Ga direct naar de inhoud, het hoofdmenu of het zoekveld.

Basisnet vervoer gevaarlijke stoffen

De Rijksoverheid, gemeenten, provincies en het bedrijfsleven hebben samen een Basisnet ontwikkeld. Hierin zijn de hoofdroutes benoemd waarover gevaarlijke stoffen worden vervoerd. Het Basisnet zorgt ervoor dat het vervoer van gevaarlijke stoffen mogelijk blijft, zonder dat omwonenden te grote risico’s lopen.

Veiligheid, vervoer en ruimtelijke ontwikkelingen

De kans op incidenten met het vervoer van gevaarlijke stoffen is in Nederland zeer klein. Het is belangrijk dat het risico op ongelukken met gevaarlijke stoffen ook in de (verre) toekomst aanvaardbaar blijft. Door het ruimtegebrek in Nederland wordt de spanning tussen veiligheid, vervoer van gevaarlijke stoffen en ruimtelijke ontwikkeling echter groter. Er trekken waarschijnlijk steeds meer mensen naar de grote steden. Steeds meer woonwijken en kantoren worden gebouwd langs trajecten waarover vervoer van gevaarlijke stoffen plaatsvindt. Het vervoer van gevaarlijke stoffen over die trajecten zal bovendien fors toenemen.

Om die spanning te verminderen en een goede balans te vinden tussen vervoer, ruimte en veiligheid wordt in 2012 een Basisnet vervoer gevaarlijke stoffen ingevoerd. Dit Basisnet bestaat uit drie onderdelen: Basisnet Spoor, Basisnet Weg en Basisnet Water.

Doel en maatregelen Basisnet vervoer gevaarlijke stoffen

Het doel van Basisnet is:

de bereikbaarheid van de belangrijkste industriële locaties in Nederland en het buitenland garanderen;
belangrijke ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk maken (zoals de nationale sleutelprojecten Rotterdam, Breda en Arnhem);
voorkomen dat omwonenden grote veiligheidsrisico’s lopen.

Maximale risico's

Om dit te bereiken heeft Basisnet de maximale risico’s berekend die het transport van gevaarlijke stoffen mag veroorzaken. Daarbij is gekeken naar de hoofdinfrastructuur voor water, weg en spoor. Basisnet houdt alleen rekening met stoffen die in grote hoeveelheden worden vervoerd (bulkvervoer), die bij het vrijkomen levensbedreigend kunnen zijn over een groot gebied rondom de infrastructuur.

Groei transport gevaarlijke stoffen

Basisnet houdt rekening met de groei van het transport van gevaarlijke stoffen. Deze ‘risicoruimte’ is gebaseerd op vervoersprognoses voor 2020. Verdere groei is mogelijk door aanvullende veiligheidsmaatregelen. Op die manier wordt voorkomen dat er nieuwe veiligheidsknelpunten ontstaan.

Maximale risico’s goederenvervoer

Bij nieuwe ruimtelijke plannen moeten gemeenten rekening houden met de maximale risico’s van het vervoer van gevaarlijke stoffen over spoor, weg en water. Dit betekent dat binnen bepaalde zones langs het spoor, de weg en het water geen kwetsbare objecten mogen worden gebouwd, zoals scholen en ziekenhuizen.

In het Basisnet staan bouwvoorschriften voor de veiligheidszones langs deze trajecten. Gemeenten moeten deze voorschriften opnemen in hun ruimtelijke bestemmingsplannen, zodat projectontwikkelaars en bewoners precies weten waar ze aan toe zijn. Ook moeten gemeenten rekening houden met de effecten van een ongeluk met brandbare vloeistoffen, waarbij een zogenaamde plasbrand ontstaat. Dat kan langs de trajecten tot slachtoffers leiden. Gemeenten moeten daarom bij bouwplannen binnen deze zones beargumenteren waarom niet elders wordt gebouwd.

Risico’s en risicoberekening

Voor elk traject in Basisnet zijn risicoplafonds vastgesteld. Deze zijn eenmalig vastgesteld op basis van de vervoersprognoses, de aanwezige bevolking en de bouwplannen. De risicoplafonds verschillen per traject. Langs het ene traject bevindt zich immers meer bebouwing dan langs het andere traject. Bovendien geldt dat niet over elke spoorlijn, autoweg of waterweg evenveel gevaarlijke stoffen worden vervoerd.

De risico’s worden berekend met het rekenmodel RBM II en uitgelegd in de concept-Handleiding Risicoanalyse Transport (HartT).

Resterende knelpunten en aandachtspunten

Ook na de vaststelling van Basisnet blijft een aantal plekken bestaan met hoge risico’s. In enkele gevallen is het nodig om bestaande bebouwing af te breken. Dit zijn de knelpunten. Op andere plaatsen is het groepsrisico hoger dan de oriëntatiewaarde. Dit zijn de aandachtspunten. Waar mogelijk zijn hier afspraken gemaakt met gemeenten om het groepsrisico in de toekomst te verlagen.

Basisnet vervoer gevaarlijke stoffen opnemen in de wet

Om Basisnet op te nemen in de wet moet de bestaande wetgeving worden aangepast en nieuwe wetgeving worden ontwikkeld.

Om de vervoerskant van Basisnet te regelen, wordt de Wet vervoer gevaarlijke stoffen (Wvgs) aangevuld met onder andere risicoplafonds en de handhaving van de risicoruimte.
Om de regels voor de ruimtelijke ordening van Basisnet vast te leggen, wordt een nieuwe Algemene Maatregel van Besluit (AMvB) opgesteld: het Besluit transportroutes externe veiligheid (Btev). Daarnaast wordt het Bouwbesluit 2012 aangevuld met bouwvoorschriften in veiligheidszones en plasbrandaandachtsgebieden.

De behandeling van de Wet vervoer gevaarlijke stoffen en het Besluit transportroutes externe veiligheid door de Tweede Kamer is voorzien in het voorjaar van 2012. Waarschijnlijk wordt Basisnet medio 2012 of 1 januari 2013 van kracht. Tot die tijd geldt de circulaire Risiconormering vervoer gevaarlijke stoffen (cRNVGS). Hierin staan de transportaantallen van het vervoer van gevaarlijke stoffen over weg en water, waarmee gemeenten rekenen kunnen in het geval van nieuwe ruimtelijke ordening.

Voor Basisnet Spoor zal de circulaire worden aangepast na de behandeling door de Tweede Kamer in het voorjaar van 2012. Het Basisnet Spoor is complexer, omdat de meeste spoorlijnen dwars door stedelijke gebieden gaan. Hierdoor is de spanning tussen het vervoer van gevaarlijke stoffen en de bebouwde omgeving groter.