Preventie en bestrijding van infectieziekten

Infectieziektebestrijding is een overheidstaak. In de eerste instantie zijn gemeenten verantwoordelijk voor preventie en bestrijding in hun gebied.

Taakverdeling bestrijding infectieziekten

In de Grondwet is vastgelegd dat de overheid maatregelen moet treffen ter bescherming van de gezondheid van haar burgers. De overheid heeft die verantwoordelijkheid opgedragen aan de gemeenteraden. Deze worden hierbij ondersteund door de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD). De uitvoering van de bestrijding is in handen van de afdelingen Infectieziektebestrijding van de GGD’en.

Artsen eerste bestrijders infectieziekten

Huisartsen, artsen in zorginstellingen (zoals verpleeghuizen en verzorgingshuizen en instellingen voor verstandelijke gehandicapten) en artsen werkzaam in het ziekenhuis zijn de eerste belangrijke schakel in de bestrijding van infectieziekten. Zij zijn degenen die bij de patiënt een infectieziekte vaststellen en behandelen. Wanneer de arts een infectieziekte vermoedt, kan hij een monster (bijvoorbeeld bloed, ontlasting, speeksel, huidschraapsels) afnemen voor onderzoek in een medisch microbiologisch laboratorium.

Infectieziekten melden bij GGD

Artsen en hoofden van laboratoria en instellingen moeten, als zij patienten treffen met bepaalde besmettelijke ziekten, dit altijd melden bij de GGD. Dit heet de meldingsplicht infectieziekten. Zo kunnen mogelijke besmettingen of epidemieën zo snel mogelijk worden opgespoord.

De behandelend arts of de arts-microbioloog meldt de ziekte bij de GGD wanneer de infectieziekte door het laboratorium bevestigd is èn meldingsplichtig is volgens de Wet Publieke Gezondheid. Uitzonderingen hierop zijn meldingen van polio en SARS. In deze gevallen hoeft de laboratoriumbevestiging niet te worden afgewacht.

Naar aanleiding van een melding kan de GGD bron- en contactonderzoek verrichten. Er wordt dan gezocht naar de besmettingsbron van de infectieziekte en naar mogelijke besmette personen in de omgeving van de zieke.

Samenwerking bij bestrijding infectieziekten

De GGD verricht het bron- en contactonderzoek vaak samen met andere partijen, afhankelijk van de aard van de gemelde infectie. Bij een ziekte die overgedragen kan worden door dieren of voedsel, werkt de GGD samen met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De NVWA kan bij gevaar voor de volksgezondheid ook maatregelen afdwingen, zoals het terugroepen en/of vernietigen van besmette voedingswaren of het ruimen van dieren.

Bij besmettingen die voortkomen uit het milieu (zoals bij oppervlaktewater) werkt de GGD samen met de provincie en het ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M) en de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Bij blootstelling aan infecties door het werk wordt er samengewerkt met bedrijfsartsen, bedrijfshygiënisten, het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Arbeidsinspectie.

Centrum Infectieziektebestrijding

Het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb) van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is regisseur van de infectieziektebestrijding. Het CIb coördineert bij een dreiging of bestrijding van een uitbraak.

Tevens voert het CIb de landelijke surveillance van infectieziekten uit. De verspreiding van ziekten en de eigenschappen van parasieten, bacteriën en virussen worden nauwgezet gevolgd. Het CIb rapporteert hierover en waarschuwt professionals bij dreigende risico’s.

Bovendien adviseert het CIb de minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) en professionals in de praktijk over het preventie- en bestrijdingbeleid. Ook ontwikkelt zij richtlijnen en draaiboeken voor de lokale en landelijke bestrijding van infectieziekten. Om haar adviestaak goed uit te kunnen voeren, coördineert en verricht het CIb wetenschappelijk onderzoek en specialistische diagnostiek.

Outbreak Management Team

Bij een dreigende epidemie kan het CIb een multidisciplinaire groep deskundigen bijeenroepen: het Outbreak Management Team (OMT), waarvan het CIb de voorzitter is. De taak van het OMT is om de minister van VWS advies te geven over de aanpak van de infectieziektebestrijding.

In het geval van een zoönose (een infectieziekte die van dier op mens kan overgaan) wordt het OMT uitgebreid met experts op het gebied van dierziekten.

Rijksvaccinatieprogramma

De overheid wil alle kinderen in Nederland beschermen tegen gevaarlijke en soms dodelijke infectieziekten. Daarom heeft ze in 1957 het Rijksvaccinatieprogramma ingesteld. Binnen het programma krijgen kinderen prikken tegen een aantal infectieziekten. 

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn