Mededingingswet

Grote bedrijven mogen andere bedrijven niet uit de markt drukken met kartelafspraken, fusies of hun overwicht op de markt. Dit zijn de drie pijlers van de Mededingingswet. Deze wet is gebaseerd op het Europese mededingingsrecht. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) controleert of bedrijven zich aan de wet houden. Binnen de Europese Unie is de Europese Commissie verantwoordelijk voor zowel beleid als toezicht.

Kartels

In de Bouwfraude maakten grote bouwbedrijven onderling verboden prijsafspraken. Ook verdeelden ze opdrachten onder elkaar, zodat andere bedrijven geen kans kregen. Dit is een voorbeeld van een kartel.

Een kartel is een afspraak tussen bedrijven die de concurrentie beperkt. Kartels zijn verboden volgens de Mededingingswet.

Voorbeelden van zulke kartels:

• bedrijven spreken af wat een product of dienst gaat kosten
• bedrijven spreken af hoeveel ze gaan produceren
• bedrijven verdelen de markt onderling: het ene bedrijf krijgt bijvoorbeeld alle klanten in het noorden van Nederland, het andere bedrijf alle klanten in het zuiden
• bedrijven verdelen opdrachten onder elkaar.

Bedrijven mogen onderling wel andere afspraken maken, zolang de concurrentie daar maar niet onder lijdt.

De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) controleert en onderzoekt bedrijven op mogelijke kartelafspraken.

Bagatelvrijstelling

Een uitzondering geldt voor afspraken die duidelijk van minder groot belang zijn. Deze uitzondering heet de bagatelvrijstelling.

Bedrijven mogen kartelafspraken maken als:

• daar niet meer dan 8 bedrijven aan meedoen, en
• ze samen een jaaromzet hebben van maximaal € 5.500.000 (als het om goederen gaat), of
• ze samen een jaaromzet hebben van maximaal € 1.100.000 (in alle andere gevallen).

Als de bedrijven een van deze grenzen overschrijden, mogen ze alleen nog kartelafspraken maken als:

• de bedrijven samen een marktaandeel hebben van niet meer dan 5%, en
• samen een jaaromzet van maximaal € 40 miljoen hebben.

Andere vrijstellingen

Verder gelden nationale vrijstellingen voor samenwerkingsovereenkomsten in de detailhandel en voor branchebeschermingsovereenkomsten. Daarnaast bestaat ook nog een algemene vrijstellingsmogelijkheid. Bovendien gelden Europese vrijstellingsverordeningen, zoals voor onderzoeks- en ontwikkelingsovereenkomsten, voor specialisatieovereenkomsten en voor verticale afspraken.

Boete

Als bedrijven het kartelverbod overtreden, kan de NMa:

•   een boete opleggen
•   een dwangsom opleggen
•   een bindende aanwijzing tot naleving van de wet opleggen. De bedrijven moeten zich aan de wet houden, anders riskeren ze een nieuwe boete of dwangsom.

De boete kan voor bedrijven oplopen tot  € 450.000 of maximaal 10% van de jaaromzet, en voor bestuurders tot  € 450.000.

Misbruik van een economische machtspositie

Een bedrijf heeft een economische machtspositie als het de concurrentie op een markt kan verhinderen. Dat kan als een bedrijf geen of weinig rekening hoeft te houden met haar concurrenten, leveranciers, afnemers en consumenten. Een bedrijf mag een economische machtspositie hebben, maar mag die niet misbruiken.

Misbruik van een economische machtspositie is bijvoorbeeld:

• de koppelverkoop van producten of diensten: de klant koopt een product en moet een ander product erbij nemen. Iemand koopt bijvoorbeeld een beleggingsproduct en is verplicht om ook een verzekering af te sluiten.
• de prijs van producten enorm verlagen met de bedoeling een bepaalde concurrent van de markt te verdringen.

De NMa controleert of bedrijven hun economische machtspositie niet misbruiken.

Fusies en overnames

Bedrijven die willen fuseren of een ander bedrijf willen overnemen, moeten dit zelf melden bij de NMa. Daarbij moet het wel om grote bedrijven gaan, met

• een jaaromzet van meer dan € 113.450.000 wereldwijd, en
• een jaaromzet van minimaal € 30 miljoen binnen Nederland.

Bedrijven met een kleinere jaaromzet hoeven zich niet te melden bij de NMa als ze fuseren of een overname doen.

De NMa controleert of fusies en overnames een gevaar voor de markt opleveren.
Dat is zo als een bedrijf na een fusie of overname zo groot is dat deze de concurrentie verhindert, met name doordat er een economische machtspositie ontstaat. De NMa geeft dan geen toestemming voor de fusie of overname.

Klacht indienen bij de NMa

Als u vermoedt dat een bedrijf de Mededingingswet overtreedt, kunt u een klacht of tip indienen bij de NMa. Dit kan anoniem. Ondernemers kunnen ook bellen met de Informatielijn van de NMa:  0800 02 31 88 5 (op werkdagen van 9-17 uur).

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn