zijn verschillende middelen om de CO2-uitstoot te verminderen. Denk aan emissiehandel, CO2-opslag en minder CO2-uitstoot door auto’s
Emissiehandel (ETS)
Het kabinet ziet het Europese systeem voor emissiehandel (ETS) als het belangrijkste middel om de CO2-uitstoot in de Europese Unie terug te dringen. ETS houdt in dat een bedrijf een emissierecht moet hebben, om CO2 uit te mogen stoten. Een bedrijf dat zorgt voor minder CO2-uitstoot, is dus minder geld kwijt aan emissierechten. Door het ETS-systeem wordt de CO2-uitstoot verminderd tegen zo laag mogelijke kosten.
Op dit moment nemen alleen de energiesector en de grote industrie deel aan ETS. Per 1 januari 2012 is daar de luchtvaart bij gekomen. Het kabinet wil dat ook andere sectoren, zoals de transport, mee gaan doen. Wel moet de concurrentiepositie van Europese bedrijven gewaarborgd blijven.
CO2-opslag
Om de uitstoot van kooldioxide (CO2) in de atmosfeer te verminderen, lijkt CO2-afvang en opslag (CCS) onontkoombaar. CO2 dat ondergronds wordt opgeslagen, veroorzaakt geen broeikaseffect.
Nederland behoort tot de koplopers op CCS-gebied. Om die positie te behouden wil het kabinet CO2-opslag in de zeebodem stimuleren, onder meer via grootschalige demonstratieprojecten. Daarbij staat veiligheid voorop. In de regio Rijnmond bijvoorbeeld wordt momenteel een CCS-demonstratieproject op zee voorbereid, het zogeheten ROAD-project.
Minder CO2-uitstoot in het verkeer
De transportsector is een vitale economische sector die kwetsbaar is door zijn grote afhankelijkheid van olie. Maar de transportsector is ook een belangrijke bron van CO2-uitstoot: in 2009 bedroeg de uitstoot in het wegverkeer 33 miljoen ton.
Het kabinet wil maatregelen nemen om de afhankelijkheid van olie en de CO2-uitstoot te verminderen. De CO2-normen voor personenauto’s en bestelauto’s staan vastgelegd in de Europese normstelling voor auto’s. In de fiscale autobrief van juni 2011 staan maatregelen om de aanschaf van zuinige en schone auto’s te bevorderen.
Elektrische auto’s
Auto’s die op elektriciteit rijden, stoten minder CO2 uit en gaan efficiënter om met energie. Bovendien vermindert door het gebruik van elektrisch vervoer de afhankelijkheid van olie. Het kabinet wil daarom het gebruik van elektrische auto’s stimuleren. Onder meer door het aantal laadpunten te vergroten. In 2011 komen er verschillende typen elektrische auto’s op de markt en (naar verwachting) vanaf 2015 ook brandstofcel-elektrische voertuigen. Het kabinet streeft ernaar dat in 2015 20.000 elektrische auto’s rondrijden in Nederland oplopend tot 1 miljoen in 2025.
Gas
Gas blijft een belangrijke bron van energie, nu en in de toekomst . In de eerste plaats omdat gas goedkoop is en (in vergelijking met olie en kolen) een schone brandstof. Ook kunnen gascentrales vrij eenvoudig meer (of juist minder) energie produceren. Daardoor zijn ze bij uitstek geschikt om reservecapaciteit te leveren als centrales voor wind- en zonne-energie tijdelijk minder produceren. Bijvoorbeeld omdat het windstil is.
De wereldwijde gasvoorraden zijn nog steeds omvangrijk te noemen. Er is wereldwijd genoeg gas voor meer dan 100 jaar. Ook Nederland heeft nog voldoende gas in de bodem voor tenminste 30 jaar.
Nederland gasrotonde
Juist omdat gas zo'n belangrijke rol in de energievoorziening blijft spelen,
wil het kabinet de positie van Nederland als gasrotonde
van Europa versterken. Zo wil het kabinet onder meer laten onderzoeken hoe het
productieniveau van de kleine gasvelden kan worden gehandhaafd. Ook wil de
overheid de vergunningverlening van gasopslag via de
rijkscoördinatieregeling
mogelijk maken. In de toekomst zal onconventioneel gas (uit poreuze steen- en
kleilagen) naar verwachting een belangrijke rol gaan spelen. Daarom heeft het
kabinet vergunningen afgegeven voor enkele proefboringen.
Kolen
Om kolencentrales duurzamer te maken, wil het kabinet ze verplichten tot het bij- of mee stoken van biomassa. Kolencentrales blijven voorlopig van belang voor een betrouwbare en betaalbare energievoorziening. Kolen zijn namelijk goedkoop ten opzichte van andere brandstoffen.
Aardolie
Olie is als energiebron in het gedrang. Oorzaak: de blijvend hoge olieprijzen, die de economische groei remmen. Ook zoekt het kabinet naar mogelijkheden om de afhankelijkheid van een beperkt aantal olieproducerende landen te verkleinen. Bijvoorbeeld door het vergroten van het percentage biobrandstoffen in benzine en diesel aan de pomp te vergroten.
Kernenergie
Het kabinet vindt kernenergie belangrijk in de overgang naar een duurzame energievoorziening. Kerncentrales stoten geen kooldioxide (CO2) uit. Bovendien verhoogt kernenergie de betrouwbaarheid van de energievoorziening en maakt het Nederland minder afhankelijk van olie- en gasexporterende landen. Verder zorgt kernenergie voor meer hoogwaardige kennis en werkgelegenheid. Onder strikte voorwaarden (veiligheid, milieu) wil het kabinet ruimte bieden aan nieuwe kerncentrales in Nederland. Zo worden voorbereidingen getroffen om een vergunning voor een tweede kerncentrale in Borssele te verlenen.
Duurzame energie
Duurzame (hernieuwbare) energie is beter voor het milieu en maakt Nederland minder afhankelijk van fossiele brandstoffen. Natuurlijke energiebronnen zoals aardwarmte, windenergie, bio-energie en zonne-energie, worden constant aangevuld. Dit, terwijl de fossiele brandstoffen uiteindelijk uitgeput raken.
Daarom stimuleert het kabinet het gebruik van wind, bio-energie, zonne-energie, aardwarmte en biomassa als energiebron. Op lange termijn moet Nederland overstappen naar een CO2-arme energiehuishouding.
De opwekking van duurzame energie is nu nog afhankelijk van het weer. Daardoor schommelt deze productie veel. Door de energiemix vangen fossiele brandstoffen deze schommeling op.
Documenten en publicaties
Energierapport 2011
Het Energierapport 2011 bevat de maatregelen om Nederland minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen en geleidelijk ...