Verloop formatie

Over de formatie is in de wet niets geregeld. Elke kabinetsformatie heeft een eigen verloop, maar enkele procedures komen elke keer terug.

Kabinet vraagt ontslag aan

Voordat de kabinetsformatie begint, vraagt het zittende kabinet ontslag aan. Meestal gebeurt dit als er algemene verkiezingen worden gehouden. De Koningin neemt de ontslagaanvraag in overweging en verzoekt de ministers en staatssecretarissen te blijven doen wat noodzakelijk is in het belang van het Koninkrijk. De bewindslieden zijn daarmee demissionair.

Een demissionair kabinet blijft aan tot een nieuw kabinet is gevormd. Het is een ongeschreven regel dat een demissionair kabinet geen nieuw beleid meer ontwikkelt en dat politiek gevoelige onderwerpen niet meer door het parlement worden behandeld. De Eerste en Tweede Kamer bepalen zelf welke onderwerpen te 'controversieel' zijn om nog te behandelen.

Koningin vraagt advies

Na de verkiezingen vraagt de Koningin eerst advies over een nieuw te vormen kabinet aan de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer, de vicepresident van de Raad van State en de fractievoorzitters in de Tweede Kamer.

Informateur zoekt coalitie

Vervolgens geeft de Koningin een informateur de opdracht te onderzoeken welke combinaties van politieke partijen een nieuwe coalitie kunnen vormen.

De informateur voert hiervoor gesprekken met de fractievoorzitters en doet daarvan verslag aan de Koningin. Zij geeft daarna meestal een nieuwe opdracht aan dezelfde of een andere informateur.

De informateur gaat onderhandelen met de fractievoorzitters van de coalitie die het meest haalbaar lijkt. Onderwerpen van de onderhandelingen zijn het regeringsprogramma en de verdeling van de posten.

Het resultaat hiervan is een conceptregeerakkoord dat de informateur opneemt in het eindverslag aan de Koningin. De informateur kan hierin ook een kabinetsformateur aanbevelen. Vaak is dit dan de toekomstige minister-president.

Als de onderhandelingen geen resultaat opleveren, kan de informateur zijn opdracht teruggeven aan de Koningin. Zij wijst dan op basis van adviezen een nieuwe informateur aan.

Het is ook mogelijk dat direct een formateur wordt aangewezen en de informatiefase wordt overgeslagen. Dit is echter sinds 1951 niet meer gebeurd.

Formateur vormt kabinet

Als de beoogde coalitiepartners het eens zijn over een regeerakkoord, vraagt de Koningin de formateur een kabinet te formeren.

De formateur stelt samen met de onderhandelaars van de toekomstige coalitie een nieuwe ploeg ministers en staatssecretarissen samen. Als de nieuwe ministersploeg compleet is, onderschrijven de ministers het regeerakkoord.

De Koningin tekent daarop de Koninklijke Besluiten, waarin de ontslagaanvraag van vertrekkende bewindspersonen wordt geaccepteerd en nieuwe bewindspersonen worden benoemd.

De minister-president leest vervolgens in de Tweede Kamer de regeringsverklaring voor en doet daarbij verslag over de formatie.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn