Radon

Radon is een radioactief gas dat in de bodem en in bouwmaterialen voorkomt. In woningen kan het gas zich ophopen. Daardoor is de concentratie hoger dan buiten. Goed ventileren voorkomt gezondheidsrisico's.

Herkomst radon

Radon is een radioactief edelgas. Het ontstaat uit radium, een radioactief metaal dat van nature in de aardkorst aanwezig is. Het zit bijvoorbeeld in klei- en zandgrond en gesteenten, dus ook in bouwmateriaal dat hieruit gemaakt wordt, zoals beton.

U kunt radon niet zien, ruiken of proeven, maar wel meten met speciale apparatuur. Het gas is van nature aanwezig in de buitenlucht. In woningen kan radon zich in de lucht ophopen, waardoor de concentratie hoger is dan buiten. Door goed te ventileren daalt de radonconcentratie en daarmee het gevaar voor de gezondheid.

Gezondheidsrisico's radon

Van nature is radon in de binnen- en buitenlucht aanwezig. Dit levert geen gevaren op. Het is niet giftig of bedwelmend, iedereen kan het zonder acute problemen inademen, want het wordt ook direct weer uitgeademd.

Radon is echter radioactief: het valt uiteen in andere radioactieve stoffen. Die stoffen hechten zich aan rondzwevende stofdeeltjes, die weer worden ingeademd. Als deze stofdeeltjes zich op longweefsel vastzetten, kan de straling het longweefsel beschadigen. Zo kan op den duur longkanker ontstaan.

Kans op longkanker

De Gezondheidsraad heeft in 2000 ingeschat dat blootstelling aan radon binnenshuis in Nederland leidt tot zo'n 800 extra gevallen van longkanker per jaar. De kans op longkanker hangt af van hoe lang iemand aan radon wordt blootgesteld en de concentratie waaraan iemand is blootgesteld.

Risico verkleinen

U kunt de gezondheidsrisico's van radon verkleinen door:

• de ventilatieroosters in uw woning open te zetten;
• bovenramen open te laten, al is het maar op een kier;
• de kruipruimte goed te ventileren en de bodem af te sluiten;
• bij het koken en douchen extra te ventileren;
• de woning niet helemaal dicht te isoleren. Daarmee voorkomt u ook dat er teveel vocht, stof, kooldioxide en allergenen in uw woning blijven hangen.
• niet te roken. Uit onderzoek blijkt dat radon vooral extra risico's oplevert in combinatie met roken.

Radon in kruipruimte

Radon ontstaat in de bodem, en daar is de radonconcentratie dus ook het hoogst. Het radon dat uit de bodem opstijgt, hoopt zich op in de kruipruimte en dringt via minuscule kieren en gaten in de vloer de woning binnen.

De radonconcentratie in de kruipruimte is meestal aanzienlijk hoger dan in de rest van de woning. Verblijf in de kruipruimte levert geen acuut gevaar op. Het is wel het beste om zo kort mogelijk in de kruipruimte te blijven.

Radon levert geen gevaar op via voedsel dat in de kelder bewaard wordt. De effecten van radon ontstaan door inademing van het gas.

Concentratie radon in huis

Radon zit in elk huis. In woningen in Nederland is de radonconcentratie gemiddeld minder dan 23 Becquerel per m³. (Becqerel is een maat voor de radioactiviteit van een stof.) Dit is lager dan in de ons omringende landen. De grenswaarde volgens EU-regels is 200 Becquerel per m³.

Radon uit bouwmaterialen zorgt voor 70% van de straling in Nederlandse woningen. 15% komt uit de bodem en 15% uit de buitenlucht. De radonconcentratie in huis hangt verder af van factoren als bodemsoort, bouwmaterialen, bewonersgedrag, type woning en wijze van ventileren.

Toename radon in nieuwbouw

Volgens onderzoek uit 1998 is de gemiddelde radonconcentratie in nieuwbouwwoningen tussen 1970 en 1990 met 50% toegenomen. Vermoedelijk omdat er meer radon vrijkomt uit de huidige bouwmaterialen en doordat nieuwbouwwoningen steeds betere isolatie hebben. Hierdoor wordt de lucht in woningen minder vaak ververst.

Als u uw woning goed wilt ventileren en tegelijkertijd energie wilt besparen, kunt u kiezen voor balansventilatie met warmteterugwinning.

Naar aanleiding van dit onderzoek heeft de bouwsector in 2004 met het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) afgesproken dat de uitstoot van radongas en straling uit bouwmaterialen in de toekomst niet verder mag stijgen. Om deze afspraken te controleren is een monitoringprogramma afgesproken, dat loopt tot het jaar 2015.

Resultaten onderzoek

Het monitoringprogramma bestaat uit twee delen:

• onderzoek naar het vrijkomen van radon en straling uit bouwmaterialen. NRG en TNO voeren dit onderzoek uit. Uit de eerste resultaten blijkt dat in 2004-2008 de hoeveelheid radon en straling die vrijkomt uit beton niet is toegenomen.
• onderzoek naar de radonconcentraties en stralingsniveaus in nieuwbouwwoningen. Het RIVM voert dit onderzoek uit. Uit de rapportage over 1994-2004 blijkt dat de  radon en externe straling uit bouwmaterialen in woningen gebouwd tussen 1994 en 2003 niet is toegenomen. Wel zijn de gemeten radonconcentraties aanzienlijk lager (zo'n 13 Becquerel per m³) dan die uit de eerdere onderzoeken (gemiddeld 23 Becquerel per m³). Dit komt waarschijnlijk doordat de eerder gebruikte radondetectoren behalve radon ook thoron hebben gemeten. Thoron is een radioactief edelgas dat erg lijkt op radon. Onduidelijk is nog welke gevolgen thoron heeft voor de bewoners van een huis. Het RIVM gaat hier nader onderzoek naar doen.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn