Burgerschap en sociale integratie

Basisscholen en middelbare scholen zijn sinds 1 februari 2006 verplicht om het actief burgerschap en de sociale integratie van leerlingen te bevorderen. Dit houdt in dat scholen leerlingen moeten laten kennismaken met de diversiteit in de samenleving.

Mensenrechten in burgerschap

De Nederlandse samenleving is een democratie met een aantal basisnormen en –waarden. Aan mensenrechten, zoals grondrechten, vrijheidsrechten, politieke rechten en sociale rechten, hecht Nederland veel waarde. Vandaar dat mensenrechten een fundamenteel onderdeel uitmaken van burgerschap en sociale integratie. Het onderwijs is dan ook verplicht hier aandacht aan te besteden. Voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs is dit vastgelegd in externe link: kerndoel 47.

Burgerschap inpassen in onderwijs

Er zijn tal van manieren om burgerschap en sociale integratie in het onderwijs op te nemen. Bijvoorbeeld door leerlingen met verschillende niveaus en achtergronden in kleine teams te laten samenwerken en leren. Hierdoor leren leerlingen en docenten om te gaan met verschillen en deze ook te respecteren. Of door een maatschappelijke stage bij een sportvereniging, culturele instelling of welzijnsinstelling in de wijk. Leerlingen komen hierdoor in contact met groepen mensen die ze anders niet snel zouden ontmoeten.

Vrijheid voor scholen

Scholen zijn vrij om te kiezen voor een invulling die past bij hun (levensbeschouwelijke) richting en rekening houdt met de achtergrond van hun leerlingen en de wensen van de ouders. Het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap ondersteunt de scholen wel via voorlichting en onderzoek. externe link: De inspectie van het onderwijs ziet toe op de kwaliteit van de scholen.

Voorlichting voor scholen

Scholen kunnen voor een toelichting over het actief burgerschap en de sociale integratie in het onderwijs terecht bij de voorlichtingspublicatie van de Centraal Financiën Instelling (CFI), het expertisecentrum leerplanontwikkeling externe link: SLO en het externe link: toezichtkader van de onderwijsinspectie.

Onderzoek naar onderwijsmethoden

Om te ontdekken welke effectieve manieren er zijn om externe link: burgerschap in de klas te bevorderen, werken onderzoekers, ontwikkelaars, scholen en de onderwijsinspectie samen in de externe link: scholenpanels ‘Actief burgerschap’. De methoden die hieruit voortkomen, zijn niet verplicht. Daarnaast is ‘Actief burgerschap en sociale integratie’ een thema van de 2e fase van het actieprogramma Onderwijs Bewijs. Dit programma van het Ministerie van OCW stimuleert scholen en wetenschappers om zelf te experimenteren met en onderzoeken van wat wel en niet werkt in het onderwijs.