Erfgoed van de Oorlog

Het subsidieprogramma Erfgoed van de Oorlog is bedoeld om belangrijk materiaal uit en over de Tweede Wereldoorlog en de strijd in Nederlands-Indië te behouden en het gebruik ervan te stimuleren. De subsidieregeling is in 2009 gestopt, op 16 september 2010 is de slotconferentie van het programma.

Einde subsidie-aanvragen

Op 1 april 2009 sloot de termijn voor de 4e en tevens laatste subsidieronde van het programma Erfgoed van de Oorlog. Organisaties kunnen daarom geen subsidie meer aanvragen. In het Beleidskader voor subsidiëring staan onder meer de uitgangspunten van het programma beschreven en wat de voorwaarden voor subsidie waren.

In het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam vindt donderdag 16 en vrijdag 17 september 2010 de 2-daagse slotconferentie van het programma Erfgoed van de Oorlog plaats.

Projecten Erfgoed van de oorlog

Het complete overzicht van Erfgoedprojecten die subsidie van de overheid ontvingen vindt u op de pagina Projecten Erfgoed Tweede Wereldoorlog.

Materialen

Bij het erfgoed van de Tweede Wereldoorlog gaat het bijvoorbeeld om oorlogsmaterieel als wapens en voertuigen, huisraad, drukwerk (bijvoorbeeld strooibiljetten, voedselbonnen en  ansichtkaarten) en persoonlijke verzamelingen met brieven, dagboeken en foto-albums. De  waarde van deze materialen ligt in het verhaal dat zij met zich meedragen en de omstandigheden waarin een voorwerp is gemaakt, bewaard of gekoesterd. Voorbeelden van ondersteunde projecten vindt u onder het kopje Overzicht Erfgoedprojecten.

Behoud materialen

Materiaal uit de Tweede Wereldoorlog is vaak kwetsbaar. Het papier was vaak van slechte kwaliteit en film- en geluidsdragers blijken niet altijd bestand tegen de tand des tijds. Zo zijn de zogeheten nitraatfilms uit die tijd uiterst brandbaar en aan snel verval onderhevig.

Om te voorkomen dat de kennis en informatie verloren gaat, heeft het erfgoedprogramma  subsidies verstrekt voor het behoud van dit materiaal. Bijvoorbeeld door het te conserveren of over te zetten op minder kwetsbare (digitale) dragers. Zo is bijvoorbeeld de Indische en Europeese oorlogscartotheek van het Nederlandse Rode Kruis gescand en digitaal opgeslagen. Het gaat om zo’n 800.000 dossierkaarten van indertijd vermiste Nederlanders waarvan ongeveer 300.000 de oorlog niet overleefden.

Een ander voorbeeld is Vakbeweging in de oorlog. Deze website geeft achtergrondinformatie over de geschiedenis van vakbonden en bestuurders tussen 1940 en 1945. Deze geschiedenis is geïllustreerd met honderden bronnen die digitaal beschikbaar zijn: documenten, brochures, tijdschriften, foto's, posters en audio.

Onder het hoofdstuk Behouden en digitaliseren collecties vindt u een overzicht van alle door de overheid gesubsidieerde projecten.

Getuigenverhalen

Het aantal mensen dat de oorlog heeft meegemaakt wordt steeds kleiner. Daarmee dreigen ook de persoonlijke herinneringen aan deze ingrijpende periode te verdwijnen. Daarom worden voor Erfgoed van de Oorlog niet alleen tastbare objecten bewaard. Ook persoonlijke verhalen van ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog en de strijd in Nederlands-Indië zijn in interviews vastgelegd.

Zo heeft het Meertens Instituut subsidie gekregen voor het vastleggen van getuigenissen van boerinnen en boerendochters over het verlies van de eigen boerderij door oorlogsgeweld. In totaal zijn in de Tweede Wereldoorlog 8.000 boerderijen verwoest. De sociale gevolgen hiervan waren vaak groot.

Een overzicht van alle gesubsidieerde projecten die met persoonlijke herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog hebben te maken, vindt u in het hoofdstuk Persoonlijke herinneringen.

Monumenten en gedenktekens

Oorlogsmonumenten, gedenktekens en sporen in het landschap – bijvoorbeeld een bunker uit de Tweede Wereldoorlog – krijgen ook een plek in de erfgoedverzameling. Voor oudere generaties zijn dit vaak plekken van herinnering. Voor jongere generaties kan een bijzondere plek of bouwsel uit de oorlog de soms abstracte kennis over deze periode tastbaar maken.