Vraag en antwoord

Wat gebeurt er als ik moet terechtstaan voor een strafbaar feit?

Als u terecht moet staan voor een strafbaar feit ontvangt u een dagvaarding om voor de rechter te verschijnen. In de dagvaarding staat van welk strafbaar feit de officier van justitie u verdenkt. U vindt in de dagvaarding informatie over waar en wanneer de behandeling van uw zaak zal plaatsvinden. Op de achterkant van de dagvaarding vindt u informatie over de rechten waarvan u gebruik kunt maken, zoals het recht op een tolk en het recht op rechtsbijstand. Zit u in voorarrest dan geldt een aantal andere regels. Het huis van bewaring informeert u hierover.

Termijn dagvaarding en terechtzitting

Hoe lang het duurt voordat u een dagvaarding ontvangt, is afhankelijk van de omvang van uw zaak. Bij eenvoudige zaken ontvangt u normaal gesproken uiterlijk 1,5 jaar na constatering van het strafbare feit een dagvaarding.

De termijn die minimaal tussen ontvangst van de dagvaarding en de dag van de terechtzitting moet zitten, is afhankelijk van de soort rechter waarvoor u moet verschijnen. Moet u bij de meervoudige kamer verschijnen dan is de termijn minimaal 10 dagen. Moet u bij de politierechter komen, dan is de termijn minimaal 3 dagen. Voor de kantonrechter geldt in veel gevallen geen wettelijke minimumtermijn.

Bezwaar tegen dagvaarding

Als u vindt dat u ten onrechte bent gedagvaard, kunt u bij de griffie van de rechtbank binnen 8 dagen een bezwaarschrift indienen. Het bezwaarschrift richt u aan de rechtbank waar u moet voorkomen. In het bezwaarschrift omschrijft u zo duidelijk mogelijk waarom u het niet eens bent met de dagvaarding, bijvoorbeeld omdat u meent dat u niet schuldig bent. De rechtbank zal een beslissing nemen over uw bezwaarschrift.

Advocaat niet verplicht

In strafzaken bent u niet verplicht om een advocaat te nemen. U mag dus uw eigen verdediging voeren. Als u verdacht wordt van een misdrijf, is het wel verstandig om een advocaat in te schakelen. Als u de rechtsbijstand niet zelf kunt betalen, kan uw advocaat een toevoeging voor u aanvragen. Dan wordt uw advocaat door de overheid betaald.

Aanwezigheid op de terechtzitting

U bent niet verplicht op de zitting te verschijnen. U kunt uw verdediging overlaten aan uw advocaat, maar u moet hem daarvoor machtigen. De rechter moet hiermee instemmen.

Zaak bij verstek behandelen

Als u niet reageert op de dagvaarding, niet op de zitting verschijnt en u uw advocaat niet machtigt uw verdediging te voeren, kan de rechter uw zaak behandelen zonder uw aanwezigheid. Hij behandelt uw zaak dan bij verstek. Soms verleent de rechter geen verstek, omdat hij het noodzakelijk vindt dat u aanwezig bent. De zaak wordt dan uitgesteld en u wordt nogmaals opgeroepen.

Wilt u wel reageren maar niet op de zitting verschijnen, dan kunt u de rechter een brief schrijven. In deze brief geeft u uw mening over hetgeen u in de dagvaarding wordt verweten. Als de rechter vindt dat u absoluut op de zitting aanwezig moet zijn, kan hij u laten halen door de politie.

Behandeling van de zaak

Heeft u een overtreding begaan, dan komt u doorgaans bij de politierechter of kantonrechter terecht. Wordt u ervan verdacht een misdrijf te hebben gepleegd, dan gaat uw zaak naar de strafsector van de rechtbank. Lichtere feiten worden door 1 rechter, de politierechter, behandeld. Bij zwaardere feiten wordt uw zaak door 3 rechters behandeld (meervoudige kamer). De rechter zal u ondervragen. Als verdachte bent u niet verplicht om op deze vragen te antwoorden. Als de rechter voldoende weet over uw zaak, geeft hij het woord aan de officier van justitie. Deze zal nu op zijn beurt zeggen wat hij van de zaak vindt. Dat heet het requisitoir.

Aan het einde van het requisitoir zegt de officier van justitie welke beslissing er zou moeten worden genomen. Dat is de eis. De eis is een voorstel van de officier van justitie. De rechter kan anders beslissen. Nadat de officier van justitie zijn eis heeft voorgelezen, krijgt u of uw advocaat het woord. U kunt dan alles naar voren brengen waarvan u denkt dat het van belang is. Dit heet het pleidooi. De officier mag daar weer op reageren. Vervolgens krijgt u of uw advocaat nogmaals, en als laatste, het woord.

Vonnis

Het proces eindigt uiteindelijk met een vonnis van de rechter. De meest voorkomende uitspraken zijn:

  • niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie
  • vrijspraak, als de rechter het ten laste gelegde feit niet bewezen verklaart;
  • ontslag van rechtsvervolging, als het bewezen feit of de dader niet strafbaar is;
  • een veroordeling.

De belangrijkste straffen die de rechter u kan opleggen zijn een geldboete, gevangenisstraf of het verrichten van werkzaamheden (de taakstraf).

Uitspraak

De politierechter of kantonrechter doet meestal onmiddellijk na de zitting mondeling uitspraak. De meervoudige kamer van de rechtbank doet in het algemeen niet direct uitspraak. De president van de rechtbank vertelt u aan het einde van de zitting wanneer de uitspraak zal zijn. Dat moet binnen 14 dagen na de zitting. U bent niet verplicht om bij de uitspraak aanwezig te zijn. U kunt ook bij de griffie van de rechtbank informeren hoe het is afgelopen, of de rechtbank verzoeken om de uitspraak schriftelijk te mogen ontvangen.