Klimaatverandering en klimaatbeleid

Opwarmen van de aarde

De zon verwarmt de aarde. De aarde geeft die warmte langzaam af. Broeikasgassen houden een deel van die warmte tegen. Daardoor stijgt de temperatuur, wat het leven op aarde mogelijk maakt.

Maar er komen steeds meer broeikasgassen in de atmosfeer. Die gassen vangen de warmte van de aarde op en verstrooien die alle kanten op. Hoewel dit een natuurlijk proces is, versterkt de mens dit door extra broeikasgassen uit te stoten. De gemiddelde temperatuur stijgt hierdoor deze eeuw waarschijnlijk met 1 tot ruim 6 graden Celsius.

Oorzaken van klimaatverandering

De belangrijkste gassen die bijdragen aan het broeikaseffect zijn kooldioxide, methaan, lachgas en fluorhoudende gassen.
Kooldioxide is een kleur- en geurloos gas dat van nature in de atmosfeer voorkomt. Het neemt 60% voor zijn rekening.
Methaan komt vrij bij landbouw (vooral uit rijstvelden en magen van runderen). Ook op stortplaatsen en bij de winning van olie en gas komt methaan vrij. Het draagt 20% bij.
Lachgas ontstaat bij de productie van kunstmest en de uitwerpselen van vee. Het neemt 6% voor zijn rekening.
Tot slot dragen fluorhoudende gassen samen 14% bij. Drie belangrijke gassen zijn zwavelhexafluoride (in hoogspanningsinstallaties), (H)CFK (in koelinstallaties en spuitbussen) en PFK (komt vrij bij de productie van halfgeleiders en aluminium).

Gevolgen van klimaatverandering

De opwarming van de aarde heeft nadelige gevolgen voor mens en natuur.
Het weer wordt extremer. Er komen meer en zwaardere regenbuien, stormen, hittegolven en droge en natte periodes.
De flora en fauna veranderen. Sommige plant- en diersoorten verdwijnen omdat het te warm, te droog of te nat wordt. Gevoelige soorten lopen extra gevaar en er komen waarschijnlijk steeds minder soorten voor.
Landbouw levert in veel gebieden minder op. Dat komt door toenemende droogte, hoger zoutgehalte in water en bodem en extremer weer.
De visvangst vermindert, omdat het oppervlaktewater verwarmt. Voedsel voor algen en vissen zakt weg omdat dit warme water slecht met het koudere dieper gelegen water mengt.
Rivieren stromen vaker over omdat zij het water van zwaardere regenbuien niet meer kunnen vervoeren.
Het zeeniveau stijgt. De zee verwarmt, het water zet uit, en het ijs op de polen smelt. Mede hierdoor ligt de zee in het jaar 2100 mogelijk 18 tot 59 centimeter hoger.
Ook de warme golfstroom in de Atlantische Oceaan kan tijdelijk verzwakken. Daardoor stijgt de temperatuur in West-Europa minder.
Tot slot verzuurt de zee omdat er meer CO2 in het water terecht komt. Hierdoor vormt er minder kalk, wat de schelpdieren en het koraal bedreigt. Bovendien neemt een zure zee minder CO2 op.

Aanpassen aan klimaatverandering

Wat kan Nederland doen om zich tegen de gevolgen van klimaatverandering te weren?

• Polders met extra binnendijken opdelen. Dan loopt bij een doorbraak een kleiner gebied onder.
• Drijvende huizen en kassen laten meebewegen met het waterpeil. Ze kunnen ook drijven op plassen die overtollig water bergen.
• Duinen en dijken verhogen en versterken om het stijgende zee- en rivierwater te kunnen opvangen.
• Groene rivieren aanleggen die droog staan en alleen vol stromen met water als andere rivieren kampen met extreem hoog water.
• Nieuwe gewassen planten. De landbouw kan zich aanpassen door over te stappen op gewassen die beter bestand zijn tegen hitte, droogte en verzilting.
• Rivieren de ruimte geven door bijvoorbeeld dijken te verhogen en gebieden te reserveren voor overtollig water bij een hoog waterpeil. Dat verkleint de kans op overstromingen.
• Waarschuwingssystemen aanleggen die waarschuwen bij dreigende droogte, overstromingen en hoosbuien.
• Water bergen in de stad om wateroverlast bij hevige regenval te verminderen. Dat kan bijvoorbeeld in regentonnen, ondergronds waterbergingen, vergrote riolen en verbrede kanalen en sloten.

Bestrijden van klimaatverandering

Wat kan Nederland doen om klimaatverandering tegen te gaan?

• Alternatieven zoeken voor fluorhoudende gassen.
• Koeien minder laten boeren en scheten door ze ander voedsel te laten eten. Dan komt er minder methaan vrij.
• Het methaan dat op stortplaatsen ontstaat opvangen. De verbranding ervan levert weer energie op.
• Meer duurzame energie inzetten, zoals wind- en zonne-energie en energie uit biomassa, aardwarmte en waterkracht.
• Kooldioxide opslaan in lege olie- en gasvelden. Dit geeft meer tijd voor een overgang naar een duurzame energiehuishouding.
• Katalysatoren bij de productie van kunstmest toevoegen. Die breken het vrijgekomen lachgas af.
• Nieuw bos planten dat CO2 uit de lucht opneemt.
• Zuiniger apparaten kiezen en zuinig omgaan met energie.
• Zuinig leven door huizen en kantoren te bouwen die weinig energie gebruiken of zelfs energie opwekken.