Kansen nanotechnologie

Nanotechnologie kan producten verbeteren of biedt nieuwe mogelijkheden voor medische toepassingen. Sommige producten worden ultrasterk of extreem zuinig, andere juist vuilafstotend. De verdere ontwikkeling van nanotechnologie biedt veel kansen voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken en voor economische groei.

Producten verbeteren met nanotechnologie

Onderzoekers gebruiken nanotechnologie om producten, systemen en materialen te verbeteren. Met nanotechnologie maken zij structuren en deeltjes waarvan minstens 1 afmeting hooguit zo'n 100 nanometer is  (1 nanometer = 1 miljoenste millimeter). Om daar een voorstelling van te maken: 1 nanometer is 80.000 keer kleiner dan de doorsnede van een menselijke haar. Op nanoschaal krijgen materialen unieke eigenschappen: ze worden bijvoorbeeld ultrasterk, extreem zuinig of waterbestendig.

Nanotechnologie omvat meer dan alleen producten met nanodeeltjes. Bij een deel van de toepassingen is in de onderdelen gebruikgemaakt van miniaturisering tot op nano-niveau (zoals bij nano-electronica, toegepast in bijvoorbeeld computers en mobiele telefoons). Een ander deel van de producten bevat nanodeeltjes of nanolaagjes die een bepaalde functie hebben (zoals waterafstotend of bacteriedodend). Andere producten zijn gemaakt met gebruik van nanotechnologie zonder dat in het product zelf nanodeeltjes of nanostructuren zijn verwerkt.

Zie voor meer informatie over de werking en de toepassing van nanotechnologie:

• het dossier Nanotechnologie van het RIVM;
• Nanodialoog van het Rathenau Instituut;
• het dossier nanotechnologie van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

Nanoproducten

Uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) blijkt dat in 2010 in Europa circa 850 producten op de markt zijn gebracht met een zogenaamde nanoclaim. Dat betekent dat door de fabrikant wordt geclaimd dat er nanotechnologie is gebruikt of dat er nanodeeltjes in het product zijn verwerkt.

Volgens onderzoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zijn er ongeveer 120 producten op de Nederlandse markt met een nanoclaim.

Nanotechnologieën worden toegepast op allerlei gebieden zoals gezondheidszorg (geneesmiddelen en medische hulpmiddelen), ICT (computerchips), consumentenproducten (cosmetica en vuilafstotende kleding), voeding, milieu (waterzuivering) en landbouw. Voorbeelden van producten waarin nanodeeltjes zijn verwerkt zijn:

• tandpasta,deodorant, textiel en pleisters (zilverdeeltjes);
• zonnebrandcrème en verf (titaniumdioxide voor absorptie van UV-straling);
• televisieschermen, lenzen, spiegels en ruiten (ceriumdioxide, voor polijsten of verwijderen van krassen uit ruiten);
• tennisrackets, autobanden en scherfwerende vesten (koolstofbuisjes).

Oplossing voor maatschappelijke vraagstukken

In de komende jaren worden veel nieuwe toepassingen van nanotechnologie verwacht. Die liggen naar verwachting vooral op het gebied van mens en milieu. De verdere ontwikkeling van nanotechnologie kan een belangrijke bijdrage leveren aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken zoals:

• gezondheid (nieuwe medische apparatuur);
• water (waterzuivering);
• duurzaamheid en klimaat (zuinige auto's en trucks);
• duurzame energiebronnen (productie van zonnecellen, elektrisch rijden, electronica die veel minder energie verbruikt en slimme energienetten);
• voeding (kwaliteit en veiligheid van voedsel, verpakkingsindustrie, besturingen voor duurzame tuinbouw met minimaal gebruik van grondstoffen).

Door deze nieuwe toepassingen moet de bestaande samenwerking tussen nano-onderzoekers worden uitgebreid met de bijdragen van medici en biologen. Ook is te verwachten dat nanotechnologie een steeds grotere impact op de samenleving zal krijgen. Daarom namen en nemen in Nederland ook onderzoekers op het gebied van de gedrags-, maatschappij-, voedings- en gezondheidswetenschappen deel aan nano-onderzoek.

Economische kansen voor nanotechnologie

Economen schatten de economische kansen van nanotechnologie hoog in. Het Amerikaanse onderzoeksbureau Lux Research verwacht dat de markt voor nanotechnologie groeit tot ruim $ 3100 miljard in 2015. In 2007 was dit nog $ 147 miljard. Europa kan volgens Lux een marktaandeel van 25% veroveren, als Europa voldoende blijft investeren in innovatie en kennis.

Nanotechnologie en de positie van Nederland

Nederland is relatief goed in nanotechnologie. Het nano-onderzoek aan de Nederlandse universiteiten is van hoge kwaliteit. Grote bedrijven zoals Philips, DSM en Akzo Nobel horen bij de wereldtop. Maar ook kleine bedrijven als Medimate (producent van laboratorium-op-chip om snel bloedwaarden te kunnen bepalen) en Medspray (maker van inhalers voor astmapatiënten met ultrafijne verneveling) behoren tot de beste van hun sector.

Nanotechnologie is een belangrijke technologie die veel raakvlakken heeft met andere technologieën en sectoren. Nanotechnologie kan van grote betekenis zijn voor de Nederlandse topsectoren.

Nanotechnologie is een belangrijke technologie die veel raakvlakken heeft met andere technologieën en sectoren. Nanotechnologie kan van grote betekenis zijn voor de Nederlandse topsectoren. Zie voor meer informatie hierover de pagina Nanotechnologie in Nederland.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn