Kernenergie in Nederland

Kernenergie komt vrij bij kernreacties (kernsplijting) en kan worden omgezet in elektriciteit. Dit gebeurt in kerncentrales. De enig werkende kerncentrale in Nederland bevindt zich in Borssele.  Daarnaast staan er in Delft (Hoger Onderwijs Reactor) en Petten (Hoge Flux Reactor) onderzoeksreactoren voor onder andere medische toepassingen

Kernsplijting

Kernenergie ontstaat bij het splijten van kernen van uraniumatomen: dit wordt kernsplijting genoemd. Bij kernsplijting komen grote hoeveelheden energie en enkele neutronen vrij die andere uraniumkernen weer tot splijting brengen (kettingreactie). In een kernreactor in een kerncentrale wordt dit proces onder controle gehouden. De energie die vrijkomt bij kernsplijting verhit water tot stoom. De stoom drijft turbines aan die elektriciteit

Kerncentrale in Borssele

In Nederland is 1 werkzame kerncentrale: die staat in Borssele in de provincie Zeeland.

Op maximaal vermogen levert de kerncentrale 515 megawatt energie, waarvan 35 megawatt voor eigen gebruik (aandrijving pompen etc.) en 480 megawatt voor het elektriciteitsnet. De Nederlandse overheid en eigenaar Elektriciteits-Produktiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ) hebben afgesproken dat de kerncentrale in Borssele uiterlijk eind 2033 sluit. EPZ is een joint venture van DELTA NV en Energy Resources Holding BV. De uiteindelijke aandeelhouders van beide genoemde vennootschappen zijn provincies en gemeenten in Nederland.

De Rijksoverheid heeft met EPZ een convenant gesloten om ervoor te zorgen dat de publieke invloed en zeggenschap in de kerncentrale Borssele behouden blijft. Dit convenant gaat pas in als de kerncentrale in een later stadium gedeeltelijk in private handen zou komen.

Kerncentrale Dodewaard buiten werking

Naast de kerncentrale in Borssele, staat er nog een centrale in Dodewaard (provincie Gelderland). De kerncentrale werd in 1969 officieel geopend en was de eerste kerncentrale van Nederland.

Deze centrale werd in 1997 gesloten, maar is nog niet geheel ontmanteld. Gekozen is voor een ‘veilige insluiting’. Alle brandstof (uranium) en niet-radioactieve onderdelen zijn verwijderd. Voor de verdere ontmanteling wordt 40 jaar gewacht. Tijdens die periode verdwijnt het overgebleven deel van de radioactiviteit. Tijdens deze wachttijd is de kerncentrale beveiligd.

Onderzoek en medische toepassingen

In Nederland worden ook kernreactoren gebruikt voor onderzoek (bijvoorbeeld naar constructie- en splijtstofmaterialen of naar kernenergie) en voor de productie van radioactieve isotopen voor medische en industriële toepassingen. Dit gebeurt in de onderzoeksreactor in Petten en in de Hoger Onderwijs Reactor (HOR) in Delft.

De Hoge Fluxreactor (HFR) in Petten produceert radioactieve isotopen. Deze worden na chemische bewerkingen aan ziekenhuizen geleverd voor diagnostiek en voor de bestrijding van kanker (radiofarmacie). Op dit moment levert de HFR wereldwijd ongeveer 30% van de medische radioactieve isotopen. De gebruiker en beheerder van de reactor is de Nuclear Research and consultancy Group (NRG). Eigenaar is de Europese Unie. NRG heeft daarnaast een Kernenergiewetvergunning voor enkele laboratoria en voor de Lage Flux Reactor (LFR). De LFR is sinds 1960 in bedrijf en is eigendom van NRG. Het is een onderzoeksreactor met een heel beperkte capaciteit van 30 KWth.

De Hoger Onderwijs Reactor (HOR) is de centrale onderzoeksfaciliteit van het Reactor Instituut Delft (RID), onderdeel van de Faculteit Technische Natuurwetenschappen van de Technische Universiteit Delft). De HOR is een onderzoeksreactor met een thermisch vermogen van 2 MW van het type ‘zwembad’-reactor. De reactor is niet bedoeld voor elektriciteitsproductie.

Nieuwe onderzoeksreactor

De NRG is van plan om in Petten of in Borssele een nieuwe onderzoeksreactor PALLAS te bouwen. Het kabinet steunt in beginsel de realisatie van deze nieuwe reactor. 

Verrijking van uranium in Almelo

In de meeste kerncentrales, waaronder Borssele, wordt licht verrijkt uranium gebruikt. Om een kettingreactie in een kerncentrale op gang te houden, is een hoger percentage van 235-atomen nodig dan in natuurlijk uranium wordt gevonden. Daarom wordt natuurlijk uranium verrijkt door dit percentage te verhogen van 0,7 naar 4%. In Nederland wordt uranium verrijkt met behulp van ultracentrifuges bij Urenco in Almelo. Urenco heeft plannen om haar verrijkingscapaciteit uit te breiden.

Radioactief afval opgeslagen bij COVRA

Bij het opwekken van kernenergie ontstaat radioactief afval. De Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA) in Nieuwdorp slaat dit afval op. 

Hoeveelheid uranium

Het is moeilijk te zeggen hoe groot de winbare hoeveelheid uranium in de wereld is. Of uranium winbaar is, hangt bijvoorbeeld ook af van de prijs die ervoor betaald wordt. Wel kun je zeggen dat er in principe voldoende uranium op de wereld is voor een forse groei van de elektriciteitsproductie uit kernenergie. De bestaande uraniummijnen hebben echter een beperkte productiecapaciteit. Ook komt de komende jaren steeds minder uranium beschikbaar uit de ontmanteling van oude kernwapens. Daardoor gaat de prijs van uranium waarschijnlijk stijgen. Op deze manier kan het aantrekkelijk zijn om de moeilijker winbare uraniumvoorraden te gaan winnen. Overigens is het effect hiervan op de kostprijs van kernenergie beperkt. De brandstofkosten worden namelijk geschat op 5 tot 10% van de totale productiekosten voor kerncentrales. Voor gas (meer dan 50%) of kolen (circa 30%) liggen deze percentages veel hoger.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn