Internationale rechtsorde

In de grondwet is vastgelegd dat de ontwikkeling van internationaal recht een vast onderdeel is van het Nederlandse buitenlandbeleid. Oorlogsmisdadigers moeten gestraft worden voor hun misdaden.

Verdragen als basis voor de internationale rechtsorde

Een sterke internationale rechtsorde is essentieel voor een rechtvaardige, vreedzame en welvarende wereld. Dat betekent dat normen moeten worden vastgelegd. Regeringen in oorlog moeten weten dat ze geen onschuldige burgers mogen doden. Soldaten moeten weten dat ze geen mensen mogen martelen.

De normen voor de internationale rechtsorde zijn vastgelegd in verschillende internationale verdragen. Deze zijn onder meer opgesteld door de Verenigde Naties en de Europese Unie (EU) en bekrachtigd door nationale parlementen, waaronder het Nederlandse parlement. Daarbij gaat het om:

• Genocide Verdrag van 1948;
• Geneefse Verdragen betreffende het humanitaire oorlogsrecht uit 1949.

Strafhof en tribunalen

Het opstellen van internationale rechtsnormen heeft weinig zin als ze niet gehandhaafd worden. Soldaten en burgers zullen zich in conflictsituaties niet altijd laten leiden door internationale normen. Door ze te vervolgen zullen zij zich echter moeten verantwoorden voor hun daden.

De internationale gemeenschap heeft verschillende instituten die oorlogsmisdadigers opsporen en vervolgen. Dit zijn:

• Het Internationaal Strafhof in Den Haag vervolgt oorlogsmisdadigers over de hele wereld.

• Verschillende tribunalen vervolgen oorlogsmisdadigers uit specifieke oorlogen. Zo is het Joegoslavië-tribunaal verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van oorlogsmisdadigers van de Balkan-oorlog. Meer informatie over deze tribunalen is te vinden onder Internationale tribunalen.

Verschillen tussen strafhof en tribunalen

De oprichting van een permanent Internationaal Strafhof in 2002 heeft een aantal voordelen ten opzichte van de tribunalen:

• Aan een straftribunaal instellen gaat vaak een langzaam en moeizaam politiek proces vooraf. In deze fase stranden dikwijls alle goede ideeën en voornemens.
• Een tribunaal is een orgaan van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties dat subsidie krijgt. Daarmee is het bij uitstek politiek orgaan. Dit brengt het gevaar met zich mee dat ad hoc tribunalen kunnen worden beschuldigd dat zij politieke afwegingen maken.
• Tribunalen hebben een beperkte rechtsmacht.

In de komende jaren wordt een aantal tribunalen opgeheven. Eventuele herzieningen van vonnissen en allerlei administratieve taken worden dan door het Internationaal Strafhof overgenomen. Toekomstige rechtszaken zullen in veel gevallen niet meer door een speciaal tribunaal worden gevoerd, maar door het Internationaal Strafhof.

Rol van Nederland

Nederland speelt in de internationale rechtsorde een bijzondere rol. Den Haag huisvest een groot aantal van de verantwoordelijke internationale organen, zoals het Internationaal Strafhof en het Joegoslavië-tribunaal. Den Haag is daarmee de internationale juridische hoofdstad van de wereld.

Naast de verschillende gerechtshoven huisvest Den Haag ook de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW). Deze organisatie is in 1993 door de Verenigde Naties opgericht om toe te zien op de naleving van het verbod op chemische wapens en de ontmanteling ervan.

Vredesproces Midden-Oosten

Bij het vredesproces tussen Israëlische en Palestijnse autoriteiten zet Nederland in op een zogenaamde tweestatenoplossing. Deze oplossing heeft als uitgangspunt de grenzen van vóór 1967 (voor de verovering van Oostelijk-Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever en Gaza door Israël).

De veiligheid van zowel de Joodse als de Palestijnse staat moet gegarandeerd zijn, en er moet worden onderhandeld over de status van Jeruzalem en over het vluchtelingenvraagstuk. Het zogenaamde Midden-Oosten Kwartet (de Verenigde Staten, Verenigde Naties, EU en Rusland) is leidend in de onderhandelingen.

Nederland beschouwt de Joodse nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem als illegaal. Maar verzet zich ook tegen de mensen die de legitimiteit van de staat Israël niet erkennen. Nederland wil investeren in de relatie met Israël en met de Palestijnse autoriteiten.

Dit moet leiden tot:

• Voor Israël: veilige, internationaal erkende Joodse staat.
• Voor Palestijnen: onafhankelijke, democratische en levensvatbare internationaal erkende Palestijnse staat.

Ontwikkelingen in Arabische regio

In veel Arabische landen is sinds 2011 meer democratie en respect voor mensenrechten. Nederland wil, samen met andere Europese landen, die gebeurtenissen gebruiken om het vredesproces in het Midden-Oosten  nieuw leven in te blazen.

Europa heeft grote belangen in de Arabische wereld, vooral waar het gaat om veiligheid, welvaart en vrijheid. Landen in de regio zijn belangrijke handelspartners en afzetgebieden. Zij controleren handelsroutes en fossiele brandstoffen.

Nederland wil zich sterk maken voor:

• maatschappelijke en economische hervormingen;
• democratisering (inclusief vrije en eerlijke verkiezingen);
• opbouw van de rechtsstaat;
• respect voor mensenrechten;
• economische ontwikkeling. Nederland treedt bilateraal en multilateraal op (EU, internationale financiële instellingen (IFI’s), VN en NAVO).

Soms gebeurt dat in overleg tussen 2 landen, soms werkt Nederland samen met andere landen (bijvoorbeeld in de EU of in de VN).

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn