Functiemix: doorgroei leraren

Onderwijspersoneel krijgt steeds meer mogelijkheden om zich verder te ontwikkelen en door te groeien naar een hogere functie. Van het onderwijsondersteunend personeel volgt 16% een opleiding. De helft daarvan volgt een lerarenopleiding. Veel docenten volgen een opleiding voor een leidinggevende functie binnen de school.

Promotie in het onderwijs

De functiemix is de verdeling van leraren (in voltijdbanen: fte's) over de verschillende salarisschalen. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) geeft schoolbesturen extra geld om leraren promotie te geven naar hogere leraarsfuncties met bijbehorende beloning. Dit heet 'versterking van de functiemix'.

De afspraken over versterking van de functiemix zijn vastgelegd in het Convenant LeerKracht van Nederland. De afspraken over versterking van de functiemix zijn vastgelegd in het Convenant LeerKracht van Nederland. Het ministerie van OCW en de sociale partners hebben in een overeenkomst vastgelegd hoeveel geld beschikbaar komt voor het primair en voortgezet onderwijs, en het middelbaar en hoger beroepsonderwijs. Hierin is ook vastgelegd welke percentages hogere schalen binnen een bepaalde tijd bereikt dienen te worden per school.

Per sector zijn tussendoelen afgesproken voor de functiemix in 2011. Als de scholen deze doelen halen, komt een 2^e tranche van aanvullende bekostiging beschikbaar. Daarna loopt de bekostiging verder op tot 2014, als de ontwikkeling opnieuw wordt bekeken.

Als de sectoren de tussendoelen in 2011 niet bereiken, loopt het budget niet verder op en behouden scholen alleen de aanvullende financiering die zij al aan de functiemix hebben besteed en die nodig is om de tot dan toe gerealiseerde functiemix te kunnen betalen.

Met het oog op deze tussendoelstellingen is het van belang de betrokken partijen van de actuele stand van zaken van de functiemix te voorzien, zowel per sector als op instellingsniveau.

Doorgroei primair onderwijs

In de cao voor het primair onderwijs hebben de sociale partners afgesproken dat de sectordoelstellingen ook gelden voor individuele instellingen (per schoolsoort). Dit betekent dat scholen die bij de startmeting relatief weinig hogere leraarsfuncties hebben deze achterstand moeten inhalen. Besturen kunnen (in overleg met de PGMR) wel differentiatie aanbrengen in de toekenning van hogere functies tussen onderliggende scholen (naast een minimum ontwikkeling per school). In het Convenant LeerKracht van Nederland is ook opgenomen dat scholen in het basisonderwijs ervoor kunnen kiezen om promotie naar schaal LC om te zetten in extra schalen LB. Hierdoor kan de realisatie op schoolniveau iets afwijken van de afgesproken ontwikkeling voor de sector. Met een gelijkwaardige uitwisseling staat 1% minder in schaal LC gelijk aan 3% meer in schaal LB.

Verschuiving verdeling in het primair onderwijs

Onderwijs	Schaal	Percentage in 2008	Percentage in 2011	Percentage in 2014
Basisonderwijs	LA	99%	83%	58%
	LB	1%	16%	40%
	LC	0%	1%	2%
Speciaal onderwijs	LB	98%	96%	86%
	LC	2%	4%	14%

Het kabinet wil dat de invoering van de functiemix in het primair onderwijs in 2020 voltooid is.

Functiemix voortgezet onderwijs

In het voortgezet onderwijs verschilt de functiemix sterk per individuele school en schoolsoort. In het Convenant Leerkracht van Nederland is afsproken dat er geld beschikbaar is voor groeipercentages. Zo kan de functiemix op elke school verbeteren. Hiermee kunnen alle scholen in dezelfde mate versterken, afhankelijk van of zij binnen of buiten de Randstadregio's liggen.

Meer doorgroeimogelijkheden onderwijspersoneel in Randstadregio's
In het voortgezet onderwijs komen extra middelen beschikbaar voor versterking van de functiemix in de Randstadregio's, waar de tekortproblematiek groter is. Daarom gelden andere doelstellingen voor scholen binnen en buiten de Randstadregio's.

De Randstadregio's zijn de 4 grote steden plus Almere en de omliggende regio's, te weten: de RPA-gebieden, Zuidelijk Noord-Holland, Rijn-Gouwe, Haaglanden, Rijnmond, Gooi en Vechtstreek, Eemland en Utrecht-Midden.

Verschillende doelstellingen
De doelstelling kan per school verschillen. Scholen die nu een bovengemiddelde functiemix hebben zullen ook in 2011 en 2014 boven de sectordoelstellingen uitkomen. Op verzoek van de sociale partners geldt voor het voortgezet onderwijs de functiemix van 1 oktober 2008 als nulmeting op schoolniveau. Ten opzichte van de verdeling in 2008 dienen de instellingen de functiemix te versterken met de volgende groeipercentages:

Verschuiving in het voortgezet onderwijs

Regio	Schaal	Percentage dat in 2011 promotie maakt	Totaal percentage dat t/m 2014 promotie maakt
Binnen de Randstadregio’s	Van LB naar LC	29%	39%
	Van LC naar LD	1%	11%
Buiten de Randstadregio's	Van LB naar LC	2%	10%
	Van LC naar LD	1%	11%

De huidige functiemix in het voortgezet onderwijs verschilt per school. In 2008 zijn er nulmetingen op schoolniveau gehouden. De groeipercentages zijn ten opzichte van de nulmetingen. Dit betekent dat scholen met een bovengemiddelde functiemix in dezelfde mate versterken als scholen met een slechtere functiemix.

Voorbeeld functiemix in het voortgezet onderwijs
Middelbare school A in Amsterdam heeft 66 fulltime docenten (fte) in dienst. 40 hiervan zitten in schaal LB. De middelbare school B in Amsterdam heeft ook 66 fte’s. Hiervan zitten er 60 in schaal LB. In 2014 moet 39% van de docenten die in LB zitten een promotie maken naar LC. Dit betekent dat er op school A (40 x 39%) 15,6 fte promotie maken en op school B (60 x 39%) 23,4 fte.

Zie ook: Regeling versterking van functiemix leraren VO in de Randstadregio’s 2010–2012

Het kabinet wil dat de invoering van de functiemix in het voortgezet onderwijs in 2020 voltooid is.

Doorgroei onderwijspersoneel mbo

Het middelbaar beroepsonderwijs hanteert de term salarismix in plaats van functiemix. Met de salarismix wordt de nadruk gelegd op de Randstadregio's waar het probleem van het lerarentekort groter is. Via het Convenant LeerKracht van Nederland en de Regeling versterking van salarismix leraren middelbaar beroepsonderwijs in de Randstadregio's is extra geld beschikbaar voor een verhoging van het aantal functies in de reeks LB-LE-schalen. Van deze aanvullende bekostiging is 75% bestemd voor het verhogen van het aandeel docenten (in fte's) in schaal C en/of LD en/of LE. De resterende 25% dient te worden ingezet voor extra functies voor instructeurs en/of docenten.

In het convenant is aangegeven waar de salarismix in 2014 landelijk uitkomt. Deze percentages zijn gebaseerd op de combinatie van een stabiel blijvende landelijke verdeling van schalen en de groei in de salarismix die in de Randstadregio's moet worden bereikt. Ten opzichte van de verdeling in 2008 gelden in de Randstadregio's de onderstaande groeipercentages om de salarismix te versterken. Het gaat hierbij om een algemene richtsnoer: instellingen kunnen op basis van deze percentages eventueel gelijkwaardig uitwisselen tussen de schalen LC, LD en LE. 

Groeipercentages mbo (in fte's leraren)

2011	randstadregio's		+47% in LC	+4% in LD
2014	landelijk	25% in LB	65% in LC	10% in LD

Het kabinet wil dat de invoering van de salarismix in het middelbaar beroepsonderwijs in 2020 voltooid is.

Doorgroei onderwijspersoneel hbo

De functiemix in het hbo wordt per instelling bekeken. De uitwerking van de functiemix is vastgelegd in het Convenant Leerkracht van Nederland.

Gemiddelde functiemix 2012

Onderwijs	Schaal	Doelstelling 2012
Hbo		5%
	LB	5%
	LC	40%
	LD	40%
	LE of hoger	10%

Procedure schaalpromoties onderwijs

Het onderwijs is al redelijk bekend met de nieuwe beloningsmaatregel voor leraren 'versterking van de functiemix'. Hierbij krijgen schoolbesturen in alle onderwijssectoren extra geld om meer leraren in hogere schalen te kunnen belonen. Dat moet gebeuren aan de hand van objectieve beloningscriteria. De invoering van de nieuwe functiemix vormt een uitdaging voor de schoolleiding, want veel leraren vinden de bestaande procedures rond schaalpromoties oneerlijk verlopen. Dat blijkt uit het onderzoek Startmeting versterking functiemix dat SEO Economisch Onderzoek heeft uitgevoerd in opdracht van het ministerie van OCW. 

Op basis van een enquête onder het onderwijspersoneel in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en hoger beroepsonderwijs is het promotiebeleid op scholen onderzocht. Gekeken is naar de bekendheid met de functiemix en de criteria op grond waarvan leraren een schaalpromotie ontvangen.

Vrijwel alle schooldirecteuren blijken op de hoogte van de toekomstige veranderingen, gevolgd door de leden van de medezeggenschapsraden. Van de leraren is ruim de helft op de hoogte van de invoering van de functiemix. De bekendheid is het grootst in het voortgezet onderwijs. Dat is niet verwonderlijk, want de vo-scholen in de Randstad hebben als eerste geld ontvangen ter versterking van de functiemix. De overige vo-scholen krijgen sinds januari 2010 geld en de scholen in het primair onderwijs vanaf augustus 2010.

Veel leraren geven aan dat zij denken dat 'een goede relatie met de directie' een belangrijke rol speelt bij de promotie van collega's. Directieleden en pas gepromoveerde docenten vinden daarentegen dat promoties op hun school wel eerlijk verlopen. Ook blijkt uit het onderzoek dat leraren in alle onderwijssectoren duidelijke promotiecriteria op prijs stellen. Leraren op scholen waar al nieuwe promotiecriteria zijn opgesteld, vinden 2 keer zo vaak dat alle leraren een eerlijke kans op schaalpromotie hebben als leraren op scholen zonder nieuwe criteria.

Om draagvlak binnen de school te krijgen voor de functiemix is dus van groot belang dat de directie samen met de leden van de medezeggenschapsraad en de leraren heldere promotiecriteria opstellen en daar open over communiceren.

Website functiemix.nl

Om erachter te komen hoe de huidige functiemix op de school is, hoe zich dit ontwikkelt en hoe dit  is in vergelijking met andere scholen of met de gemiddelde functiemix van de sector, regio of schoolsoort is er de website Functiemix.nl.

Schoolbesturen bepalen in overleg met (het personeelsdeel van) de medezeggenschapsraad hoe zij de nieuwe functiemix gaan realiseren. Deze website helpt daarbij. Bestuurders, MR-leden, directeuren, leraren en andere betrokkenen kunnen op deze website de ontwikkeling van de salarismix in het middelbaar beroepsonderwijs en de functiemix in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en hoger onderwijs. De website biedt ook uitgebreide vergelijkingsmogelijkheden. Zo kan de ontwikkeling van de functiemix vergeleken worden met de doelstellingen uit het Convenant LeerKracht van Nederland. Ook is het mogelijk om de functiemix van een individuele instelling te vergelijken met die van andere instellingen of met de gemiddelde functiemix van de sector, regio en/of schoolsoort.

Basisgegevens website

De gegevens op de website Functiemix worden 2 keer per jaar vernieuwd. Dit geldt niet voor de hbo-gegevens, die worden 1 keer per jaar geactualiseerd. In het najaar worden de meest recente gegevens gepubliceerd. In het voorjaar worden deze gegevens aangepast met de definitieve jaarmeting (peildatum 1 oktober van het afgelopen kalenderjaar).

De website Functiemix.nl is in het voorjaar van 2010 voor het laatst geactualiseerd met de personeelsgegevens van 1 oktober 2009.

Kerncijfers personeel en leerlingen 

Niet alleen de functiemix, maar ook kerncijfers over personeel en leerlingen worden op de website gepresenteerd. Het gaat hier slechts om enkele kenmerken die invloed kunnen hebben op het personeelsbeleid van de school. Scholen verschillen in de samenstelling van hun personeel en hun leerlingen, waardoor er ook verschillen zijn in de functiemix. 

Aanlevering cijfermateriaal

De functiemix website presenteert gegevens van personeel, besturen en van scholen precies zoals ze zijn aangeleverd door de scholen bij de Dienst Uitvoering Onderwijs. De aanwezigheid en betrouwbaarheid van deze gegevens is afhankelijk van hoe scholen deze registreren en aanleveren. De onderwijsinstellingen hebben dit meestal uitbesteed aan een externe salarisadministrateur.

Onvolkomenheden in de gegevens

Indien de website onjuiste gegevens toont, is dit mogelijk te wijten aan de volgende oorzaken:

• personeelsgegevens die ontbreken omdat salarisadministrateurs hun programmatuur nog moeten aanpassen voor nieuwe klanten uit het onderwijsveld.
• scholen hebben verzuimd gegevens aan te leveren en hebben ook nog geen opdracht aan hun salarisadministrateur gegeven om de gegevens aan te leveren.
• Personeel is administratief ondergebracht bij een andere eenheid van hetzelfde schoolbestuur. Hierdoor kunnen de gegevens over het aantal managers of ondersteuners niet meer kloppen.
• Doordat de registratie van de functie van een medewerker in de salarisadministratie niet overeenkomt met de feitelijke werkzaamheden binnen de school.
• Inval- of flexkrachten staan niet op de loonlijst van school; ze komen dan ook niet voor in de salarisadministratie.
• Nieuwe gegevens worden altijd eerst verwerkt door de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).
• Bij de fusie tussen 2 of meer scholen zijn de functiemixgegevens van de scholen voor de fusie niet meer beschikbaar. De gegevens die worden getoond zijn de functiemixgegevens van de samengevoegde scholen.

Onderwijs in cijfers

De meeste gegevens van besturen en scholen op de functiemix website zijn ook te raadplegen via de website Onderwijs in cijfers.
De gegevens staan op deze website soms wel met andere definities van begrippen.

Privacy onderwijspersoneel

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap houdt zich aan de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). In deze wet is onder andere geregeld hoe gegevens via websites toegankelijk worden gemaakt.

Voorbeeld van een persoonsgegeven is een naam of huisadres van een persoon, maar ook e-mailadressen kunnen persoonsgegevens zijn. Op de functiemix website zijn geen persoonsgegevens in de zin van de Wet  bescherming persoonsgegevens opgenomen.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn