Hervorming gemeenschappelijk landbouwbeleid

De Europese Unie (EU) gaat het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) wijzigen. Het Nederlandse uitgangspunt is dat bedrijven door het nieuwe beleid meer gaan innoveren, zich beter op de markt richten en minder afhankelijk worden van inkomenssteun. Zo moeten de bedrijven hun goede concurrentiepositie houden. Het nieuwe GLB moet op 1 januari  2014 ingaan en loopt tot 2020.

Eerlijke kansen voor bedrijven

Bij de ontwikkeling van het Europese landbouwbeleid zijn de Europese Commissie (EC), het Europees Parlement (EP) en de ministers van landbouw van de 27 lidstaten betrokken. Staatssecretaris Bleker onderhandelt namens Nederland.

Speerpunten van Nederland zijn:
•    de concurrentiekracht en innovatiekracht van bedrijven versterken;
•    gelijke kansen voor alle bedrijven in de EU;
•    initiatieven belonen die bijdragen aan natuur, milieu en dierenwelzijn;
•    landen en bedrijven minder afhankelijk maken van subsidies.

Om dit te bereiken, pleit het kabinet voor eenvoudigere landbouwregels en lagere administratieve lasten.

Eerlijke verdeling landbouwbudget

Het Europese landbouwbudget moet volgens het kabinet op een eerlijke manier worden ingezet. Nederland is bereid om solidair te zijn aan landen die minder ver zijn ontwikkeld op landbouwgebied, zoals Polen en Roemenië. Deze bijdrage moet wel vergelijkbaar zijn met andere rijkere landen. 

Nederlandse visie maatschappelijke prestaties

Nederland en de EU willen boeren belonen voor de maatschappelijke prestaties die zij leveren. Dit kan bijvoorbeeld agrarisch natuurbeheer zijn of investeringen in duurzame stallen. De Europese Commissie stelt voor om 30% van de toekomstige betalingen aan boeren te koppelen aan eisen voor vergroening van de productie.

Nederland vindt dit voorstel positief, maar pleit voor een andere invulling. De EU wil verplichte maatregelen invoeren voor elk bedrijf in alle lidstaten. Denk aan een verplichte wisseling van de teelt van gewassen op het land. Volgens Nederland levert dit geen voordeel op voor de biodiversiteit, maar wel veel administratieve lasten.

Daarom wil staatssecretaris Bleker (EL&I) een Europees keuzemenu voor groene diensten. Landen kunnen dan concrete maatregelen treffen die aansluiten bij het land en de ondernemers. Het keuzemenu moet voldoen aan de Europese voorwaarden, zodat er geen oneerlijke concurrentie ontstaat.  

Uitgangspunten kabinet: internationale oplossingen

Internationale uitdagingen, zoals klimaatveranderingen, milieuvervuiling, voedselzekerheid en diergezondheid, vragen volgens het kabinet om een internationale aanpak. Deze aanpak kan niet los worden gezien van de positie van ontwikkelingslanden. Het nieuwe Europese landbouwbeleid moet hier volgens het kabinet ook rekening mee houden.

Andere uitgangspunten van het kabinet zijn:

• een sterkere oriëntatie op de markt door de bedrijven. Dit verbetert de voedselzekerheid;
• boeren geen directe betaling te geven (zoals nu) maar een doelgerichte betaling. Bedrijven die zich inzetten voor het landschap en natuur worden beloond. Dat geldt ook als zij extra maatschappelijke prestaties leveren voor milieu, dierenwelzijn of waterbeheer; 
• duurzame productie van voedsel. Dit zorgt ervoor dat boeren ook in de toekomst hun geld kunnen verdienen (economische duurzaamheid), zonder daarbij het milieu extra te vervuilen (ecologische duurzaamheid). Dit principe wordt ook wel groene groei genoemd.

De veranderingen moeten stapsgewijs worden ingevoerd, zodat bedrijven zich kunnen aanpassen. Ook moet op tijd duidelijk zijn voor de landbouwsector wat er gaat veranderen.

In 2012/2013 al doelgerichte betaling

Het nieuwe GLB moet in 2014 ingaan, maar ook in 2012 en 2013 zijn er mogelijkheden om binnen het Europees landbouwbeleid meer geld vrij te maken. Dit kan dankzij artikel 68 van Verordening 73/2009. Dit artikel geeft lidstaten namelijk de mogelijkheid een deel van het geld uit het GLB in te zetten voor het stimuleren van milieuvriendelijke landbouw, dierenwelzijn en kwaliteitslandbouw. Nederland maakt in 2012 en 2013 geld vrij voor onder andere:  

• duurzame stallen;
• uitbreiden van de vaarvergoeding;
• risicofondsen voor dierziekten;
• verduurzaming van de plantaardige productie, bijvoorbeeld via stimulering van precisielandbouw. Dat is landbouw waarbij niet meer mest of bestrijdingsmiddelen wordt gebruikt dan nodig is.

Maatschappelijke dialoog

Betrokken partijen en personen kunnen meepraten over de toekomst van het Europees Landbouwbeleid (GLB). Hiervoor is de website www.toekomstglb.nl gelanceerd. De website gaat ook in op de achtergrond van de totstandkoming van het nieuwe landbouwbeleid.

Uit een internetconsultatie onder burgers, die de Rijksoverheid al in 2007 heeft gehouden, blijkt dat er maatschappelijke steun is om:

• duurzaamheid in de landbouw te stimuleren;
• natuurgebieden en landschappen te beschermen door de rol van de boer en tuinder in het behoud en beheer van deze gebieden te verbeteren; 
• via het Europese landbouwbeleid dierenwelzijn verder te stimuleren;
• voedselzekerheid als doel van het Europese landbouwbeleid niet uit het oog te verliezen.

Vervolg

De Europese Commissie (EC) komt in het najaar van 2011 met wetgevingsvoorstellen voor het nieuwe gemeenschappelijke landbouwbeleid. Over deze voorstellen gaat de EC met de lidstaten en het Europees parlement onderhandelen. Uiteindelijk nemen de Landbouwraad en het Europees parlement een besluit.

Als het EU-beleid is vastgesteld, nemen de lidstaten de regels op in hun nationale wetgeving. Het nieuwe beleid kan dan in 2014 ingaan en worden uitgevoerd.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn