Vraag en antwoord

Wat is terbeschikkingstelling (tbs)?

Terbeschikkingstelling (tbs) is een behandelmaatregel die de rechter oplegt aan mensen die zware delicten hebben gepleegd en lijden aan een psychiatrische ziekte of stoornis. Deze stoornis beïnvloedt hun gedrag. De rechter kan tbs in combinatie met een gevangenisstraf opleggen. De rechter mag alleen tbs opleggen aan verdachten als door psychiatrisch onderzoek is vastgesteld dat zij lijden aan een geestelijke stoornis. Er zijn 2 varianten: tbs met bevel tot verpleging en tbs met voorwaarden.

Tbs met bevel tot (dwang)verpleging

Tbs met (dwang)verpleging is de meest ingrijpende vorm van tbs. De tbs'er wordt in een tbs-kliniek geplaatst en behandeld. De rechter legt een tbs-maatregel op voor de duur van 2 jaar. De maatregel kan telkens worden verlengd met 1 of 2 jaar. De tbs duurt in principe maximaal 4 jaar. Bij geweldsdelicten, die gevaar veroorzaken voor anderen, kan de gedwongen behandeling wel telkens worden verlengd, tot aan de dood van de patiënt.

Tbs met voorwaarden

Bij tbs met voorwaarden verblijft iemand niet in een kliniek, maar stelt de rechter voorwaarden aan het gedrag. De tbs-patiënt moet dan bijvoorbeeld een verplichte behandeling ondergaan of mag geen alcohol of drugs gebruiken. Als hij zich niet houdt aan die voorwaarden, kan de rechter de tbs met voorwaarden omzetten in een tbs met bevel tot verpleging. Tbs met voorwaarden kan maximaal voor 9 jaar worden opgelegd. De maximale gevangenisstraf waarbij tbs met voorwaarden kan worden opgelegd, is 5 jaar.

Verlof tbs'er

De tbs-behandeling is gericht op de terugkeer in de maatschappij. De patiënt neemt daarom geleidelijk weer deel aan de maatschappij via steeds uitgebreider verlof. Als de behandelaars vinden dat hij eraan toe is, mag de patiënt op begeleid verlof van een paar uur. Als een tbs'er voldoende vooruitgang in de behandeling boekt, mag hij met onbegeleid verlof. Als de patiënt zich aan afspraken houdt kan het verlof worden uitgebreid naar een meerdaags proefverlof.

Maatregelen om risico's verlof tbs'ers terug te dringen

Het ministerie van Veiligheid en Justitie (VenJ) heeft maatregelen genomen om bijvoorbeeld ontsnappingsrisico's tijdens het verlof terug te dringen. Zo is de controle voordat een patiënt met verlof mag, aangescherpt. Ook de beginfase van het verlof is strenger. Patiënten krijgen dubbele begeleiding en bewaking. Als de verloven goed verlopen, worden de maatregelen afgebouwd totdat de tbs-patiënt weer zelfstandig functioneert, zonder risico voor de samenleving.

Naar huis onder voorwaarden

Als de rechter de verpleging beëindigt, mag de tbs'er naar huis als hij zich aan bepaalde voorwaarden houdt. Denk hierbij aan innemen van medicijnen of praten met een psychiater. De reclassering controleert of de tbs'er zich hier aan houdt. Tbs'ers kunnen na hun voorwaardelijke vrijlating 9 jaar worden gevolgd. Als hij de voorwaarden schendt, krijgt de tbs'er te maken met sancties, zoals een gedwongen opname in de gesloten kliniek. Ook als de tbs'er aangeeft dat hij het op eigen kracht nog niet redt in de maatschappij, kan hij weer terugkeren in de kliniek.

Verlenging tbs-maatregel

Zolang het gevaar voor de maatschappij niet tot een aanvaardbaar niveau daalt, kan de rechter de tbs steeds opnieuw met 1 of 2 jaar verlengen. Tbs kan daarom levenslang duren. Na verloop van een aantal jaren worden deze patiënten veelal overgeplaatst naar een longstay-voorziening. Ook dan blijft de rechter de tbs'er iedere 2 jaar oproepen om te beoordelen of verlenging nog nodig is. Elke 6 jaar geeft een onafhankelijke groep van deskundigen advies aan de rechter of verlenging van de tbs nog gewenst is.

Andere vragen