Radioactief afval

Bij het opwekken van kernenergie ontstaat radioactief afval. De Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA) in Nieuwdorp (bij Vlissingen) slaat al het radioactief afval dat in Nederland ontstaat op voor minstens 100 jaar. 

Soorten radioactief afval

Er zijn verschillende soorten radioactief afval:

• Laag- en middelradioactief afval bestaat uit gebruiksmaterialen (handschoenen, kleding, injectienaalden, filters), onderzoeksobjecten (waaronder ook dierlijk materiaal) en vervangen onderdelen (buizen, pompdelen).
  Dit afval wordt vervolgens zoveel mogelijk verwerkt tot kleinere hoeveelheden, ingebed in beton en opgeslagen
  Een bijzondere categorie vormt het Naturally Occuring Radioactive Material (NORM). Dit is radioactief materiaal dat van nature voorkomt in bijvoorbeeld steenkool of fosfaat. Bij de verwerking van industriële afvalstromen kan de mens ermee in aanraking komen.
• Hoogradioactief afval bestaat voornamelijk uit splijtstofelementen die als brandstof in reactoren zijn gebruikt en restafval afkomstig van opwerking van gebruikte splijtstofstaven. Het duurt duizenden jaren voordat de radiotoxiciteit (een maat voor het gevaar dat het nucleaire afval met zich meebrengt) van hoogactief afval weer het niveau heeft bereikt van natuurlijk uranium. Het hoogradioactief afval wordt opgeslagen in een speciaal gebouw: het Hoogradioactief Afval Behandelings- en Opslag Gebouw (HABOG).

Radioactief afval opgeslagen in Nieuwdorp

In Nederland is de Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA) in Nieuwdorp (bij Vlissingen) verantwoordelijk voor de opslag van kernafval. De opslag van radioactief materiaal vindt altijd plaats in speciale ruimtes of gebouwen die streng worden bewaakt en gecontroleerd op veiligheid.

Recyclen van hoogradioactief afval

In de gebruikte splijtstofstaven zitten nog bruikbare stoffen. De exploitant van de kerncentrale Borssele (EPZ) laat deze stoffen terugwinnen (dit heet ‘opwerken’). Daarvoor gaat de gebruikte splijtstof naar een opwerkingsfabriek (Cap La Hague in Frankrijk). Daar worden de bruikbare bestanddelen (95%) gescheiden van de radioactieve afvalstoffen om te kunnen worden hergebruikt. De radioactieve afvalstoffen (5%) worden verglaasd en teruggezonden naar Nederland en bij de COVRA opgeslagen.

Eindberging van radioactief afval

In Nederland wordt kernafval voor minstens 100 jaar bovengronds opgeslagen. Tijdens deze periode wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheden gezocht voor een definitieve (ondergrondse) berging voor het afval. Dit onderzoek vindt plaats binnen het Nationaal OnderzoeksProgramma Eindberging Radioactief Afval (OPERA). EPZ (de kerncentrale Borssele) en de overheid treden op als financiers.

Op dit moment is er geen enkel land dat een eindberging voor bestraalde splijtstof heeft. Zweden en Finland zijn het verst met de uitvoering van plannen voor ondergrondse opslag. Nederland heeft hier nog geen beslissing over genomen. Wel is besloten dat eenmaal opgeborgen radioactief afval terug te halen moet zijn. Het kabinet komt uiterlijk in 2014 met een stappenplan voor de eindberging van radioactief afval.

Verkorten levensduur hoogradioactief afval

In Europees verband vindt onderzoek plaats naar mogelijkheden om de levensduur van hoogradioactief afval te verkorten. Verkorting is mogelijk door: 

1. verdere afscheiding (‘partitioning’) van langlevende radioactieve elementen. Dit is vergelijkbaar met het opwerken van radioactief materiaal;
2. omzetten van stoffen met een lange vervaltijd in niet-radioactieve stoffen of stoffen die veel korter radioactief zijn (’transmutation’).

Ook Nederland neemt aan dit onderzoek deel. Het onderzoek is nog niet zover dat aan te geven is wanneer deze technieken beschikbaar komen.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn