Concessies voor vervoer en beheer

Om reizigers over het hoofdrailnet te mogen vervoeren zijn vervoerconcessies nodig. Met een vervoerconcessie heeft een bedrijf het alleenrecht om mensen te vervoeren. Een concessie bevat ook verplichtingen. ProRail heeft een concessie om het spoor te beheren.

Hoofdrailnet en regio

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) bepaalt wie de concessie op het hoofdrailnet mag uitvoeren en wie het spoor mag beheren. Provincies en stadsregio's bepalen welk bedrijf het treinvervoer in de regio verzorgt.

Vervoerconcessie

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu verleent de vervoerconcessie voor het hoofdrailnet. Deze concessie geeft aan de vervoerder het alleenrecht voor het nationale personenvervoer op het hoofdrailnet. Tegenover dit recht staan verplichtingen in de concessie waaraan de vervoerder moet voldoen. Bijvoorbeeld wat betreft de frequentie, punctualiteit, schoonheid en sociale veiligheid.

Nederlandse Spoorwegen (NS) is houder van de vervoerconcessie. NS maakt elk jaar een vervoerplan waarin staat hoe NS invulling geeft aan de eisen in de concessie. Dat betekent dat zij aangeven hoe zij het volgende jaar op bovengenoemde vervoerprestaties denken te gaan scoren. IenM heeft instemmingsrecht op dit vervoerplan. Als IenM akkoord gaat met de plannen van NS, is NS verplicht zich daaraan te houden. NS wordt daarop ook afgerekend.

De huidige vervoerconcessie loopt van 2005 tot 2015 en is destijds onderhands gegund. In juni 2010 is de concessie gewijzigd. Een nieuw kabinet neemt een beslissing over de wijze van gunning en de inhoud van de vervoersconcessie voor het hoofdrailnet vanaf 2015.

Beheerconcessie

Met de beheerconcessie bepaalt het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) welk bedrijf het spoornetwerk beheert en onderhoudt. In de concessie neemt IenM eisen op waaraan de beheerder moet voldoen. Bijvoorbeeld over de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van het spoorwegennet, de kwaliteit van de informatievoorziening, en toegankelijkheid en sociale veiligheid van de stations.
De huidige beheerconcessie is verleend aan ProRail. Deze concessie loopt tot 2015. ProRail is daarmee verantwoordelijk voor de aanleg, het beheer en het onderhoud van het spoor in Nederland.
ProRail maakt iedere 12 maanden een beheerplan, dat ter instemming wordt voorgelegd aan het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Aanbesteding van het streekvervoer per trein

Via de aanbestedingsprocedure kan een vervoerbedrijf van de provincie of stadsregio een vervoersconcessie krijgen voor een bepaald gebied. Het bedrijf heeft dan voor een aantal jaren het alleenrecht om in die regio het openbaar vervoer te verzorgen.

Regionale overheden kunnen regionaal spoorvervoer opnemen in een aparte concessie of samen met het busvervoer aanbesteden. Voorbeelden van regionale spoorlijnen zijn:

• Valleilijn. Het vervoer op deze spoorverbinding tussen Amersfoort- Barneveld en Ede-Wageningen wordt nu verzorgd door vervoersbedrijf Connexxion.
• Maaslijn. Het vervoer op deze spoorverbinding tussen Roermond en Nijmegen wordt nu verzorgd door vervoersbedrijf Veolia.

Er zijn meer dan 30 regionale spoorlijnen in Nederland.

Aanbesteding HSL-Zuid

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft een openbare aanbesteding gehouden om te bepalen welk vervoerbedrijf de HSL-Zuid mag exploiteren.

Een samenwerkingsverband van NS en KLM, High Speed Alliance, heeft de aanbesteding gewonnen. Daarmee heeft High Speed Alliance van 1 juli 2009 tot 1 juli 2024 het alleenrecht gekregen om het treinvervoer over de HSL-Zuid te verzorgen tot aan de Belgische grens, in ruil voor een jaarlijkse concessievergoeding. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu houdt via de vervoerconcessie toezicht op de prestaties van High Speed Alliance op de HSL-Zuid.

Meer informatie over de Hogesnelheidslijn-Zuid.

Delen op: Twitter, Hyves, Facebook of LinkedIn