Rivieren

Nederland is de delta voor de rivieren de Rijn, Maas en de Schelde. De natuur langs de rivieren is uniek in de wereld, bijvoorbeeld de uiterwaarden die mogen onderstromen bij hoogwater. Zij voorkomen dat het land achter de dijken onderstroomt.

Uiterwaarden

Deze 3 grote Europese rivieren komen in Nederland uit en monden uit in de Noordzee. Daarnaast zijn er ook veel kleine rivieren in Nederland.

Langs de rivieren komen uiterwaarden voor: dit zijn gebieden tussen de rivier en aangelegde dijken. Bij hoogwater stromen uiterwaarden onder en beschermen zo het land achter de dijken tegen overstromingen. Bij laag water bieden zij ruimte voor een unieke biodiversiteit.

Het buitendijkse gebied van de rivieren heeft veel functies. Soms grazen er koeien of gebruikt een boer het gebied voor landbouw, terwijl in andere uiterwaarden de natuur haar gang kan gaan.

De Waal is een belangrijke economische transportas. Langs deze rivier wordt het gebied gebruikt voor recreatie, economische bedrijvigheid en, onder voorwaarden, woningbouw.

Nieuwe natuur in uiterwaarden

Veel uiterwaarden horen bij de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Dit is een netwerk van beschermde natuurgebieden die met elkaar verbonden zijn.

De ministeries van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) en Infrastructuur en Milieu (I&M) werken samen om te voorkomen dat rivieren overstromen bij ernstige regenval en bij de aanleg van natuur.

Door het veranderende klimaat moeten rivieren buiten hun oevers kunnen treden om hoge waterstanden te voorkomen. Dat wordt mogelijk door rivieren te verbreden en natuurgebieden aan te leggen. In dit rivierenlandschap kunnen mensen wonen, werken en recreëren. Het doel is om in 2018 7.000 hectare van dit landschap in de Maas en de Rijntakken klaar te hebben.

Natuurherstel Westerschelde

In de Scheldeverdragen uit 2005 heeft Nederland met Vlaanderen afspraken gemaakt over de vaarwegverruiming en het natuurherstel in de Westerschelde. Onderdeel hiervan is het onderwaterzetten van de Hedwigepolder in Zeeuws-Vlaanderen.

Het kabinet heeft besloten dit natuurherstel in de Westerschelde in fasen en op een alternatieve wijze te realiseren. Hierdoor is het niet meer nodig de Hedwigepolder onder water te zetten. In een video licht staatssecretaris Bleker (EL&I) het besluit toe.  

Rijn

De natuurontwikkeling in de uiterwaarden maakt deel uit van de 'Nadere uitwerking voor het rivierengebied’ (externe link: NURG). Dit programma moet, samen met de Planologische Kernbeslissing Ruimte voor de Rivier, veiligheid en natuur in de uiterwaarden realiseren. Dat gebeurt vooral in het stroomgebied van de Rijn.

Het programma is ook bedoeld om de veiligheid te vergroten, zodat de kans op overstromingen vermindert. Daarnaast worden in het gebied delfstoffen gewonnen en wordt geïnvesteerd om de beroepsvaart te verbeteren.

Maaswerken

De Rijksoverheid werkt ook aan de externe link: Maaswerken. De Maaswerken bestaan uit 3 deelprojecten:

  • het beschermen tegen hoogwater;
  • het verbreden van de Maas om de scheepvaart te verbeteren;
  • het ontwikkelen van natuur.

Deltaprogramma

De zeespiegel stijgt, de bodem daalt en de temperaturen stijgen. Daarom moet Nederland rekening houden met de risico’s van leven onder de zeespiegel.

Het Rijk werkt aan het Deltaprogramma, een nationaal programma tegen overstromingen en voor voldoende zoet water. Een van de onderdelen is het Deltaprogramma Rivieren. Dit programma bereidt de rivieren voor op de gevolgen van de klimaatverandering op zoetwater voorziening en veiligheid.