Sancties en embargo’s

Een land dat de mensenrechten schendt, oorlog voert of een gevaar vormt voor de internationale vrede en veiligheid, kan worden gestraft met sancties. Het doel hiervan is dat land op andere gedachten te brengen. Deze maatregel wordt opgelegd door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN) en/of de Europese Unie (EU). 

Verbod om bepaalde goederen te exporteren

Bedrijven doen er goed aan om uit te zoeken of er een sanctie geldt tegen het land waarmee zij zaken doen. Dat kan een rol spelen als zij een product willen exporteren. Bedrijven kunnen hier ook last van hebben als tegoeden worden bevroren. Als er een sanctie is, kan er een exportverbod gelden op bepaalde goederen. Zo is het verboden om militaire goederen en middelen voor interne onderdrukking naar Birma uit te voeren omdat het militaire regime in dit land de mensenrechten schendt en het land te weinig democratisch is.

In de afgelopen jaren zijn er uiteenlopende sancties opgelegd tegen landen zoals Iran, Irak, Libië en Zimbabwe. Mogelijke maatregelen zijn:

• wapenembargo’s;
• vergunningplicht voor gevoelige goederen, programmatuur en technologie;
• handelsrestricties;
• embargo op (luxe)goederen waarmee de machtshebbers van dat land geld verdienen;
• financiële maatregelen;
• reis- en visumrestricties voor bepaalde personen;
• onderwijsembargo;
• beperkingen van technische bijstand en training in verband met bepaalde goederen.

Strategische goederen en andere soorten goederen

Als voor een land een wapenembargo geldt, is het verboden militaire goederen uit te voeren. U kunt in dat geval geen uitvoervergunning aanvragen. Dual-use goederen mogen soms nog steeds worden uitgevoerd, maar uiteraard alleen met een vergunning. Of de dual-use goederen uitgevoerd mogen worden, hangt af van de aard van de sancties. Valt het product onder de sanctiemaatregelen maar is export nog wel toegestaan, dan kan het voorkomen dat het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie een vergunning afgeeft met strikte voorwaarden.

Maar ook op goederen die niets met wapens of oorlogsvoering te maken hebben, kan een verbod gelden. Zo mogen bedrijven geen goederen voor bos- en mijnbouw exporteren naar Birma vanwege de politieke en mensenrechtensituatie in dat land. Het regime van dit land heeft zijn positie mede te danken aan inkomsten uit de houtsector en de edelmetalen- en edelstenensector. Door de sancties specifiek hierop te richten probeert de EU de sterke positie van het regime te verminderen.

Resolutie van de VN-veiligheidsraad

De meeste sancties zijn gebaseerd op resoluties van de VN-veiligheidsraad die direct bindend zijn voor de Nederlandse overheid. De Veiligheidsraad mag elk (dreigend) geschil onderzoeken en maatregelen voorstellen of opleggen om de vrede en veiligheid te handhaven.

De EU kan haar regels in gemeenschappelijke standpunten en verordeningen opnemen. Wapenembargo’s zijn bijvoorbeeld vastgelegd in gemeenschappelijke standpunten. Om de regels ook voor de Nederlandse burger verplicht te stellen, moet Nederland het gemeenschappelijk standpunt eerst nog omzetten in nationale wetgeving. Zijn de sancties vastgelegd in een verordening, dan gelden zij direct voor bedrijven en burgers. Een voorbeeld is de sanctieverordening Iran.

De Nederlandse overheid zet de besluiten van de EU om in een nationale sanctieregeling. Deze regeling is gebaseerd op Sanctiewet. Op die manier kan het kabinet overtredingen strafbaar stellen. Als een Nederlander of een in Nederland gevestigd bedrijf de sanctieregels overtreedt, kan het Openbaar Ministerie hem dan vervolgen.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn