Aanpak bedrijventerreinen

Nederland telt ruim 3500 bedrijventerreinen. Deze zorgen voor werkgelegenheid, trekken nieuwe bedrijven aan en zijn goed voor de economie. Maar bedrijventerreinen kosten ook veel ruimte en ongeveer 30% van de terreinen is verouderd. Als bestaande terreinen verpauperen is de kans groot dat bedrijven wegtrekken. Daarom moeten gemeenten en provincies bestaande bedrijventerreinen beter benutten.

Vestigingsklimaat

Om meer (buitenlandse) bedrijven aan te trekken, wil het kabinet het vestigingsklimaat aantrekkelijker maken. Dit is een van de doelstellingen uit het bedrijfslevenbeleid. Bedrijventerreinen kunnen hieraan bijdragen. Door specifieke gebieden aan te wijzen voor de vestiging van bedrijven, zorgen de provincies en de gemeenten ervoor dat ondernemers genoeg ruimte hebben om door te groeien of om een nieuw bedrijf te starten.

Opknapbeurt of nieuw bedrijventerrein

Als er te weinig bedrijventerreinen zijn, loopt een regio mogelijkheden voor meer werkgelegenheid en economische groei mis. De overheid moet deze economische belangen afwegen tegen ruimtelijke belangen (bijvoorbeeld landschap, voldoende groen). De overheid heeft daarbij 2 opties:

  • bestaande bedrijventerreinen opknappen;
  • elders een nieuw terrein aanleggen.

Zo'n 30% van de bestaande bedrijventerreinen is verouderd. Naar schatting de helft daarvan moet een forse opknapbeurt ondergaan (herstructurering). Dit is erg kostbaar. Daarom is het voor overheden financieel aantrekkelijker om niet te kiezen voor opknappen, maar elders een nieuw terrein aan te leggen.

Nadeel is dat de bestaande terreinen dan kunnen verpauperen. De kans is groot dat bedrijven op de verouderde terreinen omzetverlies en imagoschade lijden. Uiteindelijk zijn de bedrijven dan gedwongen om te verhuizen. Dit is slecht voor de werkgelegenheid in een gebied. Ook zorgt een overaanbod aan bedrijventerreinen voor lage grondprijzen en verspilling van ruimte.

Bestaande bedrijventerreinen benutten

Het kabinet zet in op een betere benutting van de huidige bedrijventerreinen. Voordat overheden een nieuw bedrijventerrein ontwikkelen, moeten zij eerst kritisch kijken naar de bestaande capaciteit van bedrijventerreinen en eventuele ruimtewinst door herstructurering van verouderde terreinen. Deze benadering wordt ook wel de SER-ladder genoemd. 

Aanpak herstructurering bedrijventerreinen

Het Rijk stelt ruim €400 miljoen beschikbaar voor de herstructurering van bedrijventerreinen in de periode 2009-2013. Ook komt er tot en met 2020 maximaal 11.015 hectare aan bedrijventerreinen bij. Die afspraken heeft het Rijk met de provincies en gemeenten gemaakt in het Convenant Bedrijventerreinen 2010-2020.

Andere afspraken uit het convenant:

  • Gemeenten werken regionaal samen bij de planning en (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen. De provincies zien hierop toe.
  • Toepassing van parkmanagement (=duurzaam beheer) om de kwaliteit van bedrijventerreinen te waarborgen en veroudering tegen te gaan. 
  • De provincies stellen zich garant voor de versnelde sanering van 6.500 hectare aan verouderde bedrijventerreinen. Ze hebben hiervoor provinciale herstructureringsprogramma’s opgesteld.

Stand van zaken herstructureringsaanpak

Bij ongeveer 40% van alle bedrijventerreinen die tot en met 2013 worden aangepakt, is de uitvoering gestart. Dit blijkt uit de jaarlijkse cijfers van het Integraal Bedrijventerrein Informatie Systeem (IBIS).

Kabinetsbeleid vanaf 2014

Het kabinet respecteert de bestaande afspraken met provincies en gemeenten over de aanpak van de herstructurering van bedrijventerreinen tot 2013. Met ingang van 2014 zijn er geen middelen meer vanuit het Rijk beschikbaar voor herstructurering van grote bedrijventerreinen. Provincies hoeven zich dan niet meer te houden aan de ambities uit het Convenant Bedrijventerreinen. 

Betrokkenheid van bedrijven

Om de kwaliteit van de bestaande terreinen te verbeteren, wil de overheid de bedrijven meer verantwoordelijkheden geven. Bijvoorbeeld door ze financieel te betrekken bij de ontwikkeling en de exploitatie van bedrijfsterreinen. De stappen naar meer betrokkenheid van bedrijven staan in de Roadmap verzakelijking bedrijventerreinenmarkt. Hiervan is ook een samenvatting beschikbaar.