Ga direct naar de inhoud, het hoofdmenu of het zoekveld.

Uitoefening aandeelhouderschap

Actief aandeelhouderschap is een instrument dat de overheid gebruikt om de publieke belangen van ondernemingen te waarborgen. Daarbij blijft het uitgangspunt voorop staan dat de deelnemingen op doelmatige wijze invulling geven aan hun bedrijfsactiviteiten.

Actief aandeelhouderschap van de overheid

De overheid hanteert 4 pijlers waarop zij als aandeelhouder van de staatsdeelnemingen actief wil zijn:

De overheid ziet toe op de strategie van de deelnemingen. Dit is de belangrijkste manier waarop de overheid als aandeelhouder invloed uit kan oefenen op de koers van het bedrijf. De strategie moet verenigbaar zijn met de publieke belangen van de deelneming. Maar de staatsdeelneming hoeft zich niet per se te beperken tot de strategie als er gerechtvaardigde redenen zijn om andere activiteiten te ondernemen.

De overheid wil als aandeelhouder betrokken zijn bij investeringen met een strategisch belang en/of een bijzonder risicoprofiel. Daarvoor moet in de statuten van de deelnemingen een goedkeuringsrecht worden vastgelegd.

De overheid ziet toe op de vermogenspositie van de deelnemingen. Overheidsmiddelen moeten doelmatig worden besteed. De staatsdeelnemingen mogen dan ook niet over een ruimer eigen vermogen beschikken dan noodzakelijk is voor reguliere activiteiten en investeringen. Als dat wel het geval is, kan een extra dividenduitkering worden voorgesteld. Het kan echter ook voorkomen dat een staatsdeelneming te weinig kapitaal heeft. Bijvoorbeeld als er grote investeringen gedaan moeten worden. Na zorgvuldige afweging van alle andere mogelijkheden kan een kapitaalstorting door de staat een mogelijkheid zijn.

De staatsdeelnemingen moeten een gematigd beloningsbeleid hebben. Daarom is er een nieuw beleid opgesteld waaraan de bestuurdersbeloningen bij de staatsdeelnemingen moeten voldoen. Met het nieuwe beleid worden de beloningen afgestemd op zowel de beloningen in de (semi)publieke sector als in de private sector. Meer informatie over het beloningsbeleid bij staatsdeelnemingen staat bij Beloningen bestuurders.

Corporate Governance Code

Naast de 4 pijlers van het actieve publieke aandeelhouderschap van de overheid wordt van de staatsdeelnemingen gevraagd om de Corporate Governance Code toe te passen. Dit is een gedragscode met meer dan 100 bepalingen over het bestuur van ondernemingen, waaronder de taak en werkwijze van bestuurders en commissarissen.

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Verder wil de overheid dat de staatsdeelnemingen transparant zijn over de keuzes in hun bedrijfsvoering en de maatschappelijke gevolgen hiervan. Dit heet ‘maatschappelijk verantwoord ondernemen’. De overheid heeft haar deelnemingen daarom gevraagd instrumenten toe te passen die deze transparantie bevorderen, zoals:

de Transparantiebenchmark, waarbij wordt gekeken of ondernemingen transparant zijn over de prestaties op maatschappelijk vlak;
de richtlijnen van het Global Reporting Initiative (GRI), die voorschrijven hoe ondernemingen publiekelijk moeten communiceren (in een duurzaamheidsverslag) over de economische, milieu- en sociale prestaties.

Bevoegdheidsverdeling staatsdeelnemingen

De overheid wil dat de staatsdeelnemingen in de statuten een heldere bevoegdheidsverdeling aanbrengen tussen het bestuur, de Raad van Commissarissen en aandeelhouders. Deze verdeling moet ertoe leiden dat de overheid de juiste bevoegdheden heeft om actief te zijn op de bovengenoemde aandachtspunten van het publieke aandeelhouderschap.