Kabinetsplannen hoger onderwijs

Onderwijs en onderzoek zijn essentiële voorwaarden voor economische groei.  Om te kunnen blijven concurreren met andere kennislanden zijn hervormingen in het onderwijs en onderzoek nodig. Met de strategische agenda "Kwaliteit in verscheidenheid" zet het kabinet zich nog meer in voor de kenniseconomie.

Investeren in beter hoger onderwijs en beter onderzoek

Op 1 juli 2011 is het kabinet akkoord gegaan met een flink pakket aan maatregelen om het hoger onderwijs en het onderzoek te verbeteren. Hiervoor is een bedrag oplopend tot  € 310 miljoen in 2015 beschikbaar. Instellingen in het hoger onderwijs krijgen dit geld uitgekeerd naar prestatie.

Prestatieafspraken hoger onderwijs en onderzoek

Voor 15 september 2012 maakt het kabinet prestatieafspraken met alle bekostigde hogescholen en universiteiten. De Reviewcommissie Hoger Onderwijs en Onderzoek adviseert de staatssecretaris van OCW over deze afspraken.

In de prestatieafspraak tussen de individuele hogeschool of universiteit en de staatssecretaris van OCW wordt vastgelegd wat de instelling wil realiseren als het gaat om:

• de onderwijskwaliteit en het studiesucces van studenten;
• profilering van onderwijs,
• zwaartepuntvorming in het onderzoek en
• benutten van kennis voor economische en maatschappelijke innovatie (valorisatie).

Het gaat er dus onder meer om wat de ambities van de instelling zijn op het gebied van uitval, rendement, het aantal contacturen en het opleidingsniveau van docenten. Ook gaat het over de sterke punten waarop de instelling zich wil richten en wat de instelling doet om een goede aansluiting te hebben bij de regio en het bedrijfsleven.

Budget gekoppeld aan prestaties

In het verlengde van de Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap, heeft het kabinet met de koepelorganisaties het kader voor de prestatieafspraken vastgelegd in het hoofdlijnenakkoord VSNU en het hoofdlijnenakkoord HBO-raad.

Afgesproken is dat ruim 7% van het totale onderwijsbudget aan de prestaties wordt gekoppeld. Instellingen die het beter doen op onderwijskwaliteit en studiesucces, profilering en valorisatie kunnen meer geld krijgen. Het bedrag dat hiervoor beschikbaar is, loopt op van €80 miljoen in 2012 tot €325 miljoen in 2016.

Voorstellen voor prestatieafspraken

Uiterlijk 5 mei 2012 moeten de hogescholen en universiteiten hun voorstellen voor de prestatieafspraken indienen bij het ministerie van OCW. De voorstellen voor de prestatieafspraken worden door de reviewcommissie beoordeeld aan de hand van een beoordelingskader. Informatie over dit kader vindt u in de brief aan de Tweede Kamer over de prestatieafspraken.

Op de website van de reviewcommissie Hoger onderwijs en Onderzoek zijn de relevante documenten gepubliceerd en wordt het laatste nieuws bekendgemaakt. 

Veranderingen hoger onderwijs voor studenten

Studenten krijgen beter en meer onderwijs, dat beter is toegesneden op hun wensen. Aan hogescholen en universiteiten moet een ambitieuzer studieklimaat heersen, zodat studenten minder lang over hun studie doen en er meer uithalen. Studenten krijgen beter zicht op wat hen te wachten staat voordat ze aan een opleiding beginnen. Ze krijgen niet alleen betere voorlichting over hun studie, maar ook over hun kansen op de arbeidsmarkt na de studie.

Veranderingen voor instellingen hoger onderwijs

Hogescholen en universiteiten kiezen een duidelijker profiel en ze concentreren zich op waar ze goed in zijn. Dat betekent ook: opleidingen afstoten, waar andere onderwijsinstellingen beter in zijn. Tegelijkertijd zorgen hogescholen voor meer verscheidenheid in het onderwijsaanbod voor de verschillende groepen instromers, zoals Associate Degree-opleidingen voor mbo’ers en verkorte trajecten voor vwo’ers. Ook krijgen ho-instellingen meer ruimte om studenten te selecteren.

Veranderingen voor opleidingen hoger onderwijs

Strengere accreditatie van opleidingen

Het kabinet wil de accreditatie van opleidingen aan het hoger onderwijs strenger en onafhankelijker maken. Het kabinet stelt voor om opleidingen aan hogescholen in clusters te accrediteren. Dit gebeurt nu ook bij opleidingen aan universiteiten. Dit betekent dat dezelfde opleidingen aan verschillende hogescholen tegelijkertijd worden getoetst. Zo worden verschillen tussen de opleidingen duidelijker. Dit is verhelderend voor de opleidingen zelf, maar ook voor studenten en het bedrijfsleven.

De deskundigen die de accreditatie verzorgen wil het kabinet door de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) laten selecteren en niet meer door de opleidingen zelf. Deze deskundigen kiezen zelf de werkstukken die zij willen beoordelen. Opleidingen zouden werkstukken 7 jaar moeten bewaren.

Scherper toezicht op opleidingen

Het kabinet wil dat de Inspectie van het Onderwijs scherper toezicht gaat houden op de kwaliteit van het hoger onderwijs. De inspectie komt nu pas in beeld als er iets mis gaat. Door onderzoek te doen naar bijvoorbeeld onderwijsrendement en wisselingen in studentenaantallen worden problemen eerder duidelijk en kan op tijd worden ingegrepen.

De ministerraad heeft op 3 februari 2012 ingestemd met de plannen voor strengere accreditatie en scherper toezicht van opleidingen. Na advies van de Raad van State wordt het wetvoorstel bij de Tweede Kamer ingediend.

Belangrijkste wijzigingen in het hoger onderwijs

• Hogescholen en universiteiten profileren zich
  Ze bieden alleen nog opleidingen aan waar ze goed in zijn en ze stoten opleidingen af die andere onderwijsinstellingen beter verzorgen.
• Een ambitieuzer studieklimaat
  Bijvoorbeeld door experimenten met een bindend studieadvies in het 2e of 3e studiejaar en beperking van het aantal herkansingen. 
• Meer ruimte voor hogescholen en universiteiten om studenten te selecteren
  Zowel aankomende studenten als instellingen aan het hoger onderwijs krijgen het recht om een studiekeuzegesprek aan te vragen om te zien of de student wel bij de opleiding past. Opleidingen met een scherp profiel of bijzondere beroepseisen mogen studenten selecteren. Voorwaarde hierbij is dat selectie op meerdere criteria gebeurt, dus bijvoorbeeld niet alleen op de cijferlijst.
• Hogescholen bieden meer verscheidenheid voor verschillende groepen instromers
  Voor mbo’ers komen er meer Associate degree-opleidingen en vwo’ers worden bediend met verkorte opleidingstrajecten.
• De arbeidsmarkt krijgt een belangrijkere rol
  Zo worden nieuwe opleidingen alleen nog toegelaten als er vraag naar is op de arbeidsmarkt. Werkgevers krijgen een stem in het opstellen van de opleidingsprofielen, terwijl van hen ook wordt verwacht dat zij stageplaatsen aanbieden, studiebeurzen verdelen en vakdocenten aanleveren.

Maatregelen voor beter onderzoek

Het kabinet wil de volgende maatregelen nemen in het (wetenschappelijk) onderzoek:

• Universiteiten brengen zwaartepunten aan in hun onderzoek, zodat elke universiteit op tenminste enkele gebieden tot de wereldtop behoort.
• Betere afstemming van onderzoek aan de behoefte van het bedrijfsleven en aan grote maatschappelijke uitdagingen, zoals veiligheid en vergrijzing. 
• Meer samenwerking tussen hbo-opleidingen en bedrijfsleven, zodat ze samen praktijkgericht onderzoek doen.

Alle voorgenomen maatregelen staan in de strategische agenda "Kwaliteit in verscheidenheid".

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn