Toezicht versterken en uitbreiden

De kredietcrisis heeft duidelijk gemaakt dat ook het toezicht op financiële instellingen tekort schoot. Zowel de overheid als de toezichthouders willen daarom het toezicht verbeteren, niet alleen in Nederland maar ook in Europees verband.

Het kabinet en toezichthouders De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) werken aan een versterking van het financieel toezicht door het uitbreiden van toezicht en het verbeteren van toezichtstaken. Kort gezegd houdt DNB toezicht op hoe gezond een instelling is en welke risico’s er spelen en AFM houdt toezicht op hoe zij zich gedragen en de producten die zij aanbieden.

Toezicht op klantbelang in nieuwe financiële producten

Financiële ondernemingen zijn en blijven verantwoordelijk voor het ontwikkelen van (nieuwe) financiële producten. Om te voorkomen dat onduidelijke producten worden ontwikkeld, waarbij het belang van de klant te weinig wordt gediend, krijgt de AFM de bevoegdheid om toezicht te houden op de ontwikkeling van de producten. De AFM kijkt mee en zal partijen die producten ontwikkelen zonder oog voor het belang van de klant hierop aanspreken. Het belang hiervan is groot want de kredietcrisis is immers ontstaan doordat Amerikaanse banken hun risicovolle hypotheken hebben herverpakt in ondoorzichtige nieuwe financiële producten en deze over de hele wereld hebben doorverkocht aan financiële instellingen.

Meer instellingen onder toezicht geplaatst

Het toezicht van DNB en AFM wordt uitgebreid naar instellingen die nu nog niet onder toezicht staan, maar wel een belangrijke rol spelen in de financiële wereld, zoals kredietbeoordelaars en hedgefondsen. Managers van hedgefondsen en andere beleggingsinstellingen die nog niet onder toezicht stonden, worden onder toezicht geplaatst. 

Versterking toezicht DNB en AFM

DNB en AFM zijn zelfstandige bestuursorganen. Dit betekent dat zij zelfstandig opereren en niet ondergeschikt zijn aan de minister van Financiën. Daarom moet het bestuur goed georganiseerd zijn. Er moeten binnen de organisatie van de toezichthouder voldoende waarborgen aanwezig zijn, zodat zorgvuldige en daadkrachtige besluitvorming mogelijk is. Met het oog daarop is de wettelijke taak van de raad van commissarissen van DNB en de raad van toezicht van de AFM verbreed. Ook zijn de toezichtstaken en  de bestuursstructuur van DNB verder versterkt door de invoering van een aparte functie van  voorzitter Toezicht. Deze is eerstverantwoordelijk voor het toezichtbeleid van DNB. De basis hiervoor is de Wet Versterking Governance DNB en de AFM die onlangs in werking is getreden.

Het rapport van de commissie Scheltema heeft duidelijk gemaakt dat veranderingen nodig zijn bij de toezichthouders. In de brief Versterken governance en cultuur toezichthouder staat welke maatregelen De Nederlandsche Bank neemt om een cultuur- en organisatieverandering te realiseren

DNB en AFM kunnen eerder handelen in crises

DNB en de AFM moeten snel en tijdig kunnen ingrijpen als het nodig is en doortastend kunnen reageren op (crisis)situaties op de financiële markten. Zonder dat zij al te snel aansprakelijk worden gesteld voor bepaalde ingrepen. Daarom wordt de wetgeving aangepast om de huidige aansprakelijkheid van DNB en AFM te beperken (in aansluiting op wat Europees gezien gebruikelijk is). Te grote of te snelle aansprakelijkheid kan hen ervan weerhouden noodzakelijke maatregelen te nemen. Ook moeten zij achteraf meer openlijk zelfkritisch verantwoording kunnen afleggen over hun handelen.

Meer openheid in de uitvoering van het toezicht

Het moet helder zijn hoe toezichthouders hun toezicht in de praktijk uitoefenen. Openheid en transparantie zijn van groot belang voor het vertrouwen in de toezichthouders. Dit is nu niet mogelijk door het Europese strikte geheimhoudingsregime. Er ligt een voorstel bij de Europese Raad en het Europees Parlement, waarin wordt voorgesteld dat er vertrouwelijk kennisgenomen mag worden van toezichtinformatie. Parlementaire enquêtecommissies en andere instituten belast met onderzoek, zoals rekenkamers, kunnen dan toch controleren en toezicht uitoefenen.

Strenger financieel toezicht op verzekeraars

Het toezicht op de verzekeraars wordt, net als bij de banken, vergroot. Met de introductie van Solvency II gelden voor  verzekeraars vergelijkbare eisen als voor banken. Er komen risicogebaseerde kapitaalseisen, groepstoezicht wordt geïntensiveerd en de corporate governance, waaronder het risicobeheer en het beloningsbeleid, worden belangrijke onderdelen van het toezicht. De polishouder zal daardoor beter worden beschermd. 

Waken voor onafhankelijkheid accountants

Naar aanleiding van de financiële crisis zijn er vraagtekens gezet bij het werk van accountants. Hoe konden zij goedkeurende verklaringen hebben verstrekt aan financiële instellingen die later met behulp van belastinggeld overeind moesten worden gehouden? Daarom worden maatregelen voorbereid om het vertrouwen in de wettelijke controletaken van accountants te herstellen en de professioneel-kritische houding van de accountant te versterken.  

Versterken Europees toezicht

Niet alleen nationaal maar ook op Europees niveau wordt er gewerkt aan een versterking van het toezicht op de financiële markten. Sinds  1 januari 2011 zijn er drie nieuwe Europese toezichthoudende autoriteiten opgericht:

• voor de banken: de European Banking Authority (EBA);
• voor verzekeraars : de European Insurance and Occupational Pensions Authority (EIOPA);
• voor de financiële markten: de European Securities and Markets Authority (ESMA).

Zij krijgen de middelen en de bevoegdheden om snel en effectief  in te kunnen grijpen en dragen zo bij aan de stabiliteit, eenheid en doeltreffendheid van het financiële stelsel in Europa.

Versterken internationaal toezicht op kredietbeoordelaars

De kredietbeoordelaars hebben een aanzienlijke invloed op de financiële markten met hun beoordelingen van producten, instellingen en ook de financiële positie van landen. Een wijziging van de beoordeling, zoals het verlies van een AAA-status, heeft grote gevolgen. Om de transparantie en kwaliteit van de beoordelingen te controleren bestaat er sinds 2011 Europees toezicht op deze kredietbeoordelaars door ESMA. Recentelijk heeft de Europese Commissie een aanpassing van de kredietbeoordelaarverordening (CRA III) voorgesteld. In dit voorstel wordt het toezicht verder versterkt, transparantie vergroot en het draagt eraan bij dat investeerders meer op andere beschikbare informatie steunen en niet alleen op kredietbeoordelingen.

Uitbreiding toezicht naar de handel van financiële derivaten

Financiële derivaten zijn beleggingsinstrumenten die hun waarde ontlenen aan de waarde van een ander onderliggend goed, zoals aandelen en olie. Financiële derivaten zijn verhandelbaar op de effectenbeurs of ‘over the counter’ (OTC) waarbij de partijen buiten de beurs om rechtstreeks zaken met elkaar doen. Er is een wet in voorbereiding waardoor alle handel in OTC-derivaten, die daarvoor in aanmerking komen, verplicht centraal moeten worden afgewikkeld. Hierdoor ontstaat meer transparantie over deze handel en tegelijk wordt het tegenpartijrisico voor marktpartijen beter beheerst en het systeemrisico verlaagd.

Ook zullen alle derivatentransacties verplicht moeten worden gemeld aan centrale transactieregisters. Hiermee krijgen toezichthouders een beter beeld van de posities in de markt en kunnen ze beter beoordelen waar zich risicovolle derivatenposities bevinden. Het toezicht op centrale tegenpartijen wordt neergelegd bij de relevante nationale toezichthouders. De Europese toezichthouder ESMA zal een coördinerende rol spelen.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn