Identificatieplicht

Politie en toezichthouders, zoals conducteurs en arbeidsinspecteurs, mogen naar uw identiteit vragen. Ook zorgverleners en werkgevers mogen uw identiteit controleren.

Identificatieplicht op straat

Alleen bepaalde toezichthouders mogen op straat om een identiteitsbewijs vragen. Personen die uw identiteit mogen controleren zijn:

  • politieagenten;
  • conducteurs in het openbaar vervoer;
  • buitengewone opsporingsambtenaren (BOA’s) zoals inspecteurs van de Arbeidsinspectie of boswachters.

Deze toezichthouders mogen u niet zonder reden naar een identiteitsbewijs vragen. Situaties waarin dit mag zijn bijvoorbeeld:

  • verkeerstoezicht (bijvoorbeeld als een fietser door rood licht rijdt);
  • handhaving van de openbare orde (de veiligheid is in het geding);
  • opsporing van strafbare feiten.

Als u geen origineel en geldig identiteitsbewijs kunt of wilt laten zien, bent u strafbaar. U loopt dan het risico dat u naar het politiebureau moet of dat u een boete krijgt.

Identificatieplicht op het werk

Werkgevers moeten de identiteit van hun werknemers controleren. Als u ergens gaat werken, moet u een geldig identiteitsbewijs aan uw werkgever laten zien. Dit mag geen rijbewijs zijn. Op het rijbewijs staat namelijk niets over uw nationaliteit en verblijfstatus.

Ook op de werkvloer geldt iedere dag een identificatieplicht, of u nu werknemer, inhuurkracht, vrijwilliger of stagiair bent. Hiervoor kunt u wel een rijbewijs gebruiken.

Zo kan het zijn dat u uw identiteitsbewijs moet laten zien tijdens een werkplekcontrole. De Arbeidsinspectie (AI), de Vreemdelingenpolitie, het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) of de Belastingdienst controleren bijvoorbeeld op zwartwerken. Als uw identiteit niet ter plekke is vast te stellen, moet u wellicht naar het politiebureau. De politie onderzoekt daar uw identiteit. U kunt ook een boete krijgen.

Uitzendkracht en identificatieplicht

Schrijft u zich in bij een uitzendbureau? Dan moet u zich identificeren. U heeft hiervoor een origineel identiteitsbewijs nodig. Het uitzendbureau bewaart een kopie van uw identiteitsbewijs in de administratie. Gaat u als uitzendkracht aan het werk? Dan moet u zich ook kunnen identificeren bij de werkgever die u inhuurt. Begint u met werken en heeft u niet de Nederlandse nationaliteit? Dan geeft het uitzendbureau of de onderaannemer bovendien een kopie van uw geldige identiteitsbewijs aan de werkgever.

Identificatieplicht in de zorg

Als u medische zorg ontvangt, moet u een geldig identiteitsbewijs laten zien. Zorgverleners controleren daarmee of u degene bent die bij het Burgerservicenummer (BSN) hoort. De overheid wil zo fraude tegengaan. Denk aan onverzekerden die met een zorgpas van een ander hun behandeling in het ziekenhuis vergoed proberen te krijgen. De identificatieplicht in de zorg geldt voor iedereen, dus ook voor minderjarigen jonger dan 14 jaar.

Identificatieplicht minderjarigen

Toezichthouders of opsporingsambtenaren kunnen minderjarigen naar een identiteitsbewijs vragen. Maar wanneer de minderjarige jonger is dan 14, geldt geen identificatieplicht. Op grond van de Wet identificatie bij dienstverlening geldt deze alleen voor personen vanaf 14 jaar. De vader of moeder van de minderjarige hoeft daarom ook niet te voldoen aan het verzoek om inzage. Alleen in het openbaar vervoer geldt een identificatieplicht vanaf 12 jaar.

In de zorg geldt geen leeftijdsgrens. De identificatieplicht geldt vanaf de geboorte. Ouders moeten dus voor hun kinderen een geldig legitimatiebewijs hebben als ze naar een dokter of andere zorgverlener gaan. U kunt een bijschrijving van een (minderjarig) kind in het paspoort van een ouder nog steeds gebruiken ter legitimatie van het kind. Voorwaarde is wel dat het paspoort van de ouder nog geldig is.

Identiteitsbewijzen

Met deze documenten kunt u zich identificeren:

  • Nederlands paspoort of een paspoort of id-kaart van de landen van de EU en de EER. Voor de paspoorten van alle andere landen geldt dat ze een geldige sticker voor verblijf moeten hebben;
  • Nederlandse identiteitskaart;
  • Nederlands reisdocument voor vluchtelingen;
  • Nederlands reisdocument voor vreemdelingen;
  • Verblijfsdocumenten en W-document;
  • Rijbewijs (in sommige gevallen).

De Rijksoverheid. Voor Nederland.