Wat zijn voorbehouden handelingen en wie mag ze uitvoeren?

Voorbehouden handelingen zijn medische handelingen die onaanvaardbare risico's voor de gezondheid van een patiënt met zich meebrengen als ze door een ondeskundige worden uitgevoerd. Wie deze handelingen mogen uitvoeren, staat in de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG).

Zelfstandige bevoegdheid tot voorbehouden handelingen

De Wet BIG maakt onderscheid tussen beroepsbeoefenaren die zelfstandig bevoegd zijn en beroepsbeoefenaren die niet zelfstandig bevoegd zijn om voorbehouden handelingen uit te voeren. De wet geeft per voorbehouden handeling aan welke beroepsbeoefenaren zelfstandig bevoegd zijn. Tot nu toe zijn dat artsen, tandartsen en verloskundigen.

De zelfstandig bevoegde stelt de indicatie en beslist of hij de voorbehouden handeling zelf uitvoert of opdraagt aan een andere beroepsbeoefenaar.

Niet zelfstandig bevoegd tot voorbehouden handeling

Niet zelfstandig bevoegde beroepsbeoefenaren kunnen onder bepaalde voorwaarden in opdracht van een zelfstandig bevoegde beroepsbeoefenaar voorbehouden handelingen uitvoeren. De belangrijkste voorwaarde is dat de opdrachtnemer bekwaam is om de voorbehouden handeling uit te voeren. Als de opdrachtgever of de opdrachtnemer niet voldoet aan de voorwaarden, is hij strafbaar.

Voorbehouden handelingen

Voorbeelden van voorbehouden handelingen zijn:

chirurgische en verloskundige handelingen;
injecties geven;
kunstmatige bevruchting.

De bevoegdheidsregeling voorbehouden handelingen in de Wet BIG geldt voor alle beroepsbeoefenaren in de individuele gezondheidszorg. Patiënten, ouders en familieleden die niet beroepsmatig voorbehouden handelingen uitvoeren, vallen daar niet onder. Een diabetespatiënt mag bij zichzelf insuline spuiten. En ouders mogen een sonde inbrengen bij hun verstandelijk gehandicapte kind dat niet zelfstandig voedsel tot zich kan nemen.

De Wet BIG bepaalt niet welke beroepsbeoefenaar onder welke omstandigheden een voorbehouden handeling mag uitvoeren, maar stelt algemene regels en voorwaarden met betrekking tot de uitvoering. Het toepassen van die regels is een zaak voor de beroepsbeoefenaren onderling en de instelling waar zij werkzaam zijn.