Kwaliteit hoger onderwijs en erkende opleidingen

Het hoger onderwijs bestaat uit ruim 40 hogescholen, 14 universiteiten en instellingen die privaat worden gefinancierd. Instellingen voor hoger onderwijs moeten volgens de wet worden erkend (geaccrediteerd).

Registratie van erkende opleidingen

Erkende opleidingen voor hoger onderwijs worden geregistreerd in het Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs (CROHO). Het register is openbaar en wordt beheerd door de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Via de externe link: website van DUO en van de externe link: Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) is het register te raadplegen.

Erkenning instellingen en opleidingen

Onderwijsinstellingen kunnen via de website van de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) externe link: accreditatie aanvragen. Een opleiding wordt opgenomen in het CROHO-register als de kwaliteit en de doelmatigheid ervan positief is beoordeeld.

Bij de beoordeling van de opleiding zijn 2 instanties betrokken:

  • externe link: De Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) beoordeelt de kwaliteit van opleidingen. Zij doet dat voor nieuwe opleidingen, maar ook elke 6 jaar voor bestaande opleidingen.
  • externe link: De Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs (CDHO) adviseert de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) of de opleidingen geschikt zijn voor het doel waarvoor ze zijn opgezet. De commissie onderzoekt bijvoorbeeld of er niet teveel dezelfde opleidingen komen. Ook kijkt zij of de arbeidsmarkt behoefte heeft aan een nieuwe opleiding. Op basis van deze adviezen neemt de minister van OCW een besluit of de nieuwe opleiding kan starten. Voor privaat gefinancierde opleidingen vindt geen toetsing op doelmatigheid plaats.

Nieuwe accreditatie aanvragen

Het keurmerk dat de NVAO geeft voor bestaande opleidingen is 6 jaar geldig. Opleidingen moeten er op tijd voor zorgen dat zij opnieuw worden geaccrediteerd. Dat kunnen zij doen door een externe link: nieuwe accreditatie aan te vragen bij de NVAO.

Instellingstoets kwaliteitszorg hoger onderwijs

Sinds 1 januari 2011 is de procedure om een opleiding in het hoger onderwijs te accrediteren vereenvoudigd, zodat hogescholen en universiteiten minder administratieve lasten hebben. Een instelling voor hoger onderwijs kan voortaan een instellingstoets kwaliteitszorg aanvragen. Daarbij wordt gekeken of de hogeschool of universiteit voldoet aan eisen voor bijvoorbeeld personeelsbeleid en studentenvoorzieningen. Als dat in orde is, komt de instelling in een beperkt regime van accreditatie van opleidingen. De accreditatie richt zich dan volledig op de inhoud van de opleiding.

Intrekken accreditatie hoger onderwijs

De accreditatie maakt verschillen in kwaliteit zichtbaar. Opleidingen kunnen het oordeel onvoldoende, voldoende, goed of excellent krijgen. De minister van OCW kan sinds 1 januari 2011 de accreditatie van een hbo- of universitaire opleiding tussentijds intrekken als de instelling de toets der kritiek niet meer kan doorstaan. De minster moet eerst advies vragen aan de NVAO voordat hij de accreditatie intrekt.

De Inspectie van het Onderwijs heeft in een rapport van april 2011 het afstudeerniveau van 4 opleidingen aan de Hogeschool Inholland als zwak aangemerkt. Daarom heeft het ministerie van OCW aan de NVAO gevraagd om voor deze vier opleidingen te adviseren over intrekking van de accreditatie.

Overheidsfinanciering erkende opleidingen hoger onderwijs

Alleen erkende opleidingen komen in aanmerking voor overheidsfinanciering. Er zijn ook opleidingen die niet door de overheid worden bekostigd, maar wel zijn geaccrediteerd.

Meer informatie over de bekostiging van het onderwijs is te vinden onder Financiering onderwijs.

Niet-erkende opleidingen

Aan opleidingen die niet zijn opgenomen in het CROHO zijn geen graden of titulatuur verbonden op basis van de Nederlandse wet. Ook kunnen studenten aan deze opleidingen geen studiefinanciering krijgen. Dit zegt overigens niets over de kwaliteit van de opleiding. De overheid heeft geen oordeel over deze opleidingen.

Instellingen met niet-erkende opleidingen kunnen wel graden of titulatuur verlenen die gebaseerd zijn op buitenlandse recht. Voorbeelden zijn business schools die graden verlenen op basis van Engels of Amerikaans recht. Maar hiervoor geldt niet de Nederlandse kwaliteitsborging, zoals voor opleidingen die door de NVAO zijn erkend.

Privaat gefinancierde instellingen en open bestel

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) experimenteert tot 2013 met een open bestel voor het hoger onderwijs. Hiermee komen ook privaat gefinancierde onderwijsinstellingen onder bepaalde voorwaarden in aanmerking voor overheidsfinanciering. Zo moeten bijvoorbeeld de opleidingen geaccrediteerd zijn en mag er geen studentenselectie plaatsvinden. Het ministerie wil met dit experiment de effecten meten op de kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid van het hoger onderwijs.

Meer informatie over deze experimenten is te vinden onder Financiering onderwijs.