Beschermen van het intellectueel eigendom

Een navigatieapparaat voor in de auto. Een gedichtenbundel. Het design van een kledingstof. Of het ontwerp van een logo voor een bedrijf. Deze creaties worden beschermd via het intellectuele eigendomsrecht (IE-recht).

Dit is een overkoepelend begrip voor een groep rechten, die uitvinders, ontwerpers, ontwikkelaars en auteurs gebruiken om te voorkomen dat anderen onterecht profiteren van hun uitgewerkte ideeën. Bekende voorbeelden zijn het auteursrecht, merkenrecht, en octrooirecht.

Exclusieve rechten

Voor alle eigendomsrechten is in de wet bepaald welke exclusieve rechten zij bieden. Met het octrooi bepaalt een uitvinder bijvoorbeeld welke vergoeding anderen moeten betalen om de nieuwe technologie te gebruiken. Hij heeft ook het recht om anderen te verbieden om zonder zijn toestemming geld te verdienen met de uitvinding waar het octrooi op rust. Zo krijgt de uitvinder de tijd om zijn investeringen in de ontwikkeling van de uitvinding terug te verdienen.  

Intellectuele eigendomsrechten

Nederland kent de volgende Intellectuele eigendomsrechten:

  • Octrooirecht
    Het recht om anderen te verbieden om zonder toestemming van de octrooihouder geld te verdienen met een uitvinding waar een octrooi op rust. Een octrooi geeft de houder niet automatisch het recht om zijn uitvinding toe te passen. Wetten en regels buiten het octrooirecht kunnen dit verbieden of beperken.
  • Merkenrecht
    Bescherming van teken dat wordt gebruikt om producten of diensten van een onderneming te onderscheiden.
  • Tekeningen- en modellenrecht
    Het nieuwe uiterlijk van een gebruiksvoorwerp beschermen. Het kan daarbij gaan om een 2-dimensionaal  of 3-dimensionaal gebruiksvoorwerp. Voorbeelden zijn het patroon van een kledingstof of een nieuw vormgegeven telefoon.
  • Auteursrecht
    Ter bescherming van werken van letterkunde, wetenschap of kunst.
  • Wet op naburige rechten
    Werk van uitvoerend kunstenaars (bijvoorbeeld musici, acteurs en dansers), platenmaatschappijen en omroeporganisaties beschermen.
  • Databankenrecht
    beschermt de producent van de databank tegen opvragen of hergebruiken van een substantieel deel van de databank.
  • Kwekersrecht
    Nieuwe plantenrassen beschermen in de land-, tuinbouw- of sierteeltsector.
  • Chipsrecht
    Beschermen van elektronische schakelingen op een chip, geprogrammeerd om een bepaalde functie uit te voeren. Het aantal aanvragen in het chipsrecht is zeer gering. De afgelopen 5 jaar zijn er in Nederland nooit meer dan 5 aanvragen per jaar gedaan.

Het octrooirecht, merkenrecht, tekeningenrecht en modellenrecht worden van oudsher industriële eigendomsrechten genoemd.

Voor sommige producten kan de maker naast het merkenrecht, ook andere intellectuele eigendomsrechten aanvragen. Op het product rust dan bijvoorbeeld het merkenrecht én het auteursrecht.

EL&I en VenJ verantwoordelijk

Het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) is verantwoordelijk voor het beleid en de wetgeving op het gebied van octrooirecht, merkenrecht, kwekersrecht en tekeningen- of modellenrecht.  Het ministerie van Veiligheid en Justitie (VenJ) is verantwoordelijk voor het auteursrecht en databankenrecht.