Soorten pensioenovereenkomsten

Er zijn 3 verschillende soorten pensioenovereenkomsten: uitkeringsovereenkomsten, kapitaalovereenkomsten en premieovereenkomsten. De risico’s die deelnemers lopen, variëren per type overeenkomst. 

Uitkeringsovereenkomst

De meeste pensioenregelingen vallen onder een uitkeringsovereenkomst. Bij de uitkeringsovereenkomst is de hoogte van het pensioen gebaseerd op het loon dat iemand verdiende in de jaren van pensioenopbouw. Afhankelijk van de regeling wordt ofwel uitgegaan van het laatst verdiende loon (eindloonregelingen), ofwel van het gemiddeld verdiende loon (middelloonregelingen). De middelloonregeling komt het meeste voor. 

Middelloonregeling: percentage van het gemiddeld verdiende loon

Bij een middelloonregeling is het inkomen na pensionering een bepaald percentage (bijvoorbeeld 80%) van het loon dat iemand gemiddeld verdiende in de jaren van pensioenopbouw. Dit is inclusief AOW. 

Eindloonregeling: percentage van het eindloon

Bij een eindloonregeling wordt uitgegaan van het laatst verdiende loon voor de pensionering. Een volledig pensioen is dan vaak een inkomen van 70% van het eindloon. Dit is inclusief  AOW. 

Opbouw van volledig pensioen

In het huidige pensioenstelsel bouwen werknemers een volledig pensioen meestal op in 35 jaar . Het jaarlijkse opbouwpercentage bedraagt dan:

  • maximaal 2% bij eindloonregelingen;
  • maximaal 2,25% bij middelloonregelingen.  

Het pensioenresultaat is dan ongeveer 80% van het middelloon. Afhankelijk van het verschil tussen het gemiddelde en het laatst verdiende loon, kan het uitkomen op 70% van het eindloon. De risico’s (renterisico, beleggingsrisico en het risico dat mensen langer leven dan werd gedacht) liggen normaal gesproken bij de pensioenuitvoerder.

Indexatie van pensioenen voor behoud van koopkracht

Bij de meeste pensioenregelingen worden de opgebouwde pensioenrechten geïndexeerd, oftewel ze stijgen mee met de loon- of prijsstijgingen. Hierdoor blijft de koopkracht op peil. De indexatie is bijna altijd voorwaardelijk en gekoppeld aan de financiële positie van pensioenfondsen. Als de pensioenfondsen er financieel niet goed voorstaan, kunnen zij korten op de indexering of die geheel schrappen. 

Lagere dekkingsgraad door economische crisis

Door de economische crisis hebben veel pensioenfondsen een te lage dekkingsgraad. De dekkingsgraad is een indicatie van de financiële gezondheid van een pensioenfonds. Deze geeft de verhouding weer tussen de pensioenverplichtingen en de waarde van de bezittingen van het pensioenfonds. Om binnen 5 jaar weer op het verplichte dekkingsniveau van 105% te kunnen komen, kunnen pensioenfondsen ertoe overgaan te korten op de indexatie of die geheel achterwege te laten. Dit houdt in dat de uitkeringen van pensioengerechtigden worden bevroren en de opgebouwde pensioenrechten niet worden geïndexeerd. Daardoor halen veel deelnemers de doelstelling van 70% van het eindloon niet. 

Kapitaalovereenkomst

Bij de kapitaalovereenkomst is de hoogte van het opgebouwde kapitaal gegarandeerd op het moment dat het pensioen ingaat. Het opgebouwde kapitaal wordt uiterlijk bij pensionering omgezet in een periodieke uitkering. Tijdens de opbouwperiode ligt het beleggingsrisico bij de pensioenuitvoerder. Het renterisico en het risico dat de deelnemer langer leeft dan werd aangenomen, liggen bij de deelnemer. 

Premieovereenkomst

Bij een premieovereenkomst spreken de werkgever en werknemer de hoogte van de pensioenpremie af. Op de pensioendatum levert dit een pensioenkapitaal op waarvan pensioenuitkeringen aangekocht worden. De hoogte van het kapitaal hangt af van het rendement. Bij deze overeenkomst liggen de risico’s voornamelijk bij de werknemer. Nieuwe pensioenregelingen zijn vaak premieovereenkomsten. 

Combinatie overeenkomsten

De 3 verschillende overeenkomsten kunnen naast elkaar bestaan in 1 pensioenregeling. Een deelnemer kan bijvoorbeeld tot een bepaalde inkomensgrens een uitkeringsovereenkomst hebben en boven die grens een premieovereenkomst.