Onderwerp: Straling

Dit onderwerp bevat 5 rubrieken.

Effecten van straling

Mensen worden dagelijks blootgesteld aan straling. Of straling schadelijk is voor de gezondheid hangt af van het soort straling en van de hoeveelheid.

Dagelijks blootgesteld aan straling

Ons lichaam staat komt iedere dag in aanraking met onzichtbare radioactieve straling uit de aarde en het heelal. In beperkte doses kan deze straling meestal geen kwaad. Een maat voor de hoeveelheid straling waaraan een mens wordt blootgesteld, is de sievert. Sievert drukt uit wat de effecten van straling zijn op het lichaam.

De stralingsdosis waaraan een gemiddelde Nederlander, bedraagt ongeveer 2,4 millisievert (mSv) per jaar. De jaardosis verschilt over de wereld: in bepaalde streken van Iran en India is deze bijvoorbeeld 200 mSv.

2 weken kamperen in de Ardennen staat bijvoorbeeld gelijk aan 0,20 mSv. Een vliegreis van 10 uur levert 0,05 mSv op. En de straling door medische behandelingen bedraagt per persoon 0,96 mSv.

Straling bij medische onderzoeken

Bij medische onderzoeken kunnen mensen kort worden blootgesteld aan straling. Bijvoorbeeld als de tandarts röntgenfoto's maakt van het gebit. Vaak is zo'n lage dosis straling niet gevaarlijk.

Grote hoeveelheden straling kunnen wel schadelijk zijn. Sommige medische onderzoeken en behandelingen, zoals periodieke CT-scans, geven hoge doses af. Het is daarom verstandig om samen met uw arts bij te houden hoe vaak u wordt blootgesteld aan straling.

Elektromagnetische straling

De huidige wetenschappelijke gegevens tonen niet aan dat er een verband is tussen blootstelling aan elektromagnetische velden en negatieve gezondheidseffecten. Er is 1 uitzondering hierop: kinderen die in de buurt van hoogspanningslijnen wonen hebben mogelijk een verhoogde kans om leukemie te krijgen. Het gaat om 1 geval extra per 2 jaar. Of daadwerkelijk sprake is van een oorzakelijk verband is nog niet bekend.

Radioactieve straling

Radioactieve straling kan gevaarlijk zijn. Bijvoorbeeld als er een radioactieve wolk vrijkomt bij een kernongeval. De kans dat dit in Nederland gebeurt, is zeer klein.

Als er in het buitenland een kernongeval plaatsvindt, kan een radioactieve wolk over grote afstanden naar Nederland drijven. Hoe groter de afstand naar Nederland, hoe meer de wolk verdunt en hoe minder radioactieve deeltjes in Nederland arriveren. Het stralingsniveau in Nederland zal hierdoor over het algemeen zeer beperkt toenemen. Het heeft daarom weinig effect op de gezondheid. 

Mensen kunnen op verschillende manieren worden blootgesteld aan lage doses van radioactieve straling. Bijvoorbeeld door besmet voedsel te eten of lucht in te ademen die radioactieve deeltjes bevat. Of mensen raken besmet door radioactieve deeltjes die vanuit de lucht op de huid of kleren gaan zitten.

Effecten van straling op het lichaam

Straling heeft directe en late effecten op ons lichaam. Directe effecten treden op kort na blootstelling vanaf 1 Gray straling over het gehele lichaam. Gray geeft aan hoeveel radioactieve straling er op het lichaam is overgedragen. Of: hoeveel energie het lichaam heeft opgenomen. Sievert drukt uit wat de effecten zijn op het lichaam.

1 Gray is te vergelijken met 1000 maal de dosislimiet voor leden van de bevolking. U kunt ziek worden als uw hele lichaam in een korte tijd aan een zeer hoge stralingsdosis wordt blootgesteld. Stralingsziekte gaat vaak samen met misselijkheid, diarree en een toenemend tekort aan bloedlichaampjes. De kans op bloedingen en infectieziekten is hierdoor groter.

1 van de late effecten is een verhoogde kans op kanker. Jaarlijks overlijden naar schatting 2000 Nederlanders aan kanker omdat zij zijn blootgesteld aan straling. Daarom moet blootstelling zo min mogelijk gebeuren.

Maatregelen ongeval met radioactiviteit

Als er radioactiviteit vrijkomt, treden de rampenplannen in werking. Hierin staan maatregelen die moeten worden voorbereid en tijdens een ongeval worden uitgevoerd. Denk aan evacuatie van omwonenden.

De Rijksoverheid. Voor Nederland.