Ontstaan schuldencrisis

Door de economische crisis zijn de overheidstekorten in veel Europese landen sterk opgelopen. Doordat het vertrouwen van de financiële markten in landen als Griekenland en Ierland fors afnam, kwam de stabiliteit van de eurozone in gevaar.

Economische crisis

De wereldwijde economie verkeert sinds 2007 in zwaar weer. Eind 2007 stort de huizenmarkt in de Verenigde Staten in waarbij vervolgens ook de banken in de problemen komen. Doordat veel Amerikaanse banken hun risicovolle financiële producten ook in andere delen van de wereld hebben doorverkocht, verspreidt het betalingsprobleem in de VS zich als een olievlek over de hele financiële wereld.

Door de angst op de internationale kapitaalmarkt houden banken wereldwijd de hand op de knip. De banken verstrekken geen leningen meer aan elkaar, maar ook het bedrijfsleven kan geen kredieten meer krijgen. Het vertrouwen in de economie daalt en de kredietcrisis ontwikkelt zich tot een brede economische crisis.

Crisis in Europa

Sinds september 2008 krijgen ook de Europese banken problemen met gebrek aan vertrouwen. Grote institutionele beleggers en banken stoppen de kredietlijnen, waardoor banken wankelen. Steeds meer banken in Europese landen moeten worden gered door overname of nationalisatie door een overheid.

Eind 2008 is er voor het eerst sprake van een recessie in de eurozone. Diverse kwartalen op een rij krimpt de Europese economie. Ook de werkloosheid binnen de Europese Unie neemt fors toe. De EU-lidstaten besluiten tot een gezamenlijke Europese aanpak van de crisis. Ook het Nederlandse kabinet neemt een pakket maatregelen om de ergste klappen van de crisis op te vangen.

Schuldencrisis Europa

Schuldencrisis in Griekenland

Als eind 2009 de Europese economie weer langzaam aantrekt, ontstaat in Griekenland een nieuwe crisis: de schuldencrisis. In oktober 2009 maakt de Griekse regering bekend dat Griekenland, in tegenstelling tot eerdere bekendmakingen van de overheid, kampt met een veel groter begrotingstekort en een hogere overheidsschuld.

De Griekse regering kondigt, onder druk van de EU, vanaf februari 2010 stevige maatregelen aan om het tekort terug te dringen. Toch krijgen de banken en financiële instellingen er steeds minder vertrouwen in dat Griekenland zijn schulden kan afbetalen. Ze vragen daarom een hogere rente op hun leningen.

Begin 2010 is het vertrouwen op de financiële markten in Griekenland zo laag dat het land geen leningen meer kan aangaan op de financiële markt. Hierdoor kan Griekenland het begrotingstekort en de overheidsschuld niet meer financieren. In mei 2010 komen de eurolanden en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) te hulp met een lening aan Griekenland.

Kort daarna neemt de instabiliteit in de eurozone toe en dreigen ook andere landen in gevaar te komen. De eurolanden richten de tijdelijke noodfondsen EFSF en EFSM op, waarin zij garant staan voor landen in problemen. Het IMF doet ook mee. In totaal maken deze noodfondsen € 750 miljard aan leningen mogelijk. Later dat jaar wordt overeenstemming bereikt over een permanent noodfonds dat vanaf juli 2012 in werking zal treden.

Ierland en Portugal

De financiële markten richten in eerste instantie hun pijlen op Griekenland, maar de nervositeit breidt zich snel uit. Andere Zuid-Europese landen zoals Spanje en Portugal, maar ook Ierland, hebben te maken met een groot begrotingstekort en een flinke overheidsschuld. Dit veroorzaakt weer onzekerheid bij de banken en financiële instellingen die veel geld hadden uitgeleend aan deze landen.

In november 2010 doet Ierland een beroep op de genoemde noodfondsen van de Europese Unie. Het begrotingstekort van de Ieren blijkt zo hoog dat de Ierse overheid enorme rentes moet betalen voor de staatsleningen. Daarnaast heeft Ierland problemen in de bankensector, wat tot hoge kosten leidt voor de overheid. Ook Ierland blijkt niet voldoende financiële middelen meer te hebben om zelf de crisis het hoofd te kunnen bieden. In april 2011 komt ook Portugal in problemen en vraagt steun aan uit de Europese noodfondsen.

Informatie over de steunmaatregelen van de EU en het IMF aan Griekenland, Ierland en Portugal vindt u op de pagina over Europese noodmaatregelen.

Spanje en Italië

In november 2011 verloren de financiële markten steeds meer vertrouwen in Italië en Spanje. De rente op Italiaanse staatsobligaties bereikte bijvoorbeeld het kritische punt van 7%. Beide landen kondigden maatregelen aan om het vertrouwen van de markten te herstellen.

Spanje heeft naast begrotingsmaatregelen toegezegd om economische maatregelen te nemen, die vooral gericht zijn op een betere werking van de arbeidsmarkt en meer werkgelegenheid. Italië zal fikse bezuinigingen en grote hervormingen doorvoeren om het tekort op de begroting weg te werken en de schuld te verminderen.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn