Boekenaanbod waarborgen en lezen bevorderen

De Rijksoverheid wil zo veel mogelijk Nederlanders ertoe te bewegen literatuur te lezen. Het boekenaanbod moet divers, van hoge kwaliteit en voor iedereen bereikbaar zijn.

Het letterenbeleid van de Rijksoverheid bestaat uit 3 onderdelen:

  • algemeen boekbeleid;
  • leesbevordering;
  • specifiek letterenbeleid dat is gericht op Nederlandse en Friese literatuur.

Algemeen boekbeleid

De Rijksoverheid streeft naar een veelzijdig boekenaanbod dat ruim beschikbaar is in boekhandels verspreid over Nederland. De belangrijkste overheidsmaatregelen om de boekenmarkt beter te laten functioneren zijn:

  • Een laag btw-tarief van 6% voor boeken.
  • De externe link: Wet op de vaste boekenprijs. Deze wet regelt dat er een vaste prijs is voor Nederlandstalige en Friestalige boeken en voor muziekuitgaven.
  • Auteursrechtelijk geregeld leenrecht (interne link naar ‘Vernieuwing bibliotheken’). Leenrecht is de vergoeding die bibliotheken moeten betalen aan auteurs voor het uitlenen van boeken, films of cd’s

Leesbevordering

Lezen en schrijven zijn basisvaardigheden om goed te kunnen functioneren in de samenleving. Lezen en literatuur dragen ook bij aan de persoonlijke ontwikkeling van mensen. Daarom wil de Rijksoverheid dat zo veel mogelijk Nederlanders literatuur lezen.

Om kinderen en jongeren aan te moedigen literatuur te lezen, heeft de overheid in 2008 het programma externe link: Kunst van Lezen in het leven geroepen. Kunst van Lezen bestaat uit 4 programmaonderdelen:

  • BoekStart. Dit programma bevordert het voorlezen aan baby’s.
  • Bibliotheek op de Basisschool. Dit programma stimuleert dat bibliotheken, basisscholen en gemeenten op het gebied van leesbevordering gaan samenwerken.
  • Kennismaking Cultuurhistorische Canon. Aan de hand van Nederlandstalige (jeugd)literatuur en klassieke literaire werken worden de 50 canonvensters vanuit een literair perspectief toegankelijk gemaakt voor het onderwijs.
  • Netwerken voor leesbevordering. Via deze netwerken worden relevante partijen op het terrein van leesbevordering en taalonderwijs bij elkaar gebracht. De deelnemers aan het netwerk wisselen onderling kennis en ervaringen uit en ontwikkelen een gezamenlijke visie op hoe  leesbevordering in het onderwijs moet worden aangepakt. 

De externe link: Stichting Lezen en het externe link: Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) coördineren het programma Kunst van Lezen. Tot 2016 stelt de Rijksoverheid voor het programma jaarlijks bijna € 3 miljoen beschikbaar.

Projecten voor literatuureducatie
Naast het programma Kunst van Lezen geeft de Rijksoverheid ook subsidie aan een beperkt aantal landelijke partijen voor literatuureducatie. Zij houden zich onder meer bezig met (de organisatie van):

  • voorleesactiviteiten;
  • dichtwedstrijden; 
  • poëzielessen;
  • poetry slams (wedstrijden op verschillende plaatsen waar dichters hun werk voordragen);
  • auteursbezoeken op school; 
  • activiteiten in samenwerking met bibliotheken; 
  • studiedagen voor literatuurdocenten en hun leerlingen; 
  • informatievoorziening en voorlichting aan scholen, overheden, culturele instellingen en andere betrokken partijen.

Stichting Lezen geeft geld en advies aan vernieuwende initiatieven, onderzoek, methodieken en instrumenten op het gebied van leesbevordering en literatuureducatie.

De externe link: Stichting Schrijvers School en Samenleving organiseert bezoeken van (kinder)boekenschrijvers aan scholen.

Het SIOB verzorgt de centrale informatievoorziening. De brancheorganisatie, waar de meeste bibliotheken lid van zijn, promoot onder meer landelijke activiteiten in bibliotheken. Voorbeelden zijn de externe link: Nationale Voorleeswedstrijd en de externe link: Kinderboekenweek.

Specifiek letterenbeleid

Door auteurs van literaire werken, uitgevers van bijzondere boeken en literaire tijdschriften en projecten financieel te steunen, wil de Rijksoverheid de Nederlandse en Friese literatuur stimuleren. Daarnaast stelt de overheid geld beschikbaar aan instellingen die het literair erfgoed beschermen, zoals het externe link: Letterkundig Museum en het externe link: Persmuseum. Het Letterkundig Museum heeft de grootste en belangrijkste collectie schrijversdocumenten van Nederland. Het Persmuseum is de nationale bewaarplaats voor het journalistieke erfgoed.

Nederlands Letterenfonds voert specifiek letterenbeleid uit
Het externe link: Nederlands Letterenfonds voert een groot deel van het specifieke letterenbeleid uit. Het fonds is ingesteld door de Rijksoverheid en is op 1 januari 2010 ontstaan uit een fusie van het externe link: Fonds voor de Letteren en het externe link: Nederlands Literair Productie- en Vertalingenfonds. Het Nederlands Letterenfonds heeft de volgende taken:

  • financiële ondersteuning van literaire auteurs en vertalers via werkbeurzen;
  • financiële ondersteuning van uitgevers van bijzondere boekuitgaven en literaire tijdschriften via productiesubsidies;
  • subsidiëren van literaire manifestaties en projecten; 
  • promotie van Nederlandse literatuur in het buitenland.

Andere instellingen en evenementen die subsidie ontvangen

Het (kleinere) externe link: Fonds voor Bijzondere Journalistieke Projecten geeft financiële steun aan journalisten en auteurs die bijzondere non-fictie schrijven. Het gaat daarbij om biografieën, recente geschiedschrijving, essays of achtergrondartikelen in kranten. Het fonds ontvangt subsidie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Op de website van het fonds staat externe link: informatie over subsidies voor journalisten en auteurs.

Andere belangrijke literaire instellingen en evenementen die subsidie krijgen van het ministerie van OCW zijn: