Toelatingseisen en numerus fixus

Naast het diploma gelden nog andere toegangseisen voor een studie aan een hogeschool of een universiteit: de nadere vooropleidingseisen. Deze eisen schrijven voor welke profielen en welke vakken behaald in havo of vwo toegang geven tot een bepaalde opleiding.

Daarnaast zijn er opleidingen die aanvullende eisen stellen die niets met vakkenpakket of profiel te maken hebben. Bijvoorbeeld opleidingen voor de kunstsector en sportopleidingen. Deze opleidingen vragen leerlingen vaak om auditie of een toelatingstest te doen. De voorwaarden voor toelating staan op de website van de opleidingen en in de bijlage van de externe link: Regeling aanvullende eisen.

Eisen aan het vakkenpakket of profiel vooropleiding

Voor een deel van de opleidingen en studierichtingen in het hoger onderwijs worden eisen gesteld aan het vakkenpakket van de vooropleiding. Die eisen worden nadere vooropleidingseisen genoemd. De toelatingseisen voor deze opleidingen worden wettelijk vastgesteld. Welk profiel en welke aanvullende vakken voor een opleiding verplicht zijn, staat in de bijlage van de externe link: Regeling nadere vooropleidingseisen.

Bijlagen A en C vermelden de nadere vooropleidingseisen voor het wetenschappelijk onderwijs; bijlagen B en D vermelden de eisen voor het hbo. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen leerlingen met een ‘oud’ en met een ‘nieuw’ diploma. Sinds 1 augustus 2007 heeft het voortgezet onderwijs namelijk nieuwe vakken. Hierdoor is een overgangssituatie ontstaan met eisen voor ‘oude’ en ‘nieuwe’ profielen. Voor leerlingen die een ‘oud’ diploma hebben gehaald, gelden de eisen in bijlage A en B. Voor leerlingen met een ‘nieuw’ diploma gelden de eisen in bijlage C en D.

Aan studenten met een mbo-4 diploma worden op dit moment wettelijk geen extra eisen gesteld. Aan de bezitters van een hbo-propedeuse diploma worden alleen extra eisen gesteld als deze ook al voor de havisten en vwo'ers gelden.

Aanpassen toelatingseisen hoger onderwijs

De toelatingseisen van opleidingen in het hoger onderwijs zijn wettelijk vastgelegd. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) is terughoudend met het toestaan van aanvullende eisen. Zo krijgt iedere student een zo groot mogelijk toegangsrecht met zo weinig mogelijk belemmeringen.

Als een instelling in het hoger onderwijs toelatingseisen wil instellen of aanpassen, kan zij een verzoek indienen voor wijziging nadere vooropleidingseisen bij de minister. Informatie over de procedure van dit verzoek staat in het Stappenplan toegangseisen. De minister van OCW beslist over het verzoek. Dit gebeurt op basis van de externe link: Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.

Opleidingen kunnen alleen in specifieke gevallen eisen stellen aan het profiel of vakkenpakket van studenten die ze toelaten. Bijvoorbeeld: voor de toelating tot de universitaire bachelor Psychobiologie is het profiel Natuur en Gezondheid nodig. Ook is het mogelijk toegelaten te worden tot deze studie met het profiel Natuur en Techniek. Voorwaarde is dan dat het profiel wordt aangevuld met biologie (nieuw profiel) of biologie 1, 2 (oud profiel).

Numerus fixus en arbeidsmarktfixus hoger onderwijs

Een aantal opleidingen in het hoger onderwijs heeft elk jaar plek voor een beperkt aantal eerstejaars studenten. Dit kan als de opleiding te klein is om alle studenten die zich inschrijven toe te kunnen laten. Er is dan sprake van een numerus fixus.

Ook de overheid kan besluiten om het aantal studenten in een opleiding te beperken, bijvoorbeeld als er niet genoeg werk is voor afgestudeerden. Dit is een arbeidsmarktfixus.

Wanneer een opleiding een numerus fixus heeft, wordt via externe link: loting bepaald welke leerlingen worden toegelaten. Daarbij geldt: hoe hoger het gemiddelde eindexamencijfer van de leerling, hoe groter de kans op een onderwijsplaats. Met een gemiddelde van 8 of hoger is een student verzekerd van een opleidingsplaats.

Universiteiten en hogescholen kunnen voor opleidingen met een numerus fixus of een arbeidsmarktfixus ook zelf een deel van de studenten selecteren (externe link: decentrale selectie).

Na loting is het soms mogelijk om de toelatingsplaats te ruilen. Dit kan alleen via de externe link: ruilbeurs van de DUO-IB Groep.