Dwangsom bij te laat beslissen

Burgers hebben in bepaalde gevallen recht op een vergoeding (dwangsom) als de overheid te laat een besluit neemt op hun aanvraag of bezwaarschrift. Bovendien kunnen zij dan via de rechter een besluit afdwingen. Deze maatregelen moeten ervoor zorgen dat burgers mogelijkheden hebben om trage besluitvorming van bestuursorganen tegen te gaan.

Op tijd beslissen

Voor aanvragen en bezwaarschriften geldt een termijn waarbinnen de overheid een besluit moet nemen. Dit heet de beslistermijn. Voor de aanvragen:

• geldt een ‘wettelijke’ of ‘redelijke’ termijn.
  Staat de beslistermijn niet in de wet? Dan geldt een redelijke termijn. Wat redelijk is, hangt af van de soort beslissing. Voor de meeste aanvragen geldt dat de overheid binnen 8 weken een besluit neemt of een nieuwe beslistermijn aan u bekend maakt.

• mag de beslistermijn in sommige gevallen worden uitgesteld.
  Als uw aanvraag bijvoorbeeld een specifiek onderzoek nodig heeft of een antwoord van een buitenlandse instantie. De overheid maakt de nieuwe beslistermijn zo snel mogelijk aan u bekend.

In gebreke stellen

Is de termijn verstreken en heeft de overheid geen besluit genomen op uw aanvraag of bezwaarschrift? Dan kunt u de overheid ‘in gebreke stellen’. Daarmee laat u de overheid weten dat zij niet voldoet aan haar verplichtingen. U doet dit op de volgende manier:

• Download het formulier dwangsom.
• Print de brief uit en vul de gegevens in. Vergeet uw handtekening niet.
• U stuurt de brief naar de overheidsinstantie waar uw aanvraag of bezwaarschrift in behandeling is.
• De overheid heeft vervolgens 2 weken de tijd om alsnog een beslissing te nemen.

Recht op dwangsom

U heeft de overheid in gebreke gesteld en de 2 weken zijn voorbij. Als de overheid dan nog geen besluit heeft genomen, dan:

1.    heeft u automatisch recht op een dwangsom:

• Voor elke dag dat de beslistermijn wordt overschreden.
• Voor maximaal 42 dagen.

2.    kunt u een besluit afdwingen via de rechter:

• U mag direct naar de rechter. Het is niet nodig om eerst bezwaar te maken tegen het uitblijven van een besluit bij de overheidsinstantie waar uw aanvraag of bezwaarschrift in behandeling is.
• Als de rechtbank het met u eens is, is de overheid verplicht om binnen 2 weken na de uitspraak alsnog te beslissen.

Hoogte dwangsom

• € 20 per dag voor de eerste 14 dagen;
• € 30 per dag voor de daaropvolgende 14 dagen;
• € 40 per dag voor de overige dagen;
• De dwangsom bedraagt maximaal € 1260,-.

Langere beslistermijn

In sommige gevallen mag de overheid de beslistermijn verlengen. De uitzonderingen zijn:

• uw aanvraag is niet compleet. Er ontbreken nog documenten.
• voor uw aanvraag is informatie van een buitenlandse instantie nodig. Dat vraagt meer tijd.
• u heeft schriftelijk toestemming gegeven voor uitstel.
• de vertraging is door u veroorzaakt. U heeft bijvoorbeeld belangrijke aanvullende gegevens niet op tijd doorgegeven.
• bij overmacht. Als bijvoorbeeld het gemeentehuis is afgebrand.

U heeft geen recht op een dwangsom als:

• u de overheid te laat  in gebreke heeft gesteld.
• uw aanvraag of bezwaarschrift niet in behandeling is genomen of onterecht is. Dat kan bijvoorbeeld als de aanvraag niet voor u is bedoeld. U bent dan geen belanghebbende.

Wet dwangsom voor professionals

De regeling staat in de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen. Op 1 oktober 2009 is deze wet in werking getreden. Tegelijk is de beslistermijn voor bezwaarschriften in de Algemene Wet Bestuursrecht en voor aanvragen aangepast. Deze termijnen waren vaak niet haalbaar.

Professionals die met de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen te maken krijgen, kunnen hier de juridische versie van de circulaire over deze wet downloaden met een aanvulling en verduidelijking. Ook zijn er 2 handleidingen beschikbaar voor de aanvraag en het bezwaar. Deze handleidingen zijn bedoeld om professionals te ondersteunen wanneer zij te maken krijgen met de Wet dwangsom. Naast de handleidingen zijn er ook modelbrieven beschikbaar.