Landbouw en economie

De Nederlandse landbouw en tuinbouw zijn goed voor 10% van de Nederlandse economie en werkgelegenheid. Ook exporteert Nederland jaarlijks ongeveer voor € 72,8 miljard aan agrarische producten. 

Gewassen in Nederland

De belangrijkste landbouwgewassen zijn granen (vooral tarwe), voedergewassen (bijvoorbeeld snijmais voor diervoeder) en aardappelen. In de tuinbouw zijn groenten en bloembollen de belangrijkste producten. Nederland produceert jaarlijks voor € 2 miljard aan groenten. Uit de tuinbouw onder glas (kassen) komen ook veel groenten en bloemen zoals paprika en rozen. 

Inkomenssteun en garantstelling

Boeren ontvangen inkomenssteun van de Europese Unie. Deze steun zorgt ervoor dat boeren dat boeren minder snel getroffen worden door prijsdalingen. Want boeren kunnen niet snel op een wisselende markt inspelen. 

Agrariërs die hun bedrijf willen uitbreiden of vernieuwen, mogen een aanvraag doen bij de regeling Garantstelling landbouw. De overheid staat dan garant voor een gedeelte van het bedrag dat de boer leent van de bank.

Export agrarische producten

Nederland is na de Verenigde Staten de grootste exporteur van agrarische producten ter wereld. Jaarlijkse exporteert ons land ongeveer € 72,8 miljard aan agrarische producten (17,5% van de totale Nederlandse export).

De overheid stimuleert export van sommige producten met financiële steun. Boeren krijgen een gedeelte van de kosten die ze maken bij export vergoed, bijvoorbeeld het laten vertalen van documenten. Ook hebben veel Nederlandse ambassades in het buitenland een speciale landbouwattaché. Deze helpt ondernemers contacten te leggen in het buitenland. 

Schaalvergroting

De laatste tientallen jaren is het aantal landbouw- en tuinbouwbedrijven in Nederlands steeds kleiner geworden. De overgebleven bedrijven worden qua oppervlakte steeds groter. Grote bedrijven (voor wat betreft veehouderij ook wel megastallen genoemd) kunnen efficiënter produceren, maar hebben ook grotere consequenties voor het milieu en het landschap. Lokale overheden zijn verantwoordelijk voor het wel of niet toestaan van de vestiging van dergelijke bedrijven.

Duurzaamheid in de landbouw

De overheid probeert samen met de ondernemers landbouw en tuinbouw zo duurzaam mogelijk te maken. Bijvoorbeeld door het subsidiëren van de bouw van duurzame stallen of door met wetten te regelen hoeveel verontreinigende stoffen (met name nitraat en fosfaat uit mest) een agrarisch bedrijf mag produceren.

Daarnaast zorgt de overheid voor subsidies voor onderzoek naar nieuwe, duurzame technieken en logistieke systemen voor de landbouw en tuinbouw. Bijvoorbeeld energiezuinige kassen.

Ook werkt de overheid samen met organisaties als supermarkten en fabrikanten aan het creëren van een grotere vraag naar duurzame producten (bijvoorbeeld biologische groenten en fruit).

Verder stimuleert de overheid de multifunctionele landbouw (zorgboerderijen, educatieve boerderijen etc.) door middel van subsidies en kennisverspreiding.

Afschaffen accijnsverschil rode diesel

Het huidige tariefverschil tussen rode diesel en ‘gewone’ diesel (ongeveer 17 cent per liter) wordt met ingang van 1 januari 2013 weggenomen door de accijns van rode diesel op het niveau van de ‘gewone’ diesel te brengen. De goedkopere rode diesel mag alleen worden gebruikt buiten de openbare weg. In de praktijk rijden vooral landbouwvoertuigen op rode diesel.. Voor scheepvaart, niet zijnde pleziervaart, blijft de vrijstelling van accijns bestaan.

Dit is een van de maatregelen uit het Begrotingsakkoord 2013 om de overheidsfinanciën op orde te brengen. De 5 fracties in de Tweede Kamer (VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie) en het demissionaire kabinet hebben daarover in april 2012 overeenstemming bereikt. Het akkoord beperkt het begrotingstekort in 2013 tot 3% van het bruto binnenlands product (bbp). De maatregelen uit het begrotingsakkoord staan in de Voorjaarsnota 2012, het financiële overzicht van het lopende begrotingsjaar.

De lastenverzwaringen als gevolg van de maatregelen in de aardgasheffing, kolenbelasting, rode diesel, leidingwaterbelasting en het Eurovignet worden vanaf 2014 teruggesluisd via lastenverlichting.

Documenten en publicaties

Kamerbrief over Nederlandse Agro-export 2011

Brief van staatssecretaris Bleker (EL&I) aan de Tweede Kamer over de verdere uitbouw van het succes van de Nederlandse agrarische ...

Kamerstuk | 14-02-2012 | EL&I

Rapport ‘ Vitaal Tuinbouwcluster 2040’

Kamerbrief waarin de minister het adviesrapport van adviesgroep Nijkamp aanbiedt. In het rapport staan aanbevelingen aan het ...

Kamerstuk | 28-06-2010 | EL&I

Akkerbouw

Factsheet over de Nederlandse akkerbouw en de betekenis van de akkerbouw voor de economie.

Brochure | 27-03-2008 | EL&I

Tuinbouw

Factsheet over de tuinbouwketen. Die bestaat uit glastuinbouw, open teelten en toeleveranciers en producenten van ...

Brochure | 27-03-2008 | EL&I

Perspectieven voor de agrarische sector in Nederland

Dit is het achtergrondrapport bij de visie 'Kiezen voor landbouw; een visie op de toekomst van de Nederlandse agrarische sector'. ...

Rapport | 01-11-2005 | EL&I